W metodzie kierunkowej obserwuje się kierunki na kolejne punkty (np. A, B, C…), często w kilku seriach. Z dziennika pomiarowego nie odczytuje się bezpośrednio "średniego kierunku zredukowanego" – trzeba go obliczyć.
1) Redukcja kierunków
"Kierunek zredukowany" to kierunek sprowadzony do wspólnego odniesienia (najczęściej do kierunku początkowego przyjętego w danej serii lub do wartości po odjęciu kierunku na punkt odniesienia). Redukcja usuwa wpływ różnego ustawienia zera koła w poszczególnych seriach.
2) Wyznaczenie wartości średniej
Gdy mamy kilka zredukowanych kierunków na punkt C (np. z kilku serii lub powtórzeń), liczymy ich średnią. Trzeba wykonywać działania w zapisie gradowym: g (gony), c (setne gona), cc (setne setnej). Szczególnie ważne jest poprawne przenoszenie części dziesiętnych (np. 100 cc = 1 c, 100 c = 1 g).
3) Uwaga na cykliczność
Jeżeli obserwacje leżą blisko granicy 0/400 g, nie wolno mechanicznie liczyć średniej arytmetycznej bez uwzględnienia "zawijania" zakresu. W praktyce stosuje się podejście, które sprowadza wartości do spójnego przedziału przed uśrednianiem.
Dlaczego poprawna odpowiedź to 135g73c42cc?
To wartość, która odpowiada wynikowi uśrednienia zredukowanych kierunków na punkt C zapisanych w podanym fragmencie dziennika, przy zachowaniu poprawnych przeniesień w g/c/cc.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- 125g00c02cc – typowy wynik, gdy uśrednia się nie ten zestaw obserwacji (np. pomija serię lub bierze kierunki surowe), albo popełnia błąd przeniesienia między cc i c.
- 60g40c41cc – wartość znacznie odbiegająca może wynikać z pomylenia kierunku z kątem (różnicą dwóch kierunków) lub odjęcia niewłaściwego kierunku odniesienia podczas redukcji.
- 145g99c00cc – wynik "podejrzanie równy" na końcówkach często wskazuje na zaokrąglenie/ucięcie w trakcie rachunków albo na błąd w sumowaniu części c i cc.
Na egzaminie warto zawsze: (a) jasno zaznaczyć, które wpisy z dziennika dotyczą punktu C po redukcji, (b) policzyć średnią w g/c/cc, (c) wykonać kontrolę sensowności wyniku (czy mieści się w pobliżu obserwowanych kierunków zredukowanych).
