KWALIFIKACJA HGT2 + HGT12 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 30.
Na podstawie danych zamieszczonych w tabeli określ, ile wynosi koszt produkcji 10 porcji bitej śmietany z jagodami.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi kosztów produkcji bitej śmietany z jagodami.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna kwota wynika z przeliczenia kosztu jednostkowego na liczbę porcji.
Aby policzyć koszt produkcji 10 porcji, należy odczytać z tabeli koszt dla 1 porcji (lub najpierw zsumować koszty składników), a następnie wynik przemnożyć przez 10. Pozostałe odpowiedzi odpowiadają typowym błędom skali lub odczytu danych.

Pełne wyjaśnienie:

W tym typie zadania kluczowe są dwa kroki: poprawny odczyt danych z tabeli oraz właściwe przeliczenie na 10 porcji. Tabela (z ilustracji) zwykle podaje albo koszt jednej porcji deseru, albo koszty składników potrzebnych do wykonania określonej liczby porcji w recepturze.

Jak dojść do wyniku?

  • Jeżeli tabela podaje koszt 1 porcji, to koszt 10 porcji liczy się przez proste mnożenie: koszt 1 porcji × 10.
  • Jeżeli tabela podaje koszty składników, najpierw sumuje się koszty wszystkich surowców ujętych w recepturze (uwzględniając ilości i ceny/jednostkowe koszty), a dopiero potem przelicza na 10 porcji zgodnie z tym, jak receptura jest zdefiniowana.

Odpowiedź "14,20 zł" jest spójna z poprawnym wykonaniem takiego przeliczenia dla 10 porcji na podstawie danych z tabeli.

Dlaczego pozostałe wyniki mogą kusić, ale są błędne?

  • "10,20 zł" często pojawia się, gdy ktoś odczyta koszt dla innej liczby porcji albo pominie część kosztów (np. jeden składnik) lub weźmie wartość z niewłaściwej kolumny.
  • "27,00 zł" bywa skutkiem podwójnego przeliczenia (np. tabela już dotyczy 10 porcji, a zdający mnoży jeszcze raz) albo użycia ceny sprzedaży zamiast kosztu produkcji.
  • "54,00 zł" może wynikać z pomylenia jednostek (np. przyjęcia ceny za opakowanie jako ceny za jednostkę miary) lub z nieprawidłowego zsumowania wartości.

Wskazówka egzaminacyjna: zanim zaczniesz liczyć, sprawdź nagłówki tabeli: czy wartości są "na porcję", "na 100 g", "na recepturę" oraz w jakiej jednostce podano surowce. To minimalizuje ryzyko błędu interpretacji i pozwala wykonać jedno, właściwe przeliczenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw ustal, czy tabela podaje koszt 1 porcji czy całej receptury. Jeśli to koszt 1 porcji, mnożysz go przez 10. Jeśli tabela zawiera koszty składników, sumujesz wszystkie pozycje dla receptury, a potem przeliczasz na 10 porcji zgodnie z opisem tabeli.
Zwykle chodzi o koszt wytworzenia potrawy/deseru z surowców (koszt surowcowy), czasem z uwzględnieniem strat technologicznych, jeśli są podane w tabeli. Nie należy mylić tego z ceną sprzedaży, marżą ani narzutem, o ile nie są wprost wskazane.
Bo tabele mogą wyglądać podobnie, a różnica tkwi w nagłówkach: "na porcję", "na 10 porcji", "na recepturę". Jeśli nie sprawdzisz jednostki odniesienia, możesz wykonać mnożenie lub dzielenie niepotrzebnie, co daje wynik zawyżony albo zaniżony.
Najczęściej: (1) pominięcie jednego składnika, (2) odczyt złej kolumny (cena zamiast kosztu), (3) błędne jednostki miary (g vs kg, ml vs l), (4) podwójne przeliczenie liczby porcji, gdy tabela już dotyczy 10 porcji.
Nie, jeśli zadanie pyta wyłącznie o koszt produkcji i nie podaje narzutu/marży. Narzut i marża dotyczą ustalania ceny sprzedaży. Uwzględnia się je tylko wtedy, gdy zadanie wprost tego wymaga i dostarcza odpowiednie dane.
Oceń rząd wielkości: koszt 10 porcji powinien być około 10 razy większy niż koszt 1 porcji. Jeśli deser ma kilka składników, wynik dla 10 porcji nie powinien być mniejszy niż koszt najdroższego składnika użytego w recepturze. To szybka kontrola logiczna.
Trzeba przeliczyć cenę na jednostkę używaną w recepturze: np. cena za 1 kg na cenę za 100 g albo cena za 1 l na cenę za 100 ml. Dopiero potem mnożysz przez ilość zużytego surowca i sumujesz koszty wszystkich składników.
Ustal współczynnik skali: np. z 5 porcji na 10 porcji to ×2, z 20 porcji na 10 porcji to ÷2. Każdy koszt w tabeli przelicz tym samym współczynnikiem, a następnie (jeśli trzeba) zsumuj koszty składników, by uzyskać koszt produkcji dla wymaganej liczby porcji.
Duże różnice wynikają zwykle z błędu jednostek (g/kg, ml/l), błędnego założenia liczby porcji w recepturze lub pomylenia kosztu z ceną sprzedaży. Czasem różnica bierze się też z nieuwzględnienia wszystkich składników lub z zaokrągleń na różnych etapach.
Ćwicz na kartach receptur: odczyt danych, przeliczanie na inną liczbę porcji, kontrolę jednostek i sumowanie kosztów. Warto robić krótką checklistę: nagłówki tabeli, jednostki miary, liczba porcji bazowych, współczynnik skali, suma kosztów. To ogranicza błędy z pośpiechu.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Pozostałe odpowiedzi odpowiadają typowym błędom skali lub odczytu danych."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z kalkulacji gastronomicznej i recepturowania (podręczniki szkolne dla gastronomii)
  • Zestawy zadań z obliczeń kosztów potraw (arkusze ćwiczeń)
  • Notatki z zasad odczytu tabel kosztowych i przeliczania porcji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego