KWALIFIKACJA MEC8 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 8.
Na rysunku przedstawiono proces wiercenia z mocowaniem przedmiotu obrabianego za pomocą
Ilustracja przedstawia proces wiercenia z mocowaniem przedmiotu obrabianego za pomocą pryzmy z chomątkiem.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pryzma z chomątkiem służy do stabilnego mocowania elementów walcowych (np. wałków) podczas wiercenia: pryzma podpiera detal w "V", a chomątko dociska go od góry. Konik tokarski i zabierak czołowy dotyczą pracy na tokarce, a imadło ślusarskie nie jest typowym rozwiązaniem dla długich detali okrągłych.

Pełne wyjaśnienie:

Podczas wiercenia kluczowe jest pewne unieruchomienie przedmiotu obrabianego. Dla detali o przekroju kołowym (wałki, tuleje) często stosuje się zestaw: pryzma (podpora w kształcie "V") oraz element dociskowy, np. chomątko. Pryzma centruje i stabilizuje detal, a docisk zapobiega jego obracaniu się pod wpływem momentu skrawania.

Odpowiedź "pryzmy z chomątkiem" jest właściwa, ponieważ opisuje typowe oprzyrządowanie do bezpiecznego mocowania elementów walcowych na stole wiertarki lub w przyrządzie wiertarskim.

Pozostałe propozycje nie pasują do procesu wiercenia przedstawianego na typowych stanowiskach wiertarskich:

  • "konika tokarskiego" używa się na tokarce do podparcia przedmiotu obrabianego (najczęściej przy toczeniu między kłami). Nie jest to standardowy sposób mocowania na wiertarce.
  • "imadła ślusarskiego" stosuje się do chwytania detali o różnych kształtach, ale dla elementów okrągłych (zwłaszcza dłuższych) łatwo o obrót lub niewłaściwe podparcie. Pryzma z dociskiem jest wtedy rozwiązaniem bardziej specjalizowanym i bezpiecznym.
  • "zabieraka czołowego" używa się w toczeniu do przenoszenia napędu na detal obrabiany między kłami. Nie pełni roli przyrządu do mocowania detalu przy wierceniu na wiertarce.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu pojawia się wiercenie i detal okrągły, szukaj rozwiązań typu pryzma + docisk, bo ograniczają ryzyko obrotu detalu i poprawiają powtarzalność ustawienia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pryzma to przyrząd z rowkiem w kształcie litery V, który podpiera i pozycjonuje elementy walcowe. W praktyce warsztatowej ułatwia stabilne ustawienie wałka lub tulei podczas wiercenia, pomiarów albo trasowania, ograniczając ich przetaczanie i obrót.
Pryzma centruje detal w "V", a chomątko działa jak docisk obejmujący element od góry. Taki zestaw unieruchamia przedmiot w dwóch osiach i ogranicza jego obrót pod wpływem momentu skrawania, co poprawia bezpieczeństwo i dokładność wiercenia.
W imadle wałek ma małą powierzchnię styku ze szczękami i może się obracać lub "wypychać" pod obciążeniem. Pryzma daje lepsze podparcie kształtu okrągłego, a dodatkowy docisk stabilizuje detal. Imadło bywa dobre, ale nie jest rozwiązaniem najbardziej typowym dla walców.
Nie jest to typowe. Konik tokarski jest elementem tokarki i służy do podparcia detalu lub do wiercenia w osi przedmiotu na tokarce. W pytaniach o wiercenie na stanowisku wiertarskim zwykle oczekuje się przyrządów stołowych, np. pryzmy, imadła maszynowego lub uchwytów.
Zabierak czołowy (lub inny typ zabieraka) służy do przenoszenia napędu na detal obrabiany między kłami podczas toczenia. Jest elementem typowym dla operacji tokarskich, a nie dla mocowania detalu podczas wiercenia na wiertarce stołowej.
Najczęściej widać podstawę z rowkiem w kształcie V, w którym leży wałek, oraz element dociskowy nad detalem (śruba/obejma). Jeśli detal jest okrągły i "siedzi" w V, a od góry jest dociśnięty, to zwykle jest to pryzma z dociskiem (np. chomątkiem).
Typowe błędy to: chwytanie detalu "w ręku", zbyt słaby docisk, brak podparcia elementu okrągłego, ustawienie detalu na nierównej powierzchni oraz brak sprawdzenia stabilności przed startem. Skutkiem może być obrót detalu, złamanie wiertła albo uraz operatora.
Pryzmę wybiera się szczególnie wtedy, gdy obrabiany element jest walcowy i trzeba go stabilnie podeprzeć oraz zablokować przed przetaczaniem. Imadło maszynowe jest bardziej uniwersalne dla kształtów prostopadłościennych, natomiast pryzma lepiej "pasuje" do geometrii wałka.
Powinno zapewniać: brak możliwości obrotu i przesuwu detalu, odpowiednie podparcie (zwłaszcza dla długich elementów), powtarzalne pozycjonowanie oraz pewny docisk. Ważne jest też, aby przyrząd nie kolidował z narzędziem i pozwalał na bezpieczne odprowadzanie wiórów.
Warto ćwiczyć rozpoznawanie przyrządów na zdjęciach i rysunkach: imadła, pryzmy, uchwyty, dociski oraz elementy tokarki (konik, zabieraki). Pomaga też kojarzenie: kształt detalutyp mocowania. To szybko eliminuje pomyłki między wiertarką a tokarką.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Pryzma z chomątkiem służy do stabilnego mocowania elementów walcowych (np. wałków) podczas wiercenia: pryzma podpiera detal w "V", a chomątko dociska go od góry."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Pryzma (przyrząd)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pryzma_(przyrząd) - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Imadło" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Imadło - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Konik (tokarka)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Konik_(tokarka) - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem (dział: wiercenie i oprzyrządowanie)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw technologii mechanicznej (przyrządy mocujące)
  • Instrukcje BHP dla prac na wiertarkach (zasady mocowania detalu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego