KWALIFIKACJA MOT6 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 13.
Na obsługę okresową przyjechał samochód z regulowanymi za pomocą płytek luzami zaworowymi. Zgodnie z dokumentacją luzy te powinny wynosić na zimnym silniku 0,20 do 0,25 mm dla zaworów ssących i 0,25 do 0,30 mm dla zaworów wylotowych. W wyniku pomiarów na zimnym silniku na 2 cylindrze uzyskano dla zaworu ssącego 0,27 mm i wydechowego 0,29 mm. Na podstawie uzyskanych wyników pomiarów należy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wynik 0,27 mm dla zaworu ssącego przekracza dopuszczalne 0,20–0,25 mm, więc luz trzeba zmniejszyć.
W regulacji płytkami zmniejszenie luzu uzyskuje się przez zastosowanie grubszej (wyższej) płytki o wartość równą przekroczeniu, czyli o 0,02–0,07 mm. Dla wydechu 0,29 mm mieści się w 0,25–0,30 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano wymagane (dopuszczalne) luzy zaworowe mierzone na zimnym silniku:

  • zawory ssące: 0,20–0,25 mm
  • zawory wylotowe: 0,25–0,30 mm

Dla 2. cylindra zmierzono:

  • ssący: 0,27 mm
  • wylotowy: 0,29 mm

Krok 1: ocena zgodności z tolerancją.
Wylotowy 0,29 mm mieści się w zakresie 0,25–0,30 mm, więc sam w sobie nie wymaga korekty. Natomiast ssący 0,27 mm jest powyżej maksymalnej wartości 0,25 mm, czyli jest zbyt duży.

Krok 2: decyzja o kierunku regulacji.
W układzie z regulacją luzu za pomocą płytek (shim) zmiana grubości płytki wpływa na luz odwrotnie: zwiększenie (grubsza/wyższa) płytki zmniejsza luz, a zmniejszenie (cieńsza) płytki luz zwiększa. Aby więc skorygować zbyt duży luz ssący, trzeba go zmniejszyć, czyli zastosować płytkę wyższą.

Krok 3: wyznaczenie zakresu korekty.
Żeby zejść z 0,27 mm do granicy 0,25 mm, należy zmniejszyć luz o 0,02 mm. Żeby zejść do dolnej granicy 0,20 mm, należałoby zmniejszyć luz o 0,07 mm. Stąd poprawny opis doboru to zastosowanie płytki wyższej o 0,02–0,07 mm (w zależności od tego, w jakie miejsce przedziału chcemy trafić po regulacji).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Uznać, że luz jest prawidłowy" – odpada, bo ssący 0,27 mm nie mieści się w wymaganym przedziale 0,20–0,25 mm.
  • "Zeszlifować płytkę zaworu ssącego …" – zeszlifowanie zmniejsza grubość płytki, co typowo zwiększa luz, czyli pogorszyłoby przekroczenie zamiast je skorygować.
  • "Wymienić obie płytki na niższe …" – wydech 0,29 mm jest w normie, więc nie ma uzasadnienia do zmiany; dodatkowo niższa (cieńsza) płytka zwiększyłaby luz, co dla ssącego jest błędnym kierunkiem.

W praktyce po doborze płytki wykonuje się ponowny pomiar, aby potwierdzić trafienie w tolerancję oraz zachować wymagania producenta dla danego silnika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Luz zaworowy to niewielka szczelina w mechanizmie rozrządu, która zapewnia domykanie zaworu w różnych temperaturach. Mierzy się go, aby uniknąć hałasu, spadku mocy, przegrzewania zaworów i przyspieszonego zużycia gniazd. Ocena polega na porównaniu wyniku z tolerancją producenta.
Elementy rozrządu rozszerzają się wraz z temperaturą. Gdy silnik jest gorący, luzy zwykle się zmieniają, a pomiar nie jest porównywalny z danymi z dokumentacji. Dlatego producent często wymaga pomiaru na zimno, aby warunki były powtarzalne i wynik dało się jednoznacznie ocenić.
Porównaj pomiar z zakresem tolerancji. Jeśli wartość jest powyżej maksimum – luz jest za duży. Jeśli poniżej minimum – jest za mały. W praktyce zawsze patrzy się na przedział dla konkretnego typu zaworu (ssący/wylotowy), bo często mają różne wymagania.
Zbyt duży luz może powodować stukanie w okolicy pokrywy zaworów, gorsze napełnianie cylindra (krótsze czasy otwarcia zaworów), spadek osiągów i wzrost zużycia elementów współpracujących. Może też utrudniać uzyskanie prawidłowych wartości emisji w niektórych warunkach pracy.
Zbyt mały luz jest groźny, bo zawór może się nie domykać po rozgrzaniu silnika. Skutkiem bywa spadek kompresji, trudniejszy rozruch, przegrzewanie zaworu i gniazda oraz ryzyko wypalenia. Dlatego przy regulacji ważne jest trafienie w tolerancję, a nie "na styk".
W układach z płytkami (shim) zmienia się grubość elementu dystansowego między krzywką a popychaczem (zależnie od konstrukcji). Zasada jest odwrotna: grubsza płytka zwykle zmniejsza luz, a cieńsza go zwiększa. Dobór opiera się na różnicy między wynikiem pomiaru a zakresem tolerancji.
Zawory wylotowe pracują w wyższej temperaturze (kontakt ze spalinami), więc ich warunki cieplne i rozszerzalność układu są inne. Producent dobiera tolerancje tak, aby po rozgrzaniu zawór prawidłowo się domykał i jednocześnie układ pracował poprawnie w całym zakresie temperatur oraz obciążeń.
Najpierw określ, czy luz jest za duży czy za mały względem tolerancji. Następnie wyznacz różnicę do granicy (np. do maksimum lub minimum). W zadaniach egzaminacyjnych często podaje się zakres możliwej korekty: od wartości potrzebnej do osiągnięcia granicy do wartości potrzebnej do dojścia do drugiej granicy tolerancji.
Nie. Każdy zawór ocenia się osobno względem swojego zakresu. Jeśli jeden wynik mieści się w tolerancji, zwykle nie ma technicznego uzasadnienia do zmiany, o ile producent nie przewiduje dodatkowych czynności (np. kompletnego doboru po remoncie). W zadaniach egzaminacyjnych decyduje porównanie z tolerancją.
Najczęstsze są: pomylenie zakresu ssącego z wylotowym, nieuwzględnienie, że pomiar ma być na zimnym silniku, oraz błąd znaku przy doborze płytki (założenie, że cieńsza zmniejsza luz). Pomaga zapis: "większa płytka – mniejszy luz" (dla typowej regulacji płytkami).
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe producentów dotyczące regulacji luzu zaworowego (sekcja: silnik/rozrząd)
  • Podręczniki z podstaw budowy i eksploatacji silników spalinowych (rozdziały o rozrządzie i luzie zaworowym)
  • Materiały szkolne/branżowe dotyczące regulacji mechanicznej zaworów płytkami oraz interpretacji tolerancji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego