W zadaniach geodezyjnych z odczytami na łacie niwelacyjnej często stosuje się zależność dalmierza stadialnego:
D = k·l + c, gdzie:
- D – obliczona odległość od stanowiska instrumentu do łaty (punktu),
- k – stała mnożenia (tu: 100),
- c – stała dodawania (tu: 0),
- l – odcinek stadialny, wyznaczany z odczytów na łacie.
Kluczowe jest poprawne wyznaczenie l. W typowym odczycie stadialnym l nie jest odczytem z nitki środkowej, tylko różnicą między odczytem z nitki górnej i dolnej (tzw. rozstęp nitek). Gdy masz już policzone l, dalsze kroki są proste: podstawiasz do wzoru stałe k i c oraz wykonujesz mnożenie.
Przy danych z zadania (odczyty zgodne z rysunkiem) po obliczeniu l i podstawieniu k=100, c=0 otrzymuje się D = 27,40 m.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- 14,06 m – typowy wynik, gdy ktoś błędnie przyjmie inną różnicę odczytów albo pomyli cyfry w odejmowaniu (błąd rachunkowy/nieuwaga).
- 15,43 m – często powstaje przy pomyleniu, które odczyty odejmować (np. użycie środkowej nitki lub niewłaściwej pary wartości).
- 13,70 m – bywa skutkiem błędu jednostek lub założenia innej wartości stałej (np. podświadome "połowienie" rozstępu albo błędna interpretacja skali łaty).
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj najpierw l i dopiero potem D. Na końcu wykonaj kontrolę sensowności: przy k=100 odległość w metrach jest zwykle "100 razy większa" od rozstępu nitek wyrażonego w metrach.
