Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA GIW2 - STYCZEŃ 2018



PYTANIE NR 24.
Jak nazywa się zwięzła skała osadowa okruchowa, występująca w otoczeniu pokładów węgla i złóż rud miedzi?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Piaskowiec to zwięzła skała osadowa okruchowa powstała przez scementowanie ziaren (najczęściej piasku). Takie skały są typowe w seriach osadowych towarzyszących m.in. pokładom węgla. Marmur jest metamorficzny, granit magmowy, a ziemia okrzemkowa nie jest skałą zwięzłą.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy rozpoznania skały na podstawie genezy i budowy. Kluczowe określenia to: skała osadowa, okruchowa oraz zwięzła.

Piaskowiec jest zwięzłą skałą osadową okruchową. Powstaje w wyniku sedymentacji ziaren (najczęściej frakcji piaskowej), a następnie ich zdiageneowania i scementowania spoiwem. W środowiskach sedymentacyjnych związanych z powstawaniem serii węglonośnych (naprzemianległe piaskowce, mułowce, iłowce i wkładki węglowe) piaskowiec jest częstym składnikiem skał otaczających pokłady.

Dlatego odpowiedź "Piaskowiec" spełnia jednocześnie wszystkie warunki: jest osadowy, okruchowy i zwięzły.

Pozostałe propozycje są niepoprawne, bo nie pasują do wskazanej klasy skał:

  • Marmur – to skała metamorficzna (powstaje z przeobrażenia, zwykle wapieni lub dolomitów), więc nie jest skałą osadową okruchową.
  • Granit – to skała magmowa głębinowa, krystaliczna, a nie osadowa okruchowa.
  • Ziemia okrzemkowa – jest osadowa, ale ma charakter luźny/porowaty i nie spełnia warunku "zwięzła skała okruchowa" w typowym ujęciu egzaminacyjnym; dodatkowo wiąże się z nagromadzeniem pancerzyków okrzemek (osad biogeniczny), a nie z klasyczną frakcją okruchową piasku.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "okruchowa" i "zwięzła", najpierw odrzuć skały magmowe i metamorficzne. Następnie sprawdź, czy nazwa wskazuje na skałę klastyczną (np. piaskowiec, zlepieniec, mułowiec), a nie luźny osad.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest piaskowiec i z czego powstaje?
Piaskowiec to zwięzła skała osadowa okruchowa. Powstaje z nagromadzenia ziaren piasku, które następnie ulegają scementowaniu (diagenezie). W efekcie tworzy się twarda, warstwowa skała spotykana często w seriach osadowych.
Jak rozpoznać, że skała jest osadowa okruchowa na egzaminie?
Szukaj słów: okruchowa, ziarna, sedymentacja, warstwowanie. Skały okruchowe to zwykle nazwy typu: piaskowiec, zlepieniec, mułowiec. Odrzuć skały krystaliczne (magmowe) i przeobrażone (metamorficzne).
Dlaczego marmur nie jest dobrą odpowiedzią w tym pytaniu?
Marmur jest skałą metamorficzną, czyli powstałą w wyniku przeobrażenia (najczęściej wapieni lub dolomitów) pod wpływem ciśnienia i temperatury. To wyklucza go, gdy pytanie wymaga skały osadowej okruchowej.
Dlaczego granit odpada, mimo że jest skałą twardą i zwięzłą?
Granit faktycznie bywa bardzo twardy, ale jest skałą magmową głębinową (krystaliczną), a nie osadową. W pytaniu liczy się geneza: "osadowa okruchowa" oznacza skałę powstałą z osadu ziarnowego, a nie z krystalizacji magmy.
Co oznacza określenie "zwięzła" w odniesieniu do skał?
"Zwięzła" oznacza, że skała jest scementowana i spójna, tworzy litą bryłę i nie rozsypuje się jak luźny osad. Przykładem zwięzłej skały osadowej okruchowej jest piaskowiec, a przykładem luźnego osadu może być piasek.
Czy ziemia okrzemkowa jest skałą osadową?
Tak, ziemia okrzemkowa ma pochodzenie osadowe (biogeniczne), bo tworzy się z nagromadzenia szczątków okrzemek. Jednak w typowych zadaniach identyfikacyjnych nie pasuje do opisu zwięzłej skały okruchowej, bo zwykle kojarzy się z osadem o innej budowie.
Jakie skały najczęściej towarzyszą pokładom węgla w seriach osadowych?
W praktyce górniczej w seriach węglonośnych często spotyka się skały osadowe, takie jak piaskowce, mułowce i iłowce, przeławicone pokładami węgla. Znajomość tych nazw pomaga szybko rozwiązywać pytania o genezę i budowę skał.
Jakie są typowe pułapki w pytaniach o rodzaje skał na kwalifikacji GIW.2?
Częsta pułapka to wybór skały "twardej" (np. granit) zamiast zgodnej z genezą. Inna to mylenie skał metamorficznych (marmur) z osadowymi. Pomaga metoda: najpierw określ grupę (osadowa/magmowa/metamorficzna), potem dopiero typ (okruchowa/chemiczna/biogeniczna).
Jak odróżnić skałę magmową od osadowej na podstawie opisu?
Skały magmowe opisuje się jako krystaliczne, "zbudowane z kryształów", bez warstwowania. Skały osadowe często mają uwarstwienie, są "zlepione z ziaren" lub powstałe z osadu. W pytaniach egzaminacyjnych słowo "okruchowa" prawie zawsze kieruje do osadowych.
Jak przygotować się do pytań z rozpoznawania skał w górnictwie podziemnym?
Najlepiej opanować krótką listę: piaskowiec, zlepieniec, mułowiec, iłowiec, wapień, dolomit, granit, bazalt, gnejs, marmur. Ucz się poprzez porównania: geneza, tekstura, warstwowanie. Dobrze działa też praca z atlasem skał i zdjęciami okazów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że piaskowiec to zwięzła skała osadowa okruchowa powstała przez scementowanie ziaren (najczęściej piasku).

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Piaskowiec" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Piaskowiec (dostęp: 2026-02-16)
  • Wikipedia (PL): "Skały osadowe" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Ska%C5%82y_osadowe (dostęp: 2026-02-16)
  • Wikipedia (PL): "Marmur" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Marmur (dostęp: 2026-02-16)

Materiały:

  • Podręcznik/atlas do rozpoznawania skał i minerałów (dział: skały osadowe okruchowe)
  • Skrypt z geologii górniczej dla górnictwa podziemnego (litologia serii węglonośnych)
  • Ćwiczenia praktyczne: rozpoznawanie skał na okazach i na zdjęciach (cechy makroskopowe)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego