KWALIFIKACJA ELE10 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 7.
Na rysunku elektrowni wodnej zbiornikowej nr 1 oznaczono
Ilustracja przedstawia schemat elektrowni wodnej zbiornikowej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W elektrowni wodnej zbiornikowej turbina jest elementem, na który bezpośrednio działa strumień wody i który zamienia energię hydrauliczną na mechaniczną ruchu obrotowego. Dopiero za turbiną (na wspólnym wale) pracuje generator, a transformator jest w torze elektrycznym. Regulator nie jest główną maszyną przepływową.

Pełne wyjaśnienie:

W elektrowni wodnej zbiornikowej podstawowy ciąg przemiany energii ma postać: energia wody (spad i przepływ) → turbina wodnaenergia mechaniczna waługeneratorenergia elektrycznatransformator (dopasowanie poziomu napięcia do sieci).

Odpowiedź "turbinę" jest poprawna, ponieważ turbina jest maszyną przepływową umieszczoną w torze wodnym. To ona "odbiera" energię od wody i wytwarza moment obrotowy na wale. Na rysunkach elektrowni wodnych elementy w obszarze dopływu/odpływu wody (kanał, rurociąg, komora, wirnik) najczęściej odnoszą się właśnie do turbiny.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne z powodów funkcjonalnych:

  • "regulator" (np. regulator prędkości lub mocy) jest elementem automatyki sterowania, a nie główną maszyną energetyczną. Regulator oddziałuje na aparat kierowniczy/łopatki, ale zwykle nie jest oznaczany jako centralny element toru wodnego.
  • "generator" jest sprzężony z turbiną, lecz znajduje się w torze elektryczno-mechanicznym, a nie w samym przepływie wody. Na schematach bywa przedstawiany jako maszyna elektryczna po stronie mechanicznej wału, za turbiną.
  • "transformator" pracuje już po stronie elektrycznej, podwyższając lub obniżając napięcie. Na rysunkach blokowych jest zwykle dalej od części hydraulicznej i generatora, w pobliżu wyprowadzenia mocy do sieci.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy rozpoznajesz elementy na schemacie elektrowni wodnej, najpierw zlokalizuj tor wody. Urządzenie bezpośrednio "wpięte" w przepływ i związane z wirnikiem to turbina. Dopiero później identyfikuj generator i transformator w torze elektrycznym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Turbina wodna to maszyna, na którą działa strumień wody ze spadu. Zamienia energię hydrauliczną wody na energię mechaniczną obrotu wału, który następnie napędza generator. W schemacie elektrowni jest elementem po stronie toru wodnego.
Turbina jest związana z przepływem wody (rurociąg, komora turbiny, wirnik), a generator jest maszyną elektryczną na wale, zwykle rysowaną w części "suchej" obok turbiny. Pomaga prześledzenie łańcucha: woda → turbina → generator.
Transformator pracuje wyłącznie w torze elektrycznym: zmienia poziom napięcia energii wytworzonej w generatorze, aby dopasować ją do sieci lub rozdzielni. Nie ma kontaktu z wodą ani z częścią hydrauliczną układu.
Regulator (np. prędkości lub mocy) steruje pracą zespołu turbina–generator, wpływając na dopływ wody i utrzymanie zadanych parametrów (obroty, moc, częstotliwość). To element automatyki, a nie główne urządzenie wytwarzające energię.
Najczęściej myli się turbinę z generatorem (bo są sprzężone), a transformator wybiera się "na skróty" jako urządzenie energetyczne. Pomaga zasada: element dotknięty przez przepływ wody to turbina, a element po stronie przewodów elektrycznych to generator/transformator.
Transformator występuje po generatorze, gdy energia elektryczna ma zostać przesłana do sieci na odpowiednim poziomie napięcia. Na rysunkach blokowych jest zwykle przy rozdzielni lub linii wyprowadzenia mocy, a nie przy urządzeniach hydraulicznych.
Woda ze zbiornika ma energię potencjalną związaną ze spadem. Przepływ przez turbinę zamienia ją na energię mechaniczną wału. Generator zamienia energię mechaniczną na elektryczną, a transformator dopasowuje napięcie do przesyłu i pracy w systemie elektroenergetycznym.
Turbina jest umieszczona w maszynowni przy końcu toru doprowadzenia wody (np. na wylocie rurociągu/pierścienia wlotowego) i przed odpływem wody. Na schemacie zwykle leży "pomiędzy" dopływem a odpływem wody.
Może, bo numeracja zależy od autora rysunku. Jednak gdy element nr 1 znajduje się w torze wodnym lub jest przedstawiony jako maszyna przepływowa, bardziej pasuje turbina. Zawsze oceniaj po funkcji i połączeniach (woda vs przewody).
Ćwicz rozpoznawanie podstawowych bloków: tor wodny, turbina, wał, generator, transformator, rozdzielnia. Ucz się "ścieżką energii" i kojarz symbole graficzne z funkcją urządzenia. Dobrze działa też praca na kilku różnych schematach.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "W elektrowni wodnej zbiornikowej turbina jest elementem, na który bezpośrednio działa strumień wody i który zamienia energię hydrauliczną na mechaniczną ruchu obrotowego."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Elektrownia_wodna - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Turbina_wodna - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Generator_elektryczny - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z elektrowni i systemów energetycznych (dział: elektrownie wodne)
  • Materiały dydaktyczne producentów turbin wodnych (opisy zespołu turbina–generator)
  • Atlas/słownik symboli i schematów instalacji energetycznych (schematy blokowe elektrowni)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego