KWALIFIKACJA BUD13 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 1.
Na podstawie wyniku badania kapilarności biernej określ, który z badanych gruntów należy do gruntów niewysadzinowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Grunty niewysadzinowe w klasyfikacji opartej na kapilarności biernej spełniają warunek Hkb < 1,0 m. Spośród podanych wyników tylko wartość 0,78 m mieści się poniżej progu, dlatego właściwy wybór to "Grunt I - 0,78 m". Pozostałe wartości są równe lub wyższe, więc oznaczają grunt wątpliwy lub wysadzinowy.

Pełne wyjaśnienie:

Kapilarność bierna (Hkb) opisuje maksymalną wysokość podciągania i utrzymywania się wody w porach gruntu ponad poziomem swobodnego zwierciadła wody, w warunkach jego obniżania. Parametr ten jest ważny w ocenie wysadzinowości, czyli skłonności gruntu do tworzenia soczewek lodowych podczas przemarzania. Im łatwiej woda może przemieszczać się w górę strefy przemarzania, tym większe ryzyko wysadzin mrozowych i deformacji podłoża.

W praktyce inżynieryjnej w Polsce często stosuje się klasyfikację Wiłuna, w której grunty dzieli się na grupy na podstawie Hkb. Zgodnie z podanym w treści tłem merytorycznym: grunty niewysadzinowe mają Hkb < 1,0 m, grunty wątpliwe mają Hkb w zakresie około 1,0–1,3 m, a wysadzinowe przekraczają 1,3 m. W tym zadaniu nie trzeba wykonywać obliczeń – należy porównać wyniki badań z progiem 1,0 m.

Odpowiedź "Grunt I - 0,78 m" jest poprawna, bo jako jedyna wartość znajduje się poniżej 1,0 m, co kwalifikuje grunt do niewysadzinowych. Pozostałe propozycje odpadają: "Grunt II - 1,25 m" mieści się w zakresie gruntów wątpliwych (nie daje pewności braku wysadzin), a "Grunt III - 1,43 m" i "Grunt IV - 2,32 m" przekraczają 1,3 m, co odpowiada gruntom wysadzinowym o wysokim ryzyku niekorzystnych zjawisk mrozowych.

W robotach ziemnych i drogowych ta wiedza ma przełożenie na decyzje wykonawcze: czy grunt może pozostać w podłożu/nasypie, czy wymaga wymiany, stabilizacji lub zastosowania warstw mrozoochronnych. Typowe pomyłki na egzaminie wynikają z mylenia kapilarności biernej z czynną oraz z błędnego założenia, że "większa wartość parametru jest lepsza" – w tym przypadku jest odwrotnie: wyższe Hkb zwiększa dopływ wody do strefy przemarzania i ryzyko wysadzin.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kapilarność bierna (Hkb) to maksymalna wysokość, na jaką może utrzymywać się woda całkowicie wypełniająca pory gruntu ponad zwierciadłem wody gruntowej, gdy poziom wody się obniża. Parametr pomaga ocenić, jak łatwo woda może przemieszczać się ku górze w podłożu.
Wysadziny mrozowe powstają m.in. wtedy, gdy do strefy przemarzania dopływa woda i tworzą się soczewki lodowe. Im większa kapilarność bierna, tym łatwiejsze podciąganie wody i większe ryzyko wysadzin. Niskie Hkb zwykle oznacza mniejszą podatność na te zjawiska.
W przywoływanej w praktyce klasyfikacji Wiłuna grunty niewysadzinowe spełniają kryterium Hkb < 1,0 m. Dzięki temu uznaje się je za bezpieczne pod względem ryzyka wysadzin w typowych warunkach wodno-gruntowych i klimatycznych.
W uproszczeniu: wartości około 1,0–1,3 m traktuje się jako grunty wątpliwe (mało wysadzinowe), a wartości powyżej 1,3 m jako grunty wysadzinowe (większe ryzyko). Na egzaminie kluczowe jest poprawne zapamiętanie progów i porównanie z wynikiem badania.
Nie. Wystarczy porównać podane wartości Hkb z progiem dla gruntów niewysadzinowych. To zadanie sprawdza interpretację wyniku badania laboratoryjnego i znajomość kryterium klasyfikacyjnego, a nie rachunki.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie kapilarności biernej z czynną, uznawanie zakresu 1,0–1,3 m za niewysadzinowy (to są grunty wątpliwe) oraz wybór "największej liczby" z przyzwyczajenia. Pomaga zapamiętanie: niewysadzinowe są poniżej 1,0 m.
Najbardziej istotny jest w okresach jesień–zima i zima–wiosna, gdy następuje przemarzanie i odmarzanie podłoża oraz zmienny poziom wód. Wtedy dobór odpowiedniego gruntu do nasypów i warstw konstrukcyjnych oraz ewentualne warstwy mrozoochronne mają duży wpływ na trwałość nawierzchni.
Wyniki Hkb wykorzystuje się przy ocenie przydatności gruntu na podłoże drogowe i nasypy, w decyzjach o wymianie gruntu oraz przy doborze zabezpieczeń przed mrozem. Dla operatora maszyn ważne jest rozumienie, dlaczego dany grunt może zostać odrzucony lub wymagać dodatkowych zabiegów technologicznych.
Niski Hkb zmniejsza ryzyko wysadzin mrozowych, ale nie rozwiązuje wszystkich problemów geotechnicznych. Nadal istotne są m.in. zagęszczenie, uziarnienie, wilgotność, nośność i odwodnienie. Na egzaminie pytanie dotyczy wyłącznie kryterium niewysadzinowości na podstawie Hkb.
Pomaga prosta reguła: "A jak Akceptowalne" (grupa A) jest poniżej 1,0 m. Gdy wynik "wchodzi w jedynkę", grunt przestaje być pewny i staje się wątpliwy. Na testach zawsze porównuj wynik z 1,0 m, a dopiero potem wybieraj właściwą próbkę.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Grunty niewysadzinowe w klasyfikacji opartej na kapilarności biernej spełniają warunek Hkb &lt; 1,0 m."

Źródła:

  • PN-60/B-04493, "Grunty budowlane. Oznaczanie kapilarności biernej" (norma wskazana w kontekście zadania).

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geotechniki drogowej dotyczące wysadzin mrozowych
  • Instrukcje i opisy badań laboratoryjnych gruntów (kapilarność bierna)
  • Podręczniki/kompendia z budownictwa drogowego: podłoże i roboty ziemne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego