KWALIFIKACJA MTL4 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 18.
Na rysunku przedstawiono przewoźną kadź odlewniczą
Ilustracja przedstawia schemat przewoźnej kadzi odlewniczej, co jest związane z zawodem technika odlewnika i kwalifikacją
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kadź odlewnicza przewoźna "zwykła" to kadź o najprostszej budowie, w której metal wypływa górą (z wylewu) po przechyleniu naczynia. Kadzie syfonowe i zatyczkowe mają wylew dolny, a bębnowe są obrotowe. Dlatego wskazano kadź zwykłą. W praktyce wybór typu zależy od sposobu zalewania form.

Pełne wyjaśnienie:

Kadź odlewnicza przewoźna służy do transportu ciekłego metalu i jego dozowania do form. Określenie "zwykła" odnosi się do kadzi przechylnych z wylewem górnym: metal wypływa przez rynienkę/wylew po obróceniu kadzi, bez układu syfonowego i bez mechanizmu zamykania wylewu od dołu.

Kadź "syfonowa" ma zwykle wylew dolny prowadzony kanałem wewnątrz wyłożenia (zasada syfonu), co stabilizuje strugę i ogranicza zaciąganie żużla przy prawidłowej obsłudze. Kadź "zatyczkowa" także podaje metal od dołu, ale przepływ jest sterowany zatyczką (korkiem) lub prętem zatyczkowym w gnieździe wylewowym. Kadź "bębnowa" (obrotowa) ma kształt bębna i jest wylewana przez obrót całego korpusu.

Na egzaminie rozpoznawaj cechy: położenie wylewu (górny/dolny), obecność korka lub mechanizmu sterowania oraz charakterystyczny bęben. Odpowiedzi mylne wynikają zwykle z utożsamiania każdej kadzi przewoźnej z bębnową albo z nieodróżniania wylewu dolnego syfonowego od zatyczkowego.

W praktyce modelarz i odlewnik muszą dobrać typ kadzi do masy metalu, temperatury i wymagań czystości ciekłego stopu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kadź odlewnicza przewoźna to naczynie do transportu ciekłego metalu (np. od pieca do stanowiska zalewania) oraz do jego podawania do form. Ma wyłożenie ogniotrwałe, uchwyty/ramę transportową i rozwiązanie umożliwiające kontrolowany wylew.
Najczęściej rozpoznasz ją po wylewie górnym i sposobie opróżniania przez przechylenie kadzi. Nie ma typowego kanału syfonowego ani elementu zamykającego wylew dolny (np. zatyczki). Warto szukać rynienki/wylewu przy górnej krawędzi.
Kadź syfonowa podaje metal zwykle wylewem dolnym przez kanał prowadzony w wyłożeniu (działanie jak syfon). Kadź zwykła najczęściej wylewa metal górą po przechyleniu. Różnica jest więc w położeniu wylewu i sposobie prowadzenia strugi.
Kadź zatyczkowa ma wylew dolny, a przepływ metalu jest zamykany i otwierany zatyczką (korkiem) albo mechanizmem z prętem zatyczkowym. Dzięki temu można precyzyjniej sterować rozpoczęciem i zakończeniem wylewania, ale wymaga to sprawnego układu zamknięcia.
Kadź bębnową (obrotową) stosuje się wtedy, gdy technologia wymaga wylewania przez obrót kadzi i wygodnej manipulacji strugą w trakcie zalewania. Na rysunkach często wyróżnia ją "bębnowy" kształt korpusu oraz konstrukcja umożliwiająca obrót w jarzmie.
Przy wylewie dolnym metal jest pobierany z niższej strefy kadzi, a warstwa żużla zwykle utrzymuje się u góry. To może zmniejszać ryzyko, że żużel zostanie wciągnięty do strugi, o ile kadź jest prawidłowo obsługiwana i nie dochodzi do nadmiernego wzburzenia kąpieli.
Na rysunkach technologicznych zwykle widać: korpus kadzi, wyłożenie ogniotrwałe, wylew (górny lub dolny), uchwyty/ramę transportową oraz czasem elementy sterowania przepływem (np. zatyczkę). To te cechy pomagają w rozpoznaniu typu.
Zwykle nie. Najczęściej to zadania z identyfikacji na podstawie rysunku lub opisu: liczy się znajomość cech konstrukcyjnych (wylew górny/dolny, syfon, zatyczka, bęben) i ich konsekwencji technologicznych, a nie rachunki.
Częsty błąd to patrzenie tylko na to, że wylew jest "na dole" i wybór losowy. Warto sprawdzić, czy na rysunku widać element zamykający (zatyczkę/pręt) lub gniazdo wylewowe. Syfonowa kojarzy się bardziej z kanałem prowadzącym, a zatyczkowa ze "stopowaniem" przepływu.
Najlepiej przygotować listę cech: położenie wylewu, sposób uruchomienia wypływu (przechył, syfon, zatyczka), kształt korpusu (bęben) oraz typowe elementy osprzętu. Ćwicz na szkicach i zdjęciach, opisując na głos, co na nich widzisz i dlaczego.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że kadź odlewnicza przewoźna "zwykła" to kadź o najprostszej budowie, w której metal wypływa górą (z wylewu) po przechyleniu naczynia.

Materiały:

  • Brak możliwości weryfikacji źródła - wiedza ogólna z dziedziny odlewnictwa (podział kadzi i sposoby wylewania)
  • Instrukcje BHP i instrukcje stanowiskowe odlewni dotyczące transportu ciekłego metalu (materiały zakładowe)
  • Materiały dydaktyczne z technologii odlewnictwa omawiające kadzie odlewnicze i sposoby zalewania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego