W zadaniach tego typu punkt (naroże) budynku wyznacza się na podstawie danych z rysunku: mogą to być domiary prostokątne, odległości wzdłuż osi, ewentualnie kierunek i długość odcinka. Niezależnie od zapisu, celem jest wyznaczenie przyrostów współrzędnych ΔX i ΔY względem punktu o znanych współrzędnych (punkt osnowy, punkt tyczenia, punkt odniesienia na szkicu).
Typowy tok postępowania jest następujący:
- Krok 1: Odczytaj z rysunku wartości liczbowe potrzebne do przejścia z punktu odniesienia do naroża B (np. domiar w kierunku X i domiar w kierunku Y).
- Krok 2: Ustal znaki przyrostów. To najczęstsze miejsce pomyłki: trzeba sprawdzić, czy przejście do punktu B zwiększa X, czy zmniejsza X oraz analogicznie dla Y. Samo "dodaj" lub "odejmij" wynika z orientacji osi i położenia punktu na rysunku.
- Krok 3: Oblicz współrzędne: XB=X0±ΔX oraz YB=Y0±ΔY.
- Krok 4: Sprawdź wynik logicznie: czy punkt B leży w oczekiwanej ćwiartce względem punktu odniesienia i czy wartości nie są "zamienione miejscami".
Odpowiedź "XB=512,00 m, YB=520,00 m" jest zgodna z prawidłowym przeniesieniem danych z rysunku na przyrosty współrzędnych i z poprawnym uwzględnieniem zwrotów osi.
Pozostałe propozycje wynikają zwykle z typowych błędów:
- "XB=512,00 m, YB=505,00 m" sugeruje, że obliczono poprawnie tylko jedną współrzędną, a w drugiej pominięto część domiaru albo przyjęto zły zwrot osi Y.
- "XB=505,00 m, YB=520,00 m" to analogiczny błąd, ale dotyczący osi X (zamiana znaku, pominięcie odcinka lub mylenie osi).
- "XB=505,00 m, YB=505,00 m" wskazuje na kumulację pomyłek: nieuwzględnienie obu przyrostów albo odczyt niewłaściwych wartości z rysunku.
Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi warto na marginesie zapisać tylko dwa równania (dla X i Y) oraz strzałkami zaznaczyć, czy dana składowa rośnie czy maleje. To minimalizuje ryzyko błędu znaku.