KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 36.
Na podstawie przedstawionego schematu zasilania określ, który podzespół należy zamontować w miejscu oznaczonym literą A.
Ilustracja przedstawia schemat zasilania, który jest częścią pytania egzaminacyjnego z kwalifikacji zawodowej dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mostek Graetza to układ czterech diod tworzący prostownik dwupołówkowy. W typowym schemacie zasilania znajduje się za transformatorem i zamienia napięcie przemienne na pulsujące napięcie stałe, które następnie może być filtrowane kondensatorem i stabilizowane w dalszych stopniach.

Pełne wyjaśnienie:

W układach zasilania urządzeń mechatronicznych bardzo często spotyka się ciąg bloków: transformator (obniżenie i separacja), następnie prostownik (zamiana AC na DC), dalej filtr (wygładzenie) oraz ewentualnie stabilizacja i zabezpieczenia.

Odpowiedź "Mostek Graetza" jest właściwa, jeśli w miejscu A na schemacie przewidziano element realizujący prostowanie dwupołówkowe. Mostek Graetza składa się z czterech diod połączonych w układ mostkowy, dzięki czemu wykorzystuje obie połówki przebiegu sinusoidalnego i daje wyższe średnie napięcie wyprostowane niż prostownik jednopołówkowy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w typowym rozumieniu takiego schematu:

  • "Źródło napięcia" to pojęcie ogólne. Na schemacie zasilacza sieciowego źródłem może być sieć lub generator, ale miejsce oznaczone w torze zasilania jako pojedynczy podzespół między stopniami zwykle dotyczy konkretnego elementu (np. prostownika), a nie całego źródła.
  • "Wzmacniacz operacyjny" służy do wzmacniania i przetwarzania sygnałów w układach analogowych, a nie do prostowania mocy w klasycznym zasilaczu. Może występować w stabilizatorach/układach regulacji, ale symbol i umiejscowienie w torze mocy są wtedy inne niż dla prostownika.
  • "Transformator szeregowy" nie jest typowym, jednoznacznym określeniem elementu na podstawowym schemacie prostego zasilacza. Jeśli na rysunku widać symbol diod w mostku, transformator nie będzie poprawnym wyborem, bo pełni inną funkcję (zmiana poziomu napięcia i separacja), a nie prostowanie.

Wskazówka egzaminacyjna: rozpoznawaj funkcję bloku po symbolu i po miejscu w torze. Jeśli przed A jest AC (np. wyjście transformatora), a za A oczekuje się DC (często z kondensatorem filtrującym), najbardziej typowym podzespołem jest właśnie mostek prostowniczy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mostek Graetza to prostownik dwupołówkowy złożony z 4 diod. Jego zadaniem jest zamiana napięcia przemiennego (AC) z transformatora na napięcie stałe pulsujące (DC), które później można wygładzić kondensatorem i ewentualnie stabilizować.
Najczęściej widać układ czterech diod połączonych w "mostek" (dwa wyprowadzenia wejściowe AC i dwa wyjściowe +/−). Często za mostkiem pojawia się kondensator elektrolityczny do filtracji oraz dalszy stopień stabilizacji.
Prostownik dwupołówkowy wykorzystuje obie połówki przebiegu AC, więc daje większą wartość średnią napięcia i mniejsze tętnienia niż prostownik jednopołówkowy. Dzięki temu łatwiej uzyskać stabilne zasilanie dla elektroniki sterującej w układach mechatronicznych.
Często występuje brak napięcia DC za prostownikiem, silne tętnienia, przegrzewanie elementu lub przepalanie bezpiecznika. W praktyce diagnozuje się to pomiarem spadków napięcia na diodach (test diody) i kontrolą napięcia na kondensatorze filtrującym.
Transformator ma symbol dwóch uzwojeń (cewek) i służy do zmiany poziomu napięcia oraz separacji. Mostek Graetza jest zbudowany z diod (zwykle cztery symbole diod) i odpowiada za prostowanie. W torze zasilania transformator zwykle jest przed prostownikiem.
Wzmacniacz operacyjny może być użyty w prostownikach precyzyjnych dla małych sygnałów, ale to inny przypadek niż prostowanie mocy w typowym zasilaczu urządzenia. W zasilaniu mocy najczęściej stosuje się diody lub gotowe mostki prostownicze.
Dobór opiera się głównie o dopuszczalny prąd przewodzenia oraz maksymalne napięcie wsteczne diod. W praktyce przyjmuje się zapas względem napięcia z transformatora i spodziewanego prądu obciążenia, aby uniknąć przegrzewania i awarii.
Pojedyncze diody pojawiają się np. w prostownikach z odczepem środkowym transformatora (prostownik dwudiodowy) lub w prostowaniu jednopołówkowym. Na egzaminie warto zwracać uwagę na liczbę diod i to, czy transformator ma odczep środkowy.
Sprawdza się, czy przed punktem A występuje napięcie AC (np. z transformatora), a za punktem A oczekuje się napięcia DC. Dodatkowo obecność kondensatora filtrującego za A sugeruje, że A jest elementem prostującym.
Typowe są: mylenie bloków (transformator vs prostownik), sugerowanie się ogólnymi nazwami typu "źródło", ignorowanie kierunku przepływu energii i rodzaju sygnału (AC/DC) oraz nierozpoznawanie symboli diod. Pomaga analiza kolejności: wejście AC → prostowanie → filtracja.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że mostek Graetza to układ czterech diod tworzący prostownik dwupołówkowy.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki/elektroniki: prostowniki i zasilacze liniowe
  • Karty katalogowe mostków prostowniczych (parametry: prąd, napięcie wsteczne, spadek napięcia)
  • Ćwiczenia z czytania schematów ideowych zasilaczy (transformator, mostek, kondensator filtrujący, stabilizator)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego