KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 38.
Na wejście I1 sterownika realizującego przedstawiony program została podana jedynka logiczna. Na jak długo zostanie ustawiony stan 1 na wyjściu Q1 tego sterownika
Ilustracja przedstawia schemat blokowy programu sterownika PLC, który jest związany z kwalifikacją zawodową technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Po podaniu "1" na I1 blok B001 generuje impuls o stałym czasie 5 s. Blok B002 typu on-delay przepuszcza stan 1 dopiero po 3 s, ale gdy sygnał z B001 zanika, jego wyjście wyłącza się natychmiast. Q1 jest więc w stanie 1 od 3 s do 5 s, czyli łącznie 2 s.

Pełne wyjaśnienie:

W przedstawionym układzie sygnał z wejścia I1 nie trafia bezpośrednio na wyjście Q1, tylko przechodzi przez dwa bloki czasowe połączone szeregowo.

Blok B001 (przekaźnik impulsowy / "wiping relay") po wyzwoleniu generuje impuls o z góry zadanym czasie trwania. Z opisu wynika, że impuls trwa 5 s. Oznacza to, że niezależnie od dalszego losu sygnału sterującego, wyjście B001 utrzymuje stan 1 przez 5 sekund od chwili zadziałania.

Blok B002 (timer on-delay) opóźnia pojawienie się stanu 1 na swoim wyjściu o ustawiony czas, tutaj 3 s. Kluczowe jest to, że typowy on-delay nie "pamięta" stanu po zaniku sygnału na wejściu: gdy wejście B002 spadnie do 0, jego wyjście również przechodzi na 0 bez zwłoki.

Przebieg czasowy jest więc następujący:

  • t = 0 s: pojawia się "1" na I1, B001 startuje i utrzymuje "1" przez 5 s; B002 zaczyna odliczanie opóźnienia 3 s.
  • t = 3 s: B002 kończy opóźnienie i dopiero od tej chwili na jego wyjściu pojawia się "1", więc Q1 zostaje włączone.
  • t = 5 s: kończy się impuls B001, więc na wejściu B002 znika stan 1; ponieważ on-delay wyłącza się natychmiast po zaniku wejścia, Q1 wyłącza się w tej samej chwili.

Zatem Q1 jest aktywne w przedziale od 3 s do 5 s. Czas trwania stanu 1 na Q1 wynosi 5 s − 3 s = 2 s.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 3 s wynika zwykle z pomylenia czasu opóźnienia B002 z czasem trwania impulsu na wyjściu.
  • 5 s to czas impulsu B001, ale Q1 nie włącza się od razu, tylko dopiero po opóźnieniu 3 s.
  • 8 s to typowy błąd polegający na sumowaniu czasów 5 s + 3 s, mimo że opóźnienie "zjada" początek impulsu, a nie wydłuża jego koniec.

Wskazówka egzaminacyjna: przy blokach czasowych najszybciej unikniesz pomyłki, rysując oś czasu i zaznaczając osobno: sygnał po B001, moment zadziałania B002 i moment zaniku wejścia B002.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To blok funkcyjny, który po wyzwoleniu generuje impuls o stałym czasie trwania, niezależnie od tego, jak długo trwa sygnał wyzwalający. W praktyce służy do wymuszenia krótkiego, kontrolowanego sygnału sterującego (np. dla siłownika lub zaworu).
On-delay (TON) opóźnia pojawienie się stanu 1 na wyjściu o ustawiony czas od chwili, gdy na wejściu pojawi się 1. Gdy wejście spadnie do 0, typowo wyjście również spada do 0 natychmiast, bez "dociągania" czasu.
Bo 3 s to opóźnienie startu sygnału na wyjściu timera, a 5 s to czas trwania impulsu poprzedniego bloku. Opóźnienie nie wydłuża impulsu, tylko powoduje, że wyjście załącza się później i działa krócej w ramach tego samego impulsu.
Zaznacz oś czasu i trzy przebiegi: (1) impuls z bloku impulsowego (tu 5 s), (2) odliczanie opóźnienia on-delay (tu 3 s), (3) wyjście końcowe. Wyjście włącza się po 3 s, ale wyłącza w chwili zaniku impulsu wejściowego.
W typowej logice TON wyjście zależy od wejścia: jeśli wejście wraca do 0 przed zakończeniem opóźnienia, wyjście nie zdąży się załączyć. Jeśli wejście wraca do 0 po załączeniu, wyjście również wraca do 0 od razu, bez dodatkowego podtrzymania.
Nie. 5 s dotyczy tylko sygnału na wyjściu bloku impulsowego. Jeśli po drodze jest blok opóźniający załączenie, to Q1 włączy się później (np. po 3 s), więc realny czas stanu 1 na Q1 będzie krótszy (np. 2 s), o ile wejście zaniknie w 5 s.
Najczęściej: sekwencje w układach pneumatycznych (np. opóźnione podanie sygnału na zawór), krótkie impulsy uruchamiające przekaźniki/styczniki pomocnicze, sygnalizacja ostrzegawcza o zadanym czasie oraz testy diagnostyczne, gdzie potrzebny jest powtarzalny impuls.
Blok impulsowy jest kojarzony z generowaniem impulsu o stałym czasie (często z symbolem "prostokąta" impulsu). On-delay ma ideę "przesunięcia w czasie" zbocza narastającego. Najpewniej rozpoznasz je po nazwie/ikonie i po zachowaniu: impuls = stały czas, on-delay = opóźnione załączenie.
Najczęstsze to: (1) sumowanie czasów zamiast wyznaczenia okna wspólnego, (2) traktowanie timera on-delay jak elementu z pamięcią, (3) pomijanie chwili zaniku sygnału na wejściu timera, (4) brak narysowania osi czasu i sprawdzania punktów t=0, t=3, t=5.
Ustal trzy rzeczy: kiedy sygnał pojawia się na wejściu kolejnego bloku, kiedy (po opóźnieniu) może pojawić się na jego wyjściu oraz kiedy zanika. Potem policz długość przedziału, w którym wyjście jest w stanie 1. Rysunek osi czasu zwykle redukuje błędy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Po podaniu "1" na I1 blok B001 generuje impuls o stałym czasie 5 s."

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw programowania PLC w językach IEC 61131-3 (część o FBD i timerach)
  • Materiały dydaktyczne do LOGO!/podobnych sterowników: bloki czasowe i ich przebiegi
  • Ćwiczenia z rysowania wykresów czasowych (I, wyjście bloku impulsowego, wyjście TON, Q)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego