KWALIFIKACJA SPC6 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 25.
Jak należy postąpić z mlekiem, które po zagęszczeniu w wyparce posiada za wysoką zawartość suchej masy?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zbyt wysoka zawartość suchej masy po zagęszczeniu oznacza, że odparowano za dużo wody i produkt jest "za gęsty" względem specyfikacji. Najprostszym działaniem korygującym jest kontrolowane rozcieńczenie wodą technologiczną do wartości docelowej. Pozostałe opcje nie obniżą suchej masy lub pogłębią odchylenie.

Pełne wyjaśnienie:

Po wyjściu z wyparki mleko zagęszczone powinno mieć zadaną (docelową) zawartość suchej masy, aby spełniało specyfikację i zachowywało się prawidłowo w kolejnych operacjach (np. mieszaniu, chłodzeniu, ewentualnym dalszym przerobie). Jeżeli kontrola wykazuje za wysoką suchą masę, oznacza to, że w produkcie jest za mało wody w stosunku do planowanej wartości, czyli zagęszczanie zaszło zbyt intensywnie.

Dlatego odpowiedź "Rozcieńczyć wodą technologiczną." jest właściwa: dodanie odmierzonej ilości wody obniża udział suchej masy (w ujęciu procentowym) i przywraca parametry partii do wartości wymaganych w dokumentacji procesu. W praktyce taka korekta powinna być wykonana w sposób kontrolowany: z mieszaniem, po weryfikacji jakości wody oraz z ponownym pomiarem parametru.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Skierować ponownie do wyparki." – ponowne odparowanie usuwa kolejną porcję wody, więc zwiększy suchą masę i pogorszy odchylenie.
  • "Kontynuować zaplanowane procesy." – zignorowanie zbyt wysokiej suchej masy może powodować problemy technologiczne (np. zbyt dużą lepkość, trudniejsze pompowanie, odchylenia receptury) oraz niezgodność wyrobu z wymaganiami jakości.
  • "Dodać mleko bardziej skoncentrowane." – dodanie jeszcze bardziej skoncentrowanego składnika co do zasady również podniesie suchą masę, czyli działa w kierunku przeciwnym do potrzebnej korekty.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się odchylenie "za wysoka sucha masa", pomyśl o korekcie przez dodanie fazy wodnej; gdy "za niska sucha masa" – o dalszym zagęszczaniu lub domieszaniu bardziej skoncentrowanej frakcji (zależnie od procesu).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza, że w porównaniu do wartości docelowej w produkcie jest za mało wody, a stężenie składników (białka, laktozy, tłuszczu i soli) jest zbyt duże. Taki produkt bywa zbyt gęsty i może nie spełniać specyfikacji jakości.
Najczęściej wykonuje się kontrolowane rozcieńczenie wodą technologiczną do poziomu wymaganego w dokumentacji procesu. Korektę robi się z mieszaniem i po niej zwykle ponawia pomiar suchej masy, aby potwierdzić zgodność partii.
Wyparka usuwa wodę, czyli działa w kierunku dalszego zagęszczania. Jeśli sucha masa jest już za wysoka, ponowne odparowanie zwiększy ją jeszcze bardziej, co może pogorszyć lepkość, utrudnić pompowanie i zwiększyć ryzyko niezgodności produktu.
Zwykle nie, bo odchylenie parametru może przełożyć się na jakość i stabilność dalszych operacji (np. mieszanie, chłodzenie, dozowanie, ewentualne suszenie). Kontynuacja bez korekty może powodować niezgodność partii ze specyfikacją i reklamacje.
Najczęściej rośnie lepkość i gęstość, co utrudnia transport rurociągami i pracę pomp. Mogą pojawić się problemy z mieszaniem, wolniejszą wymianą ciepła oraz trudnością w utrzymaniu powtarzalności receptury w kolejnych etapach produkcji.
Stosuje się pomiary laboratoryjne lub procesowe (zależnie od zakładu), a wynik porównuje ze specyfikacją partii. Kluczowe jest, aby pomiar był wykonany na reprezentatywnej próbce i przy zachowaniu zasad pobierania, bo błąd próbkowania łatwo daje fałszywe odchylenia.
Bo dodanie bardziej skoncentrowanego składnika zwykle zwiększa średnie stężenie w mieszaninie, czyli podnosi suchą masę albo utrzymuje ją na wysokim poziomie. Gdy parametr jest za wysoki, potrzebujesz zwiększyć udział wody, a nie zwiększać koncentrację.
Najczęściej myli się kierunek korekty: przy "za wysokiej" suchej masie wybiera się działania zwiększające zagęszczenie (np. ponowna wyparka). Drugi błąd to automatyczne "kontynuuj proces", bez analizy skutków jakościowych i zgodności ze specyfikacją.
To woda dopuszczona do użycia w procesie technologicznym zgodnie z wymaganiami zakładu (jakość, bezpieczeństwo, kontrola). W praktyce używa się jej m.in. do korekt parametrów, przygotowania roztworów czy płukania w procesach, jeśli procedury tak przewidują.
Ucz się schematu: parametr → skutek → działanie korygujące. Dla suchej masy zapamiętaj kierunek: "za wysoka" oznacza za mało wody (korekta przez rozcieńczenie), a "za niska" oznacza za dużo wody (korekta przez dalsze zagęszczanie).
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Zbyt wysoka zawartość suchej masy po zagęszczeniu oznacza, że odparowano za dużo wody i produkt jest "za gęsty" względem specyfikacji."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii mleczarstwa: zagęszczanie i odparowanie
  • Instrukcje zakładowe (SOP) dotyczące korekty suchej masy i postępowania z odchyleniami
  • Podstawy inżynierii procesowej żywności: bilans masy w operacjach odparowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego