KWALIFIKACJA MEC9 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 7.
Na podstawie rysunku technicznego tulei, przyporządkuj podane wartości wymiarów do oznaczeń A, B, C, D. Który z wymiarów dotyczy głębokości (w głąb materiału)?
Wymiary:
50+0,03, 15+0,2, 90-0,15, 45+0,1
Rysunek techniczny przedstawiający przekrój podłużny tulei z kołnierzem.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Głębokość na rysunku przekrojowym oznacza odległość mierzona w głąb od powierzchni czołowej do dna/stopnia wybrania. W tej tulei taką odległość opisuje wymiar B (głębokość podtoczenia). Wymiar A to długość całkowita, a C i D dotyczą średnic.

Pełne wyjaśnienie:

Wymiar "głębokości" w rysunku technicznym opisuje odległość mierzona w głąb materiału od wskazanej powierzchni odniesienia (najczęściej od czoła) do dna otworu, kieszeni albo do stopnia w otworze stopniowanym. W przypadku tulei z podtoczeniem (szerszą częścią otworu) głębokość dotyczy tego, jak daleko od czoła sięga szerszy odcinek otworu.

Odpowiedź "B – 15+0,2" jest poprawna, ponieważ na rysunku wymiar B jest poprowadzony tak, aby mierzyć od prawej krawędzi czołowej do wewnętrznego progu (stopnia) w otworze. To dokładnie definicja głębokości podtoczenia: od wejścia do miejsca, w którym zmienia się średnica otworu.

Pozostałe odpowiedzi nie opisują głębokości:

  • "A – 50+0,03" odnosi się do długości całkowitej tulei wzdłuż osi, czyli wymiaru zewnętrznego elementu, a nie do wybrania wewnętrznego.
  • "C – 90-0,15" dotyczy średnicy zewnętrznej (w przekroju jest to wymiar poprzeczny do osi, typowy dla średnic elementów obrotowych).
  • "D – 45+0,1" dotyczy średnicy wewnętrznej szerszej części otworu, czyli wymiaru otworu, ale mierzonego w poprzek, a nie w głąb.

Warto też pamiętać o zapisie tolerancji: wartości typu "+0,2" lub "-0,15" są odchyłkami od wymiaru nominalnego i nie zmieniają rodzaju wymiaru (długość/średnica/głębokość). Na egzaminie najpierw rozpoznaj co jest mierzone (kierunek i punkt odniesienia), dopiero potem dopasuj liczbę i tolerancję.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wymiar głębokości określa odległość mierzona w głąb materiału od wskazanej powierzchni (najczęściej czoła) do dna otworu, kieszeni lub do stopnia w otworze stopniowanym. Na przekroju zwykle widać, że dotyczy on wybrania wewnętrznego, a nie długości całego elementu.
Głębokość podtoczenia to odległość od czoła tulei do miejsca, gdzie w otworze występuje stopień (zmiana średnicy). Szukaj wymiaru odnoszącego się do tego progu wewnętrznego: linie pomocnicze "zaczepiają" o czoło i o stopień, a nie o zewnętrzne końce elementu.
Długość całkowita opisuje wymiar zewnętrzny elementu wzdłuż osi (od jednego końca bryły do drugiego). Głębokość natomiast dotyczy wybrania (otworu, kieszeni, podtoczenia) i kończy się na dnie lub stopniu wewnątrz materiału. To inny obiekt pomiaru i inne punkty odniesienia.
Zapis "15+0,2" oznacza wymiar nominalny 15 mm z tolerancją jednostronną: wymiar rzeczywisty może być równy 15,00 mm lub większy maksymalnie do 15,20 mm (bez zejścia poniżej 15,00 mm). Tolerancja nie mówi, czy to długość czy głębokość — o tym decyduje sposób zwymiarowania na rysunku.
Najczęściej myli się głębokość z długością całkowitą oraz z wymiarami średnic. Mechanizm błędu polega na patrzeniu tylko na liczbę (np. "mała liczba = głębokość") albo na długość linii wymiarowej, bez sprawdzenia, czy wymiar kończy się na dnie/stopniu wewnętrznym.
Nie. Głębokość często bywa mniejsza od długości i średnic, ale to tylko typowe skojarzenie. Na wielu detalach (np. długie otwory nieprzelotowe) głębokość może być duża. Na egzaminie nie opieraj się na wielkości liczby — zawsze analizuj, między jakimi powierzchniami jest podany wymiar.
W praktyce stosuje się m.in. suwmiarkę z prętem głębokościowym, głębokościomierz lub specjalne sprawdziany, zależnie od tolerancji i dostępu. Kluczowe jest oparcie przyrządu o powierzchnię czołową oraz pomiar do progu (stopnia) podtoczenia, tak jak określono to na rysunku.
Przekrój ujawnia kształt wewnętrzny elementu: stopnie otworu, podtoczenia i dna. Dzięki temu widać, gdzie kończy się wybranie, więc łatwiej zidentyfikować wymiar głębokości. Bez przekroju wiele cech wewnętrznych byłoby niewidocznych lub wymagałoby dodatkowych rzutów.
Podtoczenie to lokalne poszerzenie otworu (lub innego fragmentu) na określoną głębokość, tworzące stopień. W tulejach wykonuje się je np. pod osadzenie uszczelki, pierścienia lub elementu współpracującego. Właśnie dlatego głębokość podtoczenia jest krytyczna dla montażu i szczelności.
Najpierw ustal oś i powierzchnie bazowe, potem wskaż cechę geometryczną (długość, średnica, głębokość) na podstawie linii wymiarowych. Dopiero na końcu dopasuj liczbę z tolerancją. Taka kolejność zmniejsza ryzyko błędu "na skróty" i ułatwia rozróżnienie głębokości od długości całkowitej.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Głębokość na rysunku przekrojowym oznacza odległość mierzona w głąb od powierzchni czołowej do dna/stopnia wybrania."

Źródła:

  • PN-EN ISO 129-1, Dokumentacja techniczna wyrobu — Wymiarowanie — Część 1: Zasady ogólne (zakres: zasady wymiarowania, linie wymiarowe i pomocnicze)
  • PN-EN ISO 14405 (seria), Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Tolerowanie wymiarów liniowych (zakres: tolerancje wymiarowe i ich interpretacja)

Materiały:

  • Normy dotyczące zasad wymiarowania i tolerowania (ISO/PN-EN ISO) – rozdziały o zapisie wymiarów i odchyłek
  • Podręczniki i zbiory zadań z rysunku technicznego maszynowego (przekroje, otwory stopniowane, podtoczenia)
  • Ćwiczenia praktyczne: analiza kilku rysunków tulei/gniazd z podtoczeniami i wskazywanie, które wymiary są głębokościami

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego