W transporcie drogowym prędkość eksploatacyjna opisuje, jak szybko pojazd realizuje przewóz w warunkach rzeczywistych, czyli z uwzględnieniem ograniczeń i zdarzeń występujących w trakcie trasy. W zadaniu dane do obliczeń są podane w harmonogramie czasu pracy kierowcy (na trasie Warszawa – Płońsk – Warszawa).
Jak liczyć?
- Krok 1: droga całkowita – z harmonogramu (lub opisu trasy) ustala się łączny dystans przejazdu na całej pętli: Warszawa → Płońsk oraz Płońsk → Warszawa. Jeśli harmonogram podaje dystans odcinkami, należy je zsumować.
- Krok 2: czas eksploatacji – należy zsumować czas od rozpoczęcia realizacji przewozu do zakończenia, zgodnie z definicją przyjętą w zadaniu. Najczęściej obejmuje on nie tylko samą jazdę, ale również postoje i czynności związane z realizacją przewozu, jeżeli są one ujęte w harmonogramie (np. oczekiwanie, przerwy, załadunek/rozładunek).
- Krok 3: obliczenie – stosuje się wzór: v = s / t, gdzie s to droga całkowita w kilometrach, a t to czas w godzinach (uwaga na przeliczenie minut na część godziny).
Wynik 50 km/h oznacza, że po uwzględnieniu danych z harmonogramu (drogi w obie strony i czasu wynikającego z rozkładu pracy) średnia prędkość realizacji trasy wynosi 50 kilometrów na godzinę.
Dlaczego pozostałe wartości są błędne? Zaniżony wynik (np. 25 km/h) zwykle pojawia się, gdy błędnie zawyżono czas (np. podwójnie doliczono postoje) lub pomylono jednostki czasu. Zawyżone wyniki (np. 70–75 km/h) najczęściej wynikają z pominięcia części czasu z harmonogramu (np. postojów) albo z policzenia tylko jednego odcinka trasy zamiast pętli w obie strony.
Wskazówka egzaminacyjna: przed dzieleniem zapisz w jednym miejscu: "droga łączna = … km" oraz "czas łączny = … h … min", a dopiero potem wykonaj przeliczenie minut na godziny i dzielenie. To minimalizuje błędy rachunkowe.
