KWALIFIKACJA ELM5 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 28.
Multiplekser o 16 wejściach informacyjnych posiada
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Multiplekser wybiera jedno z wielu wejść danych przy pomocy linii adresowych (wyboru).
Liczba możliwych kombinacji na liniach adresowych to 2^n. Aby zaadresować 16 wejść informacyjnych, potrzeba 2^n = 16, więc n = 4. Dlatego poprawne jest "4 wejścia adresowe".

Pełne wyjaśnienie:

Multiplekser (MUX) to układ kombinacyjny, który na podstawie sygnałów sterujących (linii adresowych/wyboru) przepuszcza na wyjście dokładnie jeden z wielu sygnałów wejściowych (wejść informacyjnych).

Kluczowa zasada jest prosta: jeśli MUX ma n linii adresowych, to na tych liniach można utworzyć 2^n różnych kombinacji (od 0 do 2^n − 1). Każda kombinacja wybiera inne wejście informacyjne. Dlatego liczba wejść informacyjnych typowego multipleksera wynosi 2^n.

Dla 16 wejść informacyjnych szukamy takiego n, aby:

2^n = 16. Ponieważ 16 = 2^4, wynika, że n = 4. Zatem odpowiedź "4 wejścia adresowe" opisuje właściwą liczbę linii wyboru.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "3 wejścia adresowe" odpowiada sytuacji, gdy 2^3 = 8, czyli wystarcza do wyboru jednego z 8 wejść, a nie z 16.
  • "2 wejścia adresowe" daje 2^2 = 4 kombinacje, więc pozwala wybrać najwyżej 4 wejścia informacyjne.
  • "5 wejść adresowych" daje 2^5 = 32 kombinacje; byłoby potrzebne przy 32 wejściach danych (albo oznaczałoby niewykorzystane kombinacje), więc nie jest typową minimalną liczbą dla 16.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj ciąg 4→2, 8→3, 16→4, 32→5 (liczba wejść danych → liczba linii wyboru). To pozwala szybko odpowiadać bez ryzyka pomylenia z dekoderami czy demultiplekserami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wejście adresowe (linia wyboru) to sygnał sterujący, który decyduje, które wejście informacyjne zostanie połączone z wyjściem multipleksera. Zestaw linii adresowych koduje numer wybranego kanału, np. 4 linie pozwalają zakodować 16 wyborów.
Stosuje się zależność 2^n = liczba wejść danych, gdzie n to liczba linii adresowych. Dla 16:1 mamy 2^n = 16, więc n = 4. Oznacza to 4 wejścia adresowe (linie wyboru).
Ponieważ 4 bity sterujące tworzą 2^4 = 16 różnych kombinacji (0000–1111). Każda kombinacja może wskazać inne wejście informacyjne, więc 4 linie wystarczają do jednoznacznego wyboru jednego z 16 kanałów.
W typowych układach cyfrowych spotyka się MUX-y o liczbie wejść 2, 4, 8, 16 itd., bo łatwo je adresować binarnie. Istnieją też rozwiązania z niewykorzystanymi kombinacjami lub z dodatkowymi wejściami zezwalającymi, ale zasada 2^n jest punktem wyjścia.
Najczęściej myli się liczbę wejść danych z liczbą linii adresowych (np. wybiera "3", bo kojarzy 8:1), albo zakłada zależność liniową. Pomaga szybki test: sprawdź, czy 2^n daje dokładnie liczbę wejść informacyjnych.
Wejście informacyjne niesie dane (sygnał, który ma trafić na wyjście). Wejście adresowe niesie sterowanie (kod wyboru kanału). Dane są wybierane, a adres decyduje, które dane przejdą.
Gdy trzeba wybrać jeden sygnał z wielu, np. z 16 czujników lub linii logicznych, i podać go na wspólną ścieżkę (wejście mikrokontrolera, przetwornik A/C, tor pomiarowy). To ogranicza liczbę przewodów i wejść w układzie.
Cztery linie wyboru tworzą kod binarny, który wskazuje numer kanału. Przykładowo kod 0000 wybiera pierwszy kanał, a 1111 wybiera szesnasty. Dokładne przypisanie nazw wejść (I0–I15) zależy od dokumentacji układu.
Nie. Wejście zezwalające (enable) zwykle tylko włącza lub blokuje działanie MUX-a, ale nie zwiększa liczby wybieranych kanałów. Liczba linii adresowych nadal wynika z 2^n = liczba wejść informacyjnych.
Wystarczy pamiętać, że każda dodatkowa linia wyboru podwaja liczbę możliwych kanałów: 1→2, 2→4, 3→8, 4→16. To najszybszy sposób na pytania typu 8/16/32 wejść w multiplekserze.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że multiplekser wybiera jedno z wielu wejść danych przy pomocy linii adresowych (wyboru).Liczba możliwych kombinacji na liniach adresowych to 2^n.

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Multiplekser", https://pl.wikipedia.org/wiki/Multiplekser (dostęp: 2026-02-28)
  • David Money Harris, Sarah L. Harris, "Digital Design and Computer Architecture", rozdział o układach kombinacyjnych (multiplexers), Morgan Kaufmann (wydanie książkowe)
  • Stephen Brown, Zvonko Vranesic, "Fundamentals of Digital Logic with VHDL Design", rozdział o multiplekserach i liniach wyboru, McGraw-Hill (wydanie książkowe)

Materiały:

  • Podręcznik z techniki cyfrowej (rozdziały o układach kombinacyjnych i multiplekserach)
  • Karty katalogowe układów 74HC151/74HC153/74HC157/74HC150 (dla porównania liczby linii wyboru)
  • Zadania treningowe: wyznaczanie liczby linii wyboru dla 2, 4, 8, 16, 32 wejść

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego