W zadaniu podano normę zużycia surowca: na 1 kg wyrobu gotowego potrzeba 0,250 dm3 mleka. Aby obliczyć ilość mleka dla większej partii, stosuje się skalowanie receptury proporcjonalnie do masy produkcji.
Krok 1: zapisz zależność
Jeżeli na 1 kg potrzeba 0,250 dm3, to na 120 kg potrzeba 120 razy więcej mleka (bo masa wyrobu wzrosła 120-krotnie).
Krok 2: wykonaj obliczenie
120 kg × 0,250 dm³/kg = 30,0 dm³
Zatem należy przygotować 30,00 dm3 mleka.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- 2,08 dm3 — taki wynik mógłby powstać przez przypadkowe dzielenie albo błędne przesunięcie przecinka. Jest skrajnie zaniżony: dla 120 kg ciasta ilość mleka nie może być "kilka litrów", jeśli norma wynosi 0,250 dm3 na każdy kilogram.
- 0,48 dm3 — to efekt jeszcze większego błędu w obliczeniach (np. pomylenia 120 z 1,92 lub wykonania kilku nieuzasadnionych przekształceń). Taki wynik nie zgadza się z prostą proporcją.
- 250,00 dm3 — to typowy błąd "zakotwiczenia" na liczbie 0,250 i zamiany jej w 250, albo błędnego przesunięcia przecinka o dwa miejsca. Dla 120 kg dawałoby to ponad 2 dm3 mleka na 1 kg, czyli wielokrotnie ponad normę.
Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zrób szybki test sensowności. Skoro 0,250 dm3 to ćwierć litra na 1 kg, to dla 120 kg powinno wyjść około 120 × 1/4 = 30 litrów, czyli 30 dm3. Taka kontrola często pozwala wychwycić błędne przesunięcia przecinka.
