Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA EKA5 - STYCZEŃ 2008



PYTANIE NR 23.
Na podstawie przedstawionych kont oblicz wartość jednostkowego odchylenia od ceny ewidencyjnej materiału, jeżeli cena ewidencyjna wynosi 2,00 zł za jednostkę.
Ilustracja przedstawia dwa konta teowe (księgowe) zapisane czarną czcionką na białym tle.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wskaźnik odchyleń wynika ze stosunku sumy odchyleń do wartości materiałów w cenach ewidencyjnych: 4 000 / 40 000 = 0,10 (10%).
Odchylenie jednostkowe to cena ewidencyjna jednostki pomnożona przez wskaźnik: 2,00 zł × 0,10 = 0,20 zł na jednostkę.

Pełne wyjaśnienie:

W ewidencji materiałów metodą cen ewidencyjnych zapasy ujmuje się według stałej ceny (np. 2,00 zł/jedn.). Różnice między ceną ewidencyjną a rzeczywistą ceną nabycia gromadzi się na koncie "Odchylenia od cen ewidencyjnych materiałów".

Aby przejść od danych zbiorczych (wartości kont) do kwoty przypadającej na jedną jednostkę materiału, najpierw oblicza się wskaźnik odchyleń:

wskaźnik = suma odchyleń / wartość materiałów w cenach ewidencyjnych

Z kont wynika: odchylenia 4 000 zł oraz materiały 40 000 zł, więc:

4 000 / 40 000 = 0,10 = 10%

Następnie wyznacza się odchylenie jednostkowe (w zł na jednostkę), mnożąc cenę ewidencyjną jednostki przez wskaźnik:

2,00 zł × 0,10 = 0,20 zł

Dlatego odpowiedź "0,20 zł" jest poprawna.

Pozostałe propozycje są błędne z typowych powodów:

  • "0,00 zł" oznaczałoby brak odchyleń, co przeczy danym (na koncie odchyleń występuje 4 000 zł).
  • "0,40 zł" to częsty błąd "podwojenia" wyniku lub pomylenia kroku procentowego z kwotowym; przy wskaźniku 10% i cenie 2,00 zł nie da się otrzymać 0,40 zł.
  • "1,00 zł" odpowiadałoby wskaźnikowi 50% przy cenie 2,00 zł, a z kont wynika wskaźnik 10%, więc ta wartość jest niezgodna z danymi.

W zadaniach egzaminacyjnych warto zapamiętać schemat: najpierw procent (wskaźnik), potem kwota na jednostkę. Bez ceny ewidencyjnej jednostki nie da się przejść z procentu do zł/jedn.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest cena ewidencyjna materiałów w rachunkowości?
Cena ewidencyjna to ustalona przez jednostkę stała cena, według której ujmuje się materiały w księgach i często także w magazynie. Ułatwia bieżącą ewidencję, bo nie trzeba każdorazowo przeliczać wartości według zmiennych cen zakupu. Różnice między ceną zakupu a ewidencyjną ujmuje się jako odchylenia.
Co oznacza konto "Odchylenia od cen ewidencyjnych materiałów"?
To konto służy do gromadzenia różnic między wartością materiałów w cenach ewidencyjnych a ich rzeczywistą ceną nabycia. Odchylenia mogą być dodatnie lub ujemne. Przy rozchodzie materiałów odchylenia rozlicza się proporcjonalnie, aby koszt zużycia odzwierciedlał ceny rzeczywiste.
Jak obliczyć wskaźnik odchyleń z danych 4 000 zł i 40 000 zł?
Wskaźnik odchyleń liczysz jako: suma odchyleń / wartość materiałów w cenach ewidencyjnych. Dla 4 000 zł i 40 000 zł otrzymujesz 4 000 / 40 000 = 0,10, czyli 10%. Ten procent mówi, jak duże są odchylenia w relacji do wartości ewidencyjnej.
Jak obliczyć odchylenie jednostkowe, gdy wskaźnik wynosi 10%?
Odchylenie jednostkowe w zł na jednostkę obliczasz mnożąc cenę ewidencyjną jednostki przez wskaźnik w postaci ułamka dziesiętnego. Jeśli wskaźnik to 10% (=0,10), a cena ewidencyjna to 2,00 zł/jedn., to odchylenie jednostkowe wynosi 2,00 × 0,10 = 0,20 zł.
Dlaczego do odchylenia jednostkowego potrzebna jest cena ewidencyjna jednostki?
Wskaźnik odchyleń jest procentem (relacją), a nie kwotą na sztukę czy kilogram. Aby zamienić procent na zł/jedn., musisz znać bazę kwotową przypadającą na jedną jednostkę, czyli cenę ewidencyjną jednostki. Bez tego nie da się przejść z 10% do konkretnej kwoty odchylenia jednostkowego.
Czy wskaźnik 10% oznacza, że odchylenie to 10 zł?
Nie. 10% to informacja procentowa, a nie kwota. Oznacza, że odchylenia stanowią 10% wartości materiałów w cenach ewidencyjnych. Kwotę jednostkową oblicza się dopiero po przemnożeniu ceny ewidencyjnej jednostki przez 0,10. Przykładowo: 2,00 zł × 0,10 = 0,20 zł/jedn.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy odchyleniach od cen ewidencyjnych?
Najczęstsze pomyłki to: traktowanie wskaźnika procentowego jako kwoty w zł, wykonywanie dzielenia przez niewłaściwą wartość z kont (np. przez saldo końcowe zamiast wartości bazowej), oraz liczenie odchylenia jednostkowego bez ceny ewidencyjnej jednostki. Warto zawsze rozdzielić etap "procent" i etap "zł/jedn.".
Kiedy w praktyce stosuje się ewidencję materiałów w cenach ewidencyjnych?
Stosuje się ją szczególnie wtedy, gdy jednostka ma dużą liczbę wydań i przyjęć materiałów oraz zmienne ceny zakupu. Stała cena ewidencyjna upraszcza pracę magazynu i księgowości, a odchylenia rozlicza się okresowo (np. co miesiąc) wskaźnikiem, aby urealnić koszt zużycia materiałów.
Jak rozpoznać w zadaniu egzaminacyjnym, że trzeba liczyć odchylenie jednostkowe?
Wskazówką jest sformułowanie "jednostkowe odchylenie" lub wymóg podania wyniku w zł na jednostkę. Wtedy nie wystarczy sam wskaźnik procentowy. Trzeba: (1) policzyć wskaźnik odchyleń z danych kont, (2) znać cenę ewidencyjną jednostki i (3) przemnożyć ją przez wskaźnik.
Jak przygotować się do zadań EKA.7 o kontach materiałów i odchyleniach?
Ćwicz czytanie kont teowych (Sp, obroty, saldo), zapamiętaj wzór na wskaźnik odchyleń i przećwicz przeliczanie procentu na kwotę jednostkową. Dobrą metodą jest rozpisanie kroków: najpierw wskaźnik, potem odchylenie jednostkowe. Na egzaminie kontroluj też jednostki: %, zł, zł/jedn.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Wskaźnik odchyleń wynika ze stosunku sumy odchyleń do wartości materiałów w cenach ewidencyjnych: 4 000 / 40 000 = 0,10 (10%)."

Źródła:

  • Stowarzyszenie Księgowych w Polsce (SKwP) – materiały edukacyjne nt. zapasów i ewidencji materiałów w cenach ewidencyjnych (strona informacyjna): https://skwp.pl/ - dostęp 2026-03-14

Materiały:

  • Tekst ustawy o rachunkowości (dział dotyczący wyceny i ewidencji zapasów)
  • Podręcznik do rachunkowości finansowej: rozdziały o zapasach i metodach ewidencji materiałów
  • Zadania egzaminacyjne EKA.7 z tematów: materiały, konta teowe, odchylenia
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego