KWALIFIKACJA ELM1 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 1.
Rysunek poglądowy przedstawia budowę przekaźnika. Strzałka wskazuje
Ilustracja przedstawia schemat budowy przekaźnika, co jest związane z kwalifikacją zawodową automatyka (ELM1).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zwora w przekaźniku elektromagnetycznym jest elementem ruchomym przyciąganym przez elektromagnes (cewkę z rdzeniem). Jej przemieszczenie powoduje przełączenie mechanizmu styków.
Rdzeń jest zwykle nieruchomy, a styki i cewka pełnią inne funkcje: łączenia obwodu oraz wytwarzania pola magnetycznego.

Pełne wyjaśnienie:

W przekaźniku elektromagnetycznym cewka po zasileniu wytwarza pole magnetyczne w obwodzie magnetycznym, którego częścią jest rdzeń. Skutkiem działania elektromagnesu jest przyciągnięcie elementu ruchomego – w wielu opisach nazywanego zworą (ruchoma część obwodu magnetycznego). Ruch zwory jest następnie przenoszony mechanicznie na układ styków, co powoduje ich przełączenie.

Dlatego odpowiedź "zworę." jest właściwa wtedy, gdy strzałka na rysunku wskazuje ruchomą blaszkę/ramię, które porusza się pod wpływem pola magnetycznego i inicjuje przełączenie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "rdzeń." – rdzeń jest elementem ferromagnetycznym, który koncentruje strumień magnetyczny i zwykle pozostaje nieruchomy. Może być częścią jarzma/rdzenia elektromagnesu, ale nie jest tym elementem, który wykonuje ruch roboczy w mechanizmie przełączania.
  • "styki." – styki są częścią toru prądowego (obwodu łączonego) i odpowiadają za zwieranie/rozwieranie. Są przełączane przez mechanizm, ale nie są elementem elektromagnesu przyciąganym przez pole.
  • "cewkę." – cewka to uzwojenie, które po doprowadzeniu napięcia/prądu tworzy pole magnetyczne. Sama nie "przeskakuje" ani nie pracuje mechanicznie jako dźwignia; jej zadaniem jest pobudzenie elektromagnesu.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prosty schemat funkcji: cewka + rdzeń tworzą elektromagnes, zwora jest częścią ruchomą przyciąganą przez pole, a styki są końcowym elementem wykonawczym przełączającym obwód.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zwora to ruchomy element ferromagnetyczny przyciągany przez elektromagnes (cewkę z rdzeniem). Jej ruch uruchamia mechanizm przełączający styki, dzięki czemu przekaźnik może sterować innym obwodem.
Rdzeń jest zwykle nieruchomy i znajduje się w osi cewki, a zwora jest częścią ruchomą (ramię/blaszka) z widoczną szczeliną powietrzną i często powiązana mechanicznie ze stykami lub sprężyną powrotną.
Cewka jest uzwojeniem, którego zadaniem jest wytworzenie pola magnetycznego. Nie wykonuje ruchu roboczego; ruch powoduje dopiero przyciągnięcie zwory przez pole magnetyczne wytworzone w rdzeniu i szczelinie powietrznej.
Przyciągnięcie zwory przestawia mechanizm styków: w zależności od konstrukcji styki NO mogą się zamknąć, a NC otworzyć. To pozwala przekaźnikowi przełączać obwód mocy lub sygnału, sterowany małym prądem cewki.
Typowe objawy to brak "zaskoku" mimo zasilenia cewki, opóźnione zadziałanie, drżenie (brzęczenie) lub przywieranie. Przyczyną może być zabrudzenie, zużycie powierzchni, zbyt duża szczelina lub osłabiona sprężyna powrotna.
Nie. Zwora to element elektromagnesu (część obwodu magnetycznego) odpowiedzialny za ruch, a styki to element toru prądowego przełączający obwód. Zwora tylko pośrednio powoduje przełączenie styków.
1) Podajesz napięcie na cewkę.
2) Powstaje pole magnetyczne w rdzeniu.
3) Zwora zostaje przyciągnięta.
4) Mechanizm przełącza styki.
5) Po zaniku zasilania sprężyna odciąga zworę i styki wracają.
Bo na rysunkach poglądowych oba elementy są metalowe i blisko siebie. Uczniowie często wybierają nazwę "rdzeń", bo kojarzy się z elektromagnesem. Kluczowe jest pytanie: co się porusza i co inicjuje przełączenie styków.
Najczęściej zużywają się styki (nadpalenia, przywieranie), a mechanicznie elementy ruchome (zwora, sprężyny, prowadzenia). Cewka zwykle uszkadza się rzadziej, ale może ulec przepaleniu przy złym napięciu lub przegrzaniu.
Często są to zadania z rozpoznawania elementów na rysunku, zasady działania (cewka–rdzeń–zwora–styki), doboru styku NO/NC do funkcji oraz podstaw diagnostyki: dlaczego przekaźnik nie załącza lub "brzęczy".
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Zwora w przekaźniku elektromagnetycznym jest elementem ruchomym przyciąganym przez elektromagnes (cewkę z rdzeniem)."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przeka%C5%BAnik_elektromagnetyczny - dostęp 2026-03-01
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Relay - dostęp 2026-03-01
  • https://www.allaboutcircuits.com/textbook/direct-current/chpt-5/electromagnetic-relays/ - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki: przekaźniki elektromagnetyczne (budowa i działanie)
  • Katalogi i noty aplikacyjne producentów przekaźników (opisy części i przekroje)
  • Podręczniki/opracowania do automatyki przemysłowej dotyczące elementów wykonawczych i aparatury łączeniowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego