W tego typu zadaniu kluczowe są dwa kroki: poprawny odczyt danych z tablicy oraz właściwe przeliczenie na maszynogodziny.
1) Odczyt z tablicy
Należy znaleźć w tablicy pozycję odpowiadającą koparce gąsienicowej o pojemności łyżki 0,60 m³ i warunkom pracy w gruncie kategorii III. Tablice mogą podawać np. wydajność w m³ na godzinę lub normę czasu w m-g na jednostkę obmiaru. W praktyce najczęstsze źródło pomyłek to wybór sąsiedniej pojemności łyżki (np. 0,50 zamiast 0,60) albo innej kategorii gruntu.
2) Przeliczenie na czas pracy
Jeżeli tablica podaje wydajność (m³/h), to czas pracy liczy się jako: czas = kubatura / wydajność. Jeżeli tablica podaje normę czasu (m-g na m³ lub m-g na 100 m³), to czas liczy się przez przemnożenie normy przez obmiar (z uwzględnieniem jednostki normy). W każdym wariancie warto wykonać szybki test jednostek: po obliczeniach wynik ma wyjść w m-g.
Dlaczego poprawne jest "9,22 m-g"?
To wartość, która odpowiada obmiarowi 200 m³ po zastosowaniu danych z tablicy właściwych dla wskazanej koparki i kategorii gruntu. Wynik ma sens inżynierski: jest większy niż dla łatwiejszych warunków, ale nie jest skrajnie zawyżony.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- "4,61 m-g" zwykle wynika z pomylenia obmiaru (np. potraktowania 200 m³ jak 100 m³) albo z odczytu normy dla innej kategorii gruntu/sprzętu.
- "7,54 m-g" może odpowiadać odczytowi z tablicy dla innych warunków (np. innej pojemności łyżki) lub błędnemu zaokrągleniu pośrednich wartości.
- "15,08 m-g" często jest efektem użycia normy dla trudniejszych warunków niż podane (np. wyższa kategoria gruntu) albo błędnej interpretacji jednostki normy (np. m-g/100 m³ potraktowane jako m-g/m³).
Wskazówka egzaminacyjna: po odczycie z tablicy zawsze dopisz jednostkę (m³/h albo m-g/…); to najprostszy sposób, by uniknąć odwrócenia działania i uzyskać wynik w m-g.