W analizie wagowej po strąceniu i wysuszeniu/wyżarzeniu osadu waży się osad, a następnie przelicza jego masę na masę (lub zawartość) składnika oznaczanego. Do tego służy mnożnik analityczny (współczynnik przeliczeniowy) k, zdefiniowany jako:
m(Ca) = k · m(osadu), gdzie k = M(Ca) / M(osadu), o ile na 1 mol osadu przypada 1 mol wapnia.
W podanych postaciach osadu (CaC2O4, CaCO3, CaO) w każdym wzorze występuje dokładnie jeden atom Ca, więc 1 mol osadu zawiera 1 mol Ca. To oznacza, że przelicznik zależy wyłącznie od stosunku mas molowych.
Obliczenia:
- Dla CaC2O4:
k = 40,08 / 128,10 ≈ 0,3129.
Wynik jest mniejszy od 1, bo masa osadu jest większa niż masa samego Ca w tej samej liczbie moli. - Dla CaCO3:
k = 40,08 / 100,09 ≈ 0,4004.
To typowy przypadek: osad zawiera dodatkowe atomy (C i O), więc masa osadu przewyższa masę Ca. - Dla CaO:
k = 40,08 / 56,08 ≈ 0,7147.
Tutaj osad ma relatywnie niewielki "dodatek" masy (tylko O), więc k jest bliższe 1.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?
- Wartości typu 2,2842 lub 3,1961 sugerują, że z 1 g osadu "powstaje" ponad 2–3 g Ca, co jest fizycznie niemożliwe przy przeliczaniu osad → pierwiastek; to zwykle efekt odwrócenia ułamka (M(osadu)/M(Ca)) lub innego błędu proporcji.
- Warianty z pojedynczymi poprawnymi liczbami i jedną błędną (np. tylko środkowy człon) wskazują na pomyłkę w podstawieniu masy molowej danego osadu albo na zbyt wczesne zaokrąglenia.
Wskazówka egzaminacyjna: zanim zaznaczysz odpowiedź, oceń rząd wielkości. Dla osadów wapnia zawierających dodatkowe atomy przelicznik k powinien być mniejszy od 1. Im lżejszy "dodatek" do Ca w osadzie, tym k bliższe 1 (stąd najwyższe k dla CaO).
