KWALIFIKACJA ELM2 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 40.
Na schemacie przedstawiono układ do pomiaru rezystancji metodą
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny używany do pomiaru rezystancji metodą bezpośrednią.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metoda bezpośrednia polega na wyznaczeniu rezystancji wprost z odczytu przyrządu (np. omomierza/multimetru w trybie Ω), który wewnętrznie wymusza warunki pomiaru i przelicza wynik na R. Metoda pośrednia wymaga pomiaru U i I, a porównawcza opiera się na zestawieniu z rezystancją wzorcową.

Pełne wyjaśnienie:

W pomiarach rezystancji wyróżnia się kilka klasycznych metod, zależnie od tego, co jest bezpośrednio mierzone i jaki układ przyrządów występuje na schemacie.

Metoda bezpośrednia to taka, w której wartość rezystancji jest odczytywana wprost z przyrządu wyskalowanego w omach (typowo omomierz lub multimetr ustawiony na zakres Ω). Przyrząd realizuje pomiar wewnętrznie: wymusza prąd lub napięcie testowe, mierzy wielkość pomocniczą i przelicza wynik na rezystancję, podając ją jako wartość R.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Metoda pośrednia (często kojarzona z układem woltomierzowo-amperomierzowym) polega na tym, że nie mierzy się R wprost, tylko mierzy się napięcie U na badanym elemencie oraz prąd I przez niego płynący, a następnie oblicza R z zależności R = U/I. Gdy na schemacie widać jedynie omomierz/Ω, nie jest to typowy pomiar pośredni.
  • Metoda porównawcza opiera się na porównaniu z rezystancją wzorcową (np. w układach mostkowych, takich jak mostek Wheatstone’a), gdzie wynik wynika z warunku równowagi lub relacji rezystancji. Jeżeli schemat nie przedstawia układu porównującego z wzorcem (ramiona mostka, element wzorcowy), to nie jest to metoda porównawcza.
  • Metoda techniczna bywa używana jako określenie rozwiązań praktycznych (np. uproszczonych) w pomiarach elektrycznych, ale w typowej klasyfikacji egzaminacyjnej rozróżnia się przede wszystkim: bezpośrednią (odczyt R z omomierza), pośrednią (U-I) oraz porównawczą (mostkową). Dlatego, gdy schemat odpowiada odczytowi z omomierza, właściwa jest metoda bezpośrednia.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw sprawdź, czy na schemacie mierzy się R przyrządem z symbolem Ω (bezpośrednio), czy też mierzy się U i I (pośrednio), albo czy występuje wzorzec/mostek (porównawczo). To zwykle wystarcza do jednoznacznego wyboru.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To pomiar, w którym rezystancję odczytujesz wprost z przyrządu wyskalowanego w omach (np. omomierza lub multimetru w trybie Ω). Przyrząd sam wymusza sygnał testowy i przelicza wynik na R, bez ręcznego liczenia U/I.
Szukaj przyrządu oznaczonego jako omomierz lub multimetru ustawionego na Ω, podłączonego bezpośrednio do badanego elementu. Zwykle nie ma osobnych mierników napięcia i prądu do dalszych obliczeń.
W metodzie pośredniej mierzysz dwie wielkości (najczęściej U i I) i dopiero liczysz R = U/I. W metodzie bezpośredniej odczytujesz R od razu z omomierza/multimetru w trybie Ω.
Częste błędy to wpływ rezystancji przewodów pomiarowych i styków, utlenione końcówki, zły dobór zakresu oraz pomiar elementu w układzie (równoległe ścieżki zaniżają wynik). Warto stosować funkcję "REL/zero" lub pomiar 4-przewodowy, jeśli dostępny.
Omomierz podaje własne napięcie/prąd testowy. Gdy układ jest zasilony, zewnętrzne napięcia zaburzają pomiar i mogą uszkodzić przyrząd lub badany element. Przed pomiarem odłącz zasilanie i rozładuj kondensatory.
Stosuje się ją, gdy potrzebna jest większa dokładność lub gdy mierzona rezystancja jest bardzo mała/duża. Przykładem jest pomiar mostkowy, gdzie wynik wynika z porównania z rezystorem wzorcowym i warunku równowagi układu.
Rezystancję zaniżają elementy połączone równolegle (inne rezystory, wejścia układów, ścieżki), a zawyżają słabe styki i zabrudzenia. Dlatego w diagnostyce często trzeba odlutować jedną końcówkę elementu lub korzystać ze schematu połączeń.
Nie zawsze. Jest wygodna i szybka, ale dokładność zależy od klasy multimetru, zakresu i wpływu przewodów/styków. Dla bardzo małych rezystancji lepsze bywają metody z kompensacją przewodów (np. 4-przewodowe) lub układy porównawcze.
Ćwicz analizę schematów: najpierw identyfikuj przyrządy (Ω, V, A), potem sprawdzaj, czy wynik jest odczytem (bezpośrednio), obliczeniem z U i I (pośrednio), czy porównaniem z wzorcem/mostkiem (porównawczo). To szybka i skuteczna strategia.
Najczęściej myli się metodę pośrednią z bezpośrednią, bo uczniowie pamiętają prawo Ohma i automatycznie wybierają U/I. Drugi błąd to ignorowanie pomiaru "w układzie" (połączenia równoległe). Warto zawsze sprawdzić, co jest mierzone i jakimi miernikami.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Omomierz" https://pl.wikipedia.org/wiki/Omomierz - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (PL): "Mostek Wheatstone’a" https://pl.wikipedia.org/wiki/Mostek_Wheatstone%E2%80%99a - dostęp 2026-02-18
  • All About Circuits: "Ohmmeters" https://www.allaboutcircuits.com/textbook/direct-current/chpt-3/ohmmeters/ - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Instrukcja obsługi multimetru (funkcja pomiaru rezystancji i test ciągłości)
  • Podstawy metrologii elektrycznej (rozdziały o metodach pomiaru R)
  • Zadania praktyczne: rozpoznawanie układów pomiarowych na schematach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego