KWALIFIKACJA INF1 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 28.
Na rysunku strzałką wskazano filtr
Ilustracja przedstawia schemat połączeń urządzeń teleinformatycznych, typowy dla egzaminu zawodowego z kwalifikacji E15 dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Filtr dolnoprzepustowy przepuszcza składowe o częstotliwościach niższych od częstotliwości granicznej, a tłumi wyższe. W praktyce służy m.in. do ograniczania zakłóceń wysokoczęstotliwościowych i zawężania pasma sygnału do użytecznego zakresu.

Pełne wyjaśnienie:

Filtr dolnoprzepustowy to układ, którego pasmo przepustowe obejmuje częstotliwości niższe (do pewnej częstotliwości granicznej), natomiast częstotliwości wyższe znajdują się w paśmie zaporowym i są coraz silniej tłumione. W telekomunikacji i elektronice oznacza to, że układ "wygładza" sygnał, ogranicza szybkie zmiany oraz zmniejsza wpływ składowych o zbyt wysokiej częstotliwości (np. zakłóceń).

Odpowiedź "dolnoprzepustowy." jest poprawna, gdy wskazany na rysunku element/układ ma za zadanie przepuścić niskie częstotliwości i stłumić wysokie. Typowe zastosowania to m.in. ochrona wejść urządzeń przed zakłóceniami HF, ograniczenie pasma przed próbkowaniem lub separacja pasma użytecznego od niepożądanych składowych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w tym kontekście:

  • "górnoprzepustowy." dotyczy filtru o przeciwnej charakterystyce: tłumi niskie częstotliwości, a przepuszcza wysokie. Ten wybór bywa wynikiem mylenia definicji lub błędnej intuicji co do osi częstotliwości.
  • "szerokopasmowy." opisuje raczej cechę zakresu częstotliwości (szerokie pasmo pracy/przenoszenia), a nie podstawową klasę charakterystyki jak dolno- czy górnoprzepustowy. Szerokopasmowość nie mówi sama w sobie, czy tłumione są częstotliwości niskie, czy wysokie.
  • "selektywny." to określenie ogólne odnoszące się do zdolności wyboru określonego zakresu częstotliwości (np. w odbiornikach), ale nie stanowi standardowej pary przeciwstawnej dla "dolnoprzepustowy" w typowym zestawie podstawowych klas filtrów. Może dotyczyć wielu typów filtracji, nie tylko dolnoprzepustowej.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz odpowiedzi typu dolno-/górnoprzepustowy, zawsze wróć do definicji: co jest przepuszczane (niskie czy wysokie częstotliwości) i co jest tłumione. To pozwala uniknąć wyboru na podstawie skojarzeń językowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Filtr dolnoprzepustowy to układ, który przepuszcza niskie częstotliwości, a tłumi wysokie. Stosuje się go m.in. do ograniczania zakłóceń wysokoczęstotliwościowych, zawężania pasma sygnału i "wygładzania" przebiegów w torach elektronicznych oraz telekomunikacyjnych.
Rozpoznanie zależy od symboliki i połączeń elementów oraz od tego, jakie częstotliwości mają być tłumione. W praktyce analizuje się, czy układ ma tłumić składowe szybkie (wysokie f), a przepuszczać wolne (niskie f). Na egzaminie kluczowa jest znajomość definicji pasma przepustowego i zaporowego.
Wysokie częstotliwości są tłumione, bo elementy reakcyjne (np. pojemność lub indukcyjność) zmieniają swoją "reakcję" wraz z częstotliwością. W efekcie dla wysokich częstotliwości rośnie przeszkoda w przenoszeniu sygnału lub łatwiej jest go "odprowadzić" poza tor użyteczny, co powoduje spadek amplitudy.
Filtr dolnoprzepustowy przepuszcza częstotliwości poniżej częstotliwości granicznej i tłumi wyższe. Filtr górnoprzepustowy działa odwrotnie: tłumi niskie częstotliwości, a przepuszcza wysokie. Najczęstszy błąd to mylenie tych definicji na podstawie samej nazwy.
Częstotliwość graniczna to umowna granica między pasmem przepustowym a zaporowym. W jej pobliżu sygnał zaczyna być zauważalnie tłumiony, a powyżej niej tłumienie rośnie. Na egzaminach często wystarczy rozumieć sens: "do pewnej f przepuszcza, dalej coraz bardziej tłumi".
Nie. "Szerokopasmowy" opisuje przede wszystkim szerokość pasma pracy/przenoszenia (że jest duże), a nie kierunek filtracji. Filtr dolnoprzepustowy to konkretna klasa charakterystyki (przepuszcza niskie, tłumi wysokie). Układ może być dolnoprzepustowy i jednocześnie mieć różną szerokość pasma, zależnie od projektu.
Stosuje się je, gdy trzeba ograniczyć wpływ zakłóceń o wysokiej częstotliwości albo ograniczyć pasmo sygnału do wymaganego zakresu. Przykłady to tory wejściowe urządzeń, układy przeciwzakłóceniowe, a także etap wstępny przed konwersją lub dalszym przetwarzaniem sygnału.
"Selektywny" brzmi jak "wybiera właściwe częstotliwości", ale jest to pojęcie bardziej ogólne (związane np. z wyborem kanału) i nie wskazuje jednoznacznie, czy przepuszczane są niskie czy wysokie częstotliwości. W testach z podstaw filtrów zwykle oczekuje się klasy: dolno-, górno-, pasmowo- lub środkowozaporowej.
Najczęstsze błędy to: mylenie definicji dolno-/górnoprzepustowego, wybór odpowiedzi na podstawie "ładnie brzmiącego" słowa (np. szerokopasmowy), oraz pomijanie analizy pasma przepustowego i zaporowego. Pomaga krótka kontrola: "co ma przejść, a co ma zostać stłumione?".
Przećwicz definicje podstawowych typów filtrów i ucz się kojarzyć je z charakterystyką częstotliwościową (pasmo przepustowe/zaporowe, częstotliwość graniczna). Dodatkowo rozwiązuj zadania z rozpoznawania filtrów na schematach i ucz się uzasadniać wybór jednym zdaniem: "przepuszcza…, tłumi…".
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że filtr dolnoprzepustowy przepuszcza składowe o częstotliwościach niższych od częstotliwości granicznej, a tłumi wyższe.

Źródła:

  • Wikipedia: "Filtr dolnoprzepustowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Filtr_dolnoprzepustowy (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: "Filtr górnoprzepustowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Filtr_g%C3%B3rnoprzepustowy (dostęp: 2026-02-27)
  • All About Circuits: "Low-Pass Filter Tutorial" – https://www.allaboutcircuits.com/textbook/alternating-current/chpt-8/low-pass-filters/ (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podstawy teorii obwodów: charakterystyki częstotliwościowe RLC
  • Materiały dydaktyczne o filtrach analogowych (dolno-/górnoprzepustowych)
  • Ćwiczenia z rozpoznawania filtrów na schematach (RC, RL, RLC)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego