KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2022 (test 2)

PYTANIE NR 35.
Na podstawie przedstawionego grafu, przejście do kroku 7 jest możliwe, gdy aktywny jest krok
Ilustracja przedstawia schemat blokowy, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego dla technika mechatronika,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W GRAFCET przejście do następnego kroku jest możliwe tylko wtedy, gdy jednocześnie aktywny jest krok poprzedzający i spełniony jest warunek tranzycji wychodzącej z tego kroku.
Na grafie do kroku 7 prowadzi z gałęzi kroku 5 tranzycja wyjściowa oznaczona 7, więc wymagane są: aktywny krok 5 i spełniony warunek 7.

Pełne wyjaśnienie:

W języku GRAFCET (graf etapów i tranzycji) schemat składa się z kroków (etapów) oraz tranzycji (warunków przejścia). Kluczowa reguła jest zawsze taka sama: tranzycja może "zadziałać" tylko wtedy, gdy:

  • krok bezpośrednio poprzedzający tę tranzycję jest aktywny,
  • oraz spełniony jest warunek tranzycji umieszczonej na wyjściu z tego kroku.

Na pokazanym fragmencie grafu widać cztery równoległe gałęzie z krokami 3, 4, 5 i 6, a następnie konwergencję (zbieganie się ścieżek) do wspólnego kroku 7. Oznacza to, że do kroku 7 można dojść z różnych gałęzi, ale zawsze przez właściwą tranzycję przypisaną do danej gałęzi.

Dla gałęzi zawierającej krok 5 tranzycja wejściowa do tego kroku ma numer 6 (jest nad krokiem), natomiast tranzycja wyjściowa z tego kroku ma numer 7 (jest pod krokiem). Dlatego poprawne przejście do kroku 7 nastąpi wtedy, gdy aktywny jest krok 5 oraz spełniony jest warunek 7.

Pozostałe odpowiedzi są błędne z typowych powodów:

  • Połączenie kroku 4 z warunkiem 3 miesza elementy z różnych gałęzi (warunek 3 dotyczy gałęzi kroku 3).
  • Połączenie kroku 3 z warunkiem 9 również miesza gałęzie (warunek 9 dotyczy wyjścia z kroku 6).
  • Połączenie kroku 5 z warunkiem 6 wynika z pomylenia tranzycji wejściowej (6) z wyjściową (7) dla kroku 5.

Praktyczna wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź kierunek (co jest nad krokiem, a co pod krokiem) i paruj krok tylko z tranzycją, która z niego wychodzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
GRAFCET to graficzny opis sterowania sekwencyjnego: pokazuje kroki (etapy pracy) i tranzycje (warunki przejścia). W mechatronice używa się go do opisu cykli maszyn, np. kolejnych faz pracy manipulatora, przenośnika czy stanowiska montażowego.
Muszą być spełnione dwa warunki jednocześnie: aktywny jest krok poprzedzający oraz spełniony jest warunek tranzycji na wyjściu z tego kroku. Samo spełnienie warunku (bez aktywnego kroku) lub sam aktywny krok (bez warunku) nie uruchamia przejścia.
Najprościej patrzeć na położenie względem kroku: tranzycja wejściowa znajduje się na linii prowadzącej do kroku (zwykle nad nim), a tranzycja wyjściowa na linii wychodzącej z kroku (zwykle pod nim). To ogranicza pomyłki numerów.
Ponieważ GRAFCET opisuje logikę sekwencyjną: przejście jest zależne od stanu procesu (który krok jest aktywny) oraz od zdarzenia/warunku (tranzycji). W praktyce to odpowiada sytuacji: "jesteśmy w etapie X i czujnik/warunek Y zadziałał".
Aktywny krok to taki, który jest aktualnie wykonywany przez sekwencję sterowania. W sterowniku oznacza to zwykle ustawiony bit/flagę etapu lub stan automatu. Dopiero z aktywnego kroku można rozważać przejście przez jego tranzycję wyjściową.
Konwergencja oznacza, że kilka alternatywnych (lub równoległych) ścieżek prowadzi do wspólnego punktu i dalej do jednego kroku. W takich układach łatwo pomylić warunki, więc trzeba śledzić, z którego kroku wychodzi dana tranzycja i dopiero wtedy łączyć ją z przejściem do kroku wspólnego.
Najczęstszy błąd to mylenie tranzycji wejściowej z wyjściową dla tego samego kroku (bo obie są oznaczone liczbą i mają ten sam symbol graficzny). Drugi błąd to łączenie kroku z warunkiem z innej gałęzi po konwergencji.
Śledź połączenia liniami: warunek tranzycji musi leżeć na wyjściu z danego kroku (bezpośrednio pod nim) i prowadzić w dół do kolejnego elementu. Jeśli numer warunku jest przy innym kroku, nawet jeśli linie dalej się łączą, to ten warunek nie dotyczy Twojej gałęzi.
Możliwe są różne struktury, ale w typowej konwergencji pokazanej na schemacie przejście do wspólnego kroku następuje po spełnieniu warunku właściwego dla danej gałęzi. Dlatego analizuje się zawsze parę: aktywny krok + jego tranzycja wyjściowa, a nie "dowolny warunek przy zbiegu".
Ćwicz na krótkich fragmentach grafów: (1) wskaż krok aktywny, (2) znajdź tranzycję wyjściową bezpośrednio pod nim, (3) powiedz, do jakiego kroku prowadzi. W notatkach zapisuj też: dla danego kroku "wejście" i "wyjście", bo to najczęściej sprawdzany detal.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • IEC 60848 – GRAFCET (Graphe Fonctionnel de Commande Etapes Transitions), definicje kroków, tranzycji oraz reguła przejść (wymaganie: krok aktywny + warunek tranzycji spełniony).

Materiały:

  • Dokumentacja normy IEC 60848 (GRAFCET) – definicje kroków, tranzycji i reguł ewaluacji
  • Materiały dydaktyczne dotyczące SFC/GRAFCET w automatyce i mechatronice (skrypty szkolne, podręczniki do sterowania sekwencyjnego)
  • Ćwiczenia z interpretacji grafów: identyfikacja tranzycji wejściowych/wyjściowych oraz analiza rozgałęzień i konwergencji

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego