KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 28.
Na podstawie informacji zawartych w tabeli można stwierdzić, że woda w rzece
Ilustracja przedstawia tabelę z wynikami badań jakości wody oraz wymaganiami dotyczącymi wód śródlądowych będących
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wymagania dla ryb łososiowatych są co do zasady bardziej rygorystyczne niż dla karpiowatych.
Jeżeli w tabeli choć jeden wskaźnik jakości wody przekracza próg dla łososiowatych, a jednocześnie mieści się w progu dla karpiowatych, to woda spełnia wyłącznie wymagania środowiska życia populacji ryb karpiowatych.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu należy wykonać porównanie danych z tabeli (wyników wskaźników jakości wody) z wymaganiami dla dwóch typów środowisk życia ryb: łososiowatych i karpiowatych. Kluczowa jest zasada, że ocena "spełnia/nie spełnia" nie wynika ze średniej ani z większości parametrów, tylko z tego, czy każdy wymagany wskaźnik mieści się w odpowiednim progu.

Odpowiedź "spełnia wyłącznie wymagania środowiska życia populacji ryb karpiowatych" jest poprawna w sytuacji, gdy:

  • wszystkie analizowane parametry w tabeli mieszczą się w wartościach dopuszczalnych dla karpiowatych,
  • ale przynajmniej jeden parametr nie spełnia (przekracza lub nie osiąga) bardziej restrykcyjnego progu dla łososiowatych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "spełnia wyłącznie wymagania … łososiowatych" – to byłoby możliwe tylko wtedy, gdy tabela wskazywałaby spełnienie ostrzejszych kryteriów, a jednocześnie niespełnienie łagodniejszych (co w praktyce jest logicznie mało prawdopodobne, bo progi dla karpiowatych są zwykle mniej surowe).
  • "nie spełnia wymagań … łososiowatych i karpiowatych" – ta odpowiedź byłaby właściwa, gdyby w tabeli pojawiło się przekroczenie również progów dla karpiowatych (czyli warunki byłyby zbyt złe nawet dla bardziej tolerancyjnych gatunków).
  • "spełnia wymagania … łososiowatych i karpiowatych" – to wymagałoby, aby wszystkie wskaźniki spełniały progi dla łososiowatych; wówczas automatycznie spełnione byłyby też progi dla karpiowatych.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw znajdź w tabeli parametr "graniczny" (najbliższy przekroczenia), a potem sprawdź go w obu zestawach wymagań. To najszybciej prowadzi do właściwej kwalifikacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to, że wartości wskaźników jakości wody (np. natlenienie, substancje biogenne, zanieczyszczenia) mieszczą się w progach uznanych za wystarczające dla bytowania ryb bardziej tolerancyjnych. W praktyce rzeka zapewnia warunki życia dla tej grupy, choć niekoniecznie dla bardziej wrażliwych gatunków.
Łososiowate są z reguły bardziej wrażliwe na spadek tlenu rozpuszczonego, wzrost temperatury i zanieczyszczenia organiczne. Dlatego progi dla ich środowiska życia są ostrzejsze: nawet pojedyncze przekroczenie parametru może dyskwalifikować wodę dla tej grupy, mimo że nadal jest akceptowalna dla karpiowatych.
Najpierw porównaj każdy wynik z tabeli z progiem dla łososiowatych, a potem dla karpiowatych. Pamiętaj, że muszą być spełnione wszystkie wymagania dla danej grupy. Jeśli choć jeden wskaźnik nie mieści się w progu, to woda nie spełnia wymagań tej grupy.
To wskaźnik, który jako jedyny (lub najszybciej) powoduje niespełnienie wymagań. Mechanizm jest prosty: nawet jeśli większość parametrów jest dobra, pojedynczy wynik poza progiem przesądza o ocenie "nie spełnia". Na egzaminie warto szukać właśnie takiego "najsłabszego ogniwa".
Wtedy, gdy wszystkie badane wskaźniki mieszczą się w ostrzejszych progach dla łososiowatych. Skoro progi dla karpiowatych są zwykle łagodniejsze, ich wymagania będą w takiej sytuacji spełnione "automatycznie". Warunek konieczny to brak żadnego przekroczenia kryteriów łososiowatych.
Nie powinno się. Choć często wiadomo, że łososiowate mają wyższe wymagania, wnioski w tym typie pytania muszą wynikać z konkretnych danych w tabeli. Na egzaminie oceniana jest umiejętność interpretacji wyników i progów, a nie zgadywanie na podstawie ogólnej reguły.
Najczęstsze błędy to: sprawdzanie tylko jednego wskaźnika zamiast wszystkich, mylenie grup ryb, wybieranie odpowiedzi "spełnia oba" bez potwierdzenia w tabeli oraz pomijanie zasady, że jedno przekroczenie parametru wystarcza do niespełnienia wymagań dla danej grupy.
Jeżeli woda spełnia ostrzejsze wymagania dla łososiowatych, to zwykle spełnia też łagodniejsze dla karpiowatych. Dlatego wariant "wyłącznie łososiowate" rzadko jest poprawny, chyba że kryteria w tabeli są zdefiniowane nietypowo lub dotyczą innych, niezależnych warunków.
W praktyce często kluczowe są: tlen rozpuszczony, temperatura, zanieczyszczenia organiczne (wpływające na zużycie tlenu) oraz związki azotu i fosforu, które mogą prowadzić do eutrofizacji. Dokładny zestaw zależy od tabeli i przepisów/norm użytych w zadaniu.
Ćwicz pracę na tabelach: zaznaczaj progi, porównuj "krok po kroku" i ucz się zasady "najgorszy parametr decyduje". Pomaga też szybkie porządkowanie danych: osobno sprawdź łososiowate, osobno karpiowate, a dopiero potem wybierz wniosek końcowy.
info

Statystycznie 34% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Źródła:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych: tabela progów jakości wód dla bytowania ryb (łososiowate/karpiowate) powinna wynikać z obowiązujących przepisów lub norm przyjętych w zadaniu egzaminacyjnym.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z monitoringu i oceny jakości wód powierzchniowych (technik ochrony środowiska)
  • Podręczniki/opracowania z hydrobiologii i ekologii wód śródlądowych (wymagania tlenowe i wrażliwość gatunków)
  • Zestawienia tabelaryczne progów jakości wód dla bytowania ryb (do ćwiczeń porównawczych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego