KWALIFIKACJA GIW6 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 12.
Na mapie przedstawiono Dolinę Pięciu Stawów Polskich w Tatrach Wysokich. Które z wymienionych jezior posiada najwyżej położone lustro?
Ilustracja przedstawia mapę topograficzną Doliny Pięciu Stawów Polskich w Tatrach Wysokich.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najwyżej położone lustro wody oznacza największą wysokość n.p.m. zwierciadła jeziora. W Dolinie Pięciu Stawów Polskich najwyżej leży Zadni Staw, co można ustalić, porównując rzędne/poziomice i opisy wysokościowe przy stawach na mapie.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy wysokości lustra wody, czyli rzędnej (wysokości n.p.m.) zwierciadła jeziora, a nie jego powierzchni czy "wielkości". Aby rozwiązać zadanie, należy na mapie porównać informacje wysokościowe dotyczące każdego z wymienionych stawów. W praktyce robi się to przez:

  • odczyt wartości wysokości przy nazwie obiektu (jeśli mapa ją podaje),
  • analizę przebiegu warstwic (poziomic) i oszacowanie, na jakiej wysokości znajduje się zwierciadło wody,
  • porównanie położenia stawów względem otaczających form terenu.

Wśród podanych odpowiedzi najwyżej położone lustro ma Zadni Staw.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Wielki Staw – nazwa może sugerować "najważniejszy" lub "najwyższy", ale dotyczy głównie rozmiaru; o wysokości decyduje rzędna, a ta jest niższa niż dla Zadniego Stawu.
  • Czarny Staw – bywa mylony z innymi "Czarnymi Stawami" w Tatrach; w tej dolinie jego lustro jest położone niżej niż Zadniego Stawu.
  • Przedni Staw – "przedni" oznacza położony bliżej wejścia do doliny, co często koreluje z niższą wysokością, więc nie będzie najwyżej położony.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach mapowych zawsze opieraj się na danych kartograficznych (rzędne, warstwice), a nie na intuicji wynikającej z nazwy obiektu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Lustro wody" to powierzchnia wody w jeziorze, a w kontekście mapy najczęściej chodzi o wysokość n.p.m. tej powierzchni (rzędną). Odczytuje się ją z opisu wysokościowego przy obiekcie lub szacuje na podstawie warstwic.
Porównaj rzędne przy nazwach stawów (jeśli są podane). Gdy ich brak, sprawdź, między jakimi warstwicami leży zwierciadło wody i oszacuj wysokość. Najwyżej położony będzie ten, którego lustro wypada na największej wysokości n.p.m.
Nazwa "Wielki" odnosi się do cech wielkościowych (np. powierzchni), a nie do wysokości. W terenie górskim duży zbiornik może leżeć niżej niż mniejszy. Na egzaminie trzeba opierać się na danych wysokościowych z mapy, nie na brzmieniu nazwy.
Warstwice (poziomice) łączą punkty o tej samej wysokości n.p.m. Jeśli jezioro leży między dwiema warstwicami, jego lustro ma wysokość z tego przedziału. Porównując przedziały dla kilku stawów, ustalisz, który jest położony najwyżej.
Typowe błędy to: wybór "najbardziej znanej" nazwy zamiast odczytu, mylenie wysokości z wielkością, pominięcie skali i cięcia warstwicowego oraz zakładanie, że obiekt "bliżej wejścia do doliny" jest zawsze niżej bez sprawdzenia rzędnych.
Teoretycznie tak, jeśli ktoś zna Tatry i wysokości stawów, ale w formule egzaminu to zwykle zadanie mapowe. Oczekuje się, że zdający wyciągnie wniosek z przedstawionych danych kartograficznych, a nie z pamięci lub skojarzeń.
W Tatrach jest kilka jezior o nazwie "Czarny Staw". Na mapie rozróżnisz je po położeniu (dolina, sąsiednie szczyty, szlaki) oraz dopisku w nazwie lub kontekście topograficznym. Zawsze identyfikuj obiekt po lokalizacji, nie tylko po nazwie.
Wysokość lustra wody pomaga ocenić spadki terenu, kierunki odpływu i potencjalne połączenia między zbiornikami (przelewy, cieki). W geologii i hydrologii to ważne przy interpretacji zlewni, erozji oraz modelowaniu obiegu wody w obszarach górskich.
Zależy to od skali i opracowania mapy. Na dokładniejszych mapach topograficznych lub turystycznych często podaje się wysokość lustra przy nazwie jeziora. Na mniej szczegółowych mapach trzeba polegać na warstwicach i innych znakach wysokościowych.
Ćwicz na różnych mapach: rozpoznawanie warstwic, cięcia warstwicowego, odczyt rzędnych i identyfikację obiektów. Rób krótkie zestawy zadań: "najwyżej/najniżej położony obiekt", "kierunek spływu", "różnica wysokości". To buduje nawyk pracy na danych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Najwyżej położone lustro wody oznacza największą wysokość n.p.m."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Dolina Pięciu Stawów Polskich" – opis stawów w dolinie (sekcja o jeziorach), https://pl.wikipedia.org/wiki/Dolina_Pi%C4%99ciu_Staw%C3%B3w_Polskich (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Zadni Staw Polski" – informacje o położeniu i wysokości n.p.m., https://pl.wikipedia.org/wiki/Zadni_Staw_Polski (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Wielki Staw Polski" – informacje o położeniu i wysokości n.p.m., https://pl.wikipedia.org/wiki/Wielki_Staw_Polski (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręcznik z topografii i czytania map (warstwice, skale, znaki umowne)
  • Ćwiczenia z interpretacji map topograficznych obszarów górskich
  • Materiały o hydrografii i jeziorach tatrzańskich (opisy obiektów i ich rzędne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego