KWALIFIKACJA MEC3 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 9.
Na rysunku przedstawiono przyrząd ze sworzniem prowadzącym, stosowany do
Ilustracja przedstawia przekrój techniczny przyrządu mechanicznego używanego do wtłaczania tulejek, co jest związane z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przyrząd ze sworzniem prowadzącym służy do osiowego prowadzenia wciskanego elementu, tak aby nie doszło do przekoszenia podczas montażu.
Takie rozwiązanie jest typowe przy wtłaczaniu tulejek w gniazda. Pozostałe czynności (łożyska, nity, tulejki gwintowane) zwykle wymagają innego kształtu trzpienia lub innego oprzyrządowania.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczową wskazówką jest opis: "przyrząd ze sworzniem prowadzącym". Sworzeń (trzpień) prowadzący ma za zadanie utrzymać współosiowość elementu montowanego i gniazda w czasie przykładania siły montażowej. Dzięki temu ogranicza się ryzyko przekoszenia, zarysowania gniazda oraz zakleszczenia elementu podczas wcisku.

Odpowiedź "wtłaczania tulejek" pasuje do tej funkcji, ponieważ tulejki (zwłaszcza gładkie) są często montowane jako element cylindryczny wpasowywany w otwór z pasowaniem wciskowym. Prowadzenie jest tu istotne: nawet niewielkie odchylenie osi na początku wciskania może spowodować trwałe uszkodzenie krawędzi tulejki lub gniazda oraz pogorszyć jakość połączenia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w tym kontekście?

  • "wtłaczania łożysk tocznych" – łożyska można wciskać, ale prawidłowe oprzyrządowanie zwykle opiera nacisk na odpowiedni pierścień (wewnętrzny lub zewnętrzny) i ma geometrię dostosowaną do bieżni/pierścieni. Sam sworzeń prowadzący nie jest cechą rozstrzygającą dla typowego osadzaka do łożysk.
  • "osadzania nitów rurkowych" – nitowanie wymaga narzędzia do kształtowania końca nitu (roztłaczania/zawalcowania), a nie przyrządu do wcisku elementu cylindrycznego w gniazdo. Charakterystyczna jest tu końcówka formująca, a nie prowadzenie jak przy tulejach.
  • "wkręcania tulejek gwintowanych" – wkręcanie zakłada użycie narzędzia współpracującego z gwintem (np. trzpień/wkrętak/adapter), a kluczowym mechanizmem jest moment obrotowy, nie siła osiowa wcisku. Taki proces wymaga innej konstrukcji narzędzia niż przyrząd do wtłaczania.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać regułę: jeśli narzędzie ma element prowadzący i pracuje osiowo, często jest przeznaczone do wciskania (tulejek, kołków, sworzni). Jeżeli narzędzie ma element formujący (kielich/stożek) – częściej dotyczy nitowania lub zakuwania. Jeżeli pracuje obrotowo – zwykle dotyczy wkręcania lub gwintowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sworzeń prowadzący to trzpień, który centruje i prowadzi montowany element w osi otworu podczas pracy narzędzia. Jego zadaniem jest ograniczenie przekoszenia, poprawa współosiowości i ułatwienie rozpoczęcia wcisku, co zmniejsza ryzyko uszkodzeń gniazda oraz elementu wciskanego.
Najczęściej rozpoznasz go po osiowym układzie i elemencie prowadzącym (trzpień/sworzniu), który wchodzi w otwór tulejki lub gniazda. Często widać też powierzchnię dociskową działającą wzdłuż osi. Taki przyrząd nie ma elementów do formowania łba nitu ani części do przenoszenia momentu.
Prowadzenie osiowe zmniejsza ryzyko rozpoczęcia wcisku pod kątem. Przekoszenie może spowodować zarysowanie powierzchni, zacięcie tulejki oraz uszkodzenie krawędzi gniazda. Prawidłowe prowadzenie poprawia jakość połączenia wciskowego i zwiększa powtarzalność montażu na stanowisku.
W obu przypadkach działa siła osiowa, ale przy łożyskach kluczowe jest przykładanie nacisku do właściwego pierścienia (wewnętrznego lub zewnętrznego), aby nie uszkodzić elementów tocznych. Przy tulejkach zwykle dociska się cały element cylindryczny. Oprzyrządowanie do łożysk bywa bardziej wyspecjalizowane.
Nie. Nitowanie wymaga narzędzia, które odkształca materiał nitu (roztłacza lub zawalcowuje końcówkę), czyli ma element formujący. Przy wtłaczaniu tulejki narzędzie ma przede wszystkim prowadzić i dociskać osiowo, bez kształtowania "łba" jak w nitowaniu.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi na podstawie skojarzenia z popularnym elementem (np. "łożysko") zamiast analizy cechy narzędzia. Inny błąd to mylenie procesów: wciskania, nitowania i wkręcania. Warto szukać w opisie/rysunku, czy narzędzie działa osiowo (wcisk) czy formuje (nit) albo przenosi obrót (wkręcanie).
Dobiera się go tak, aby zapewniał współosiowość i równomierny docisk: odpowiednia średnica elementu prowadzącego, płaska lub dopasowana powierzchnia dociskowa oraz stabilne oparcie. W praktyce ważne jest też, by narzędzie nie uszkadzało krawędzi tulejki i pozwalało kontrolować głębokość osadzenia.
Wkręcanie stosuje się, gdy tulejka ma gwint zewnętrzny lub specjalną geometrię do wprowadzenia obrotowego, a połączenie ma wynikać z wkręcenia, nie z pasowania wciskowego. Wtedy potrzebujesz narzędzia przenoszącego moment obrotowy. Przy wtłaczaniu kluczowa jest siła osiowa i prowadzenie.
Pasowanie wciskowe oznacza, że średnica tulejki i gniazda powodują konieczność użycia siły montażowej. To zapewnia stabilne osadzenie bez luzu. Jednocześnie zwiększa ryzyko przekoszenia, dlatego stosuje się prowadzenie i odpowiednie przyrządy. Na egzaminie warto kojarzyć wcisk z tulejkami i kołkami.
Najpierw ustal rodzaj ruchu: osiowy (wcisk) czy obrotowy (wkręcanie). Potem poszukaj elementu prowadzącego lub formującego. Jeśli widzisz sworzeń prowadzący i docisk w osi, najbardziej typowa jest operacja wciskania elementów cylindrycznych, takich jak tulejki. Unikaj strzelania po "najbardziej znanym" haśle.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Przyrząd ze sworzniem prowadzącym służy do osiowego prowadzenia wciskanego elementu, tak aby nie doszło do przekoszenia podczas montażu.Takie rozwiązanie jest typowe przy wtłaczaniu tulejek w gniazda."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii montażu (połączenia wciskowe i przyrządy montażowe)
  • Instrukcje stanowiskowe z zakładu/pracowni dotyczące wciskania tulejek i łożysk
  • Katalogi narzędzi i oprzyrządowania montażowego (wciskacze, tuleje prowadzące)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego