W zadaniach recepturowych "zgodnie z przepisem farmakopealnym" kluczowe jest, że skład jest zdefiniowany jako ilość substancji przypadająca na określoną masę (najczęściej na 100 g) gotowego preparatu. Płyn Lugola jest klasycznym roztworem jodu, w którym jod występuje jako jod (I2), a jego rozpuszczalność zwiększa obecność jodku potasu. Pytanie dotyczy wyłącznie ilości jodu, czyli masy I2, jaką trzeba odważyć.
Jeżeli przepis podaje, że na 100 g Płynu Lugola przypada 1,0 g jodu, to przy sporządzaniu 250,0 g trzeba jedynie przeskalować ilość składnika proporcjonalnie do masy końcowej:
jod: 1,0 g / 100 g
x g / 250,0 g
x = 1,0 × 250,0 / 100 = 2,50 g
Odpowiedź "2,50 g" jest więc poprawna, bo wynika z prostego przeliczenia 2,5-krotnego zwiększenia masy preparatu (z 100 g do 250 g).
- "1,00 g" to typowy błąd zakotwiczenia: pozostawienie wartości z przepisu dla 100 g bez przeliczenia na 250 g.
- "0,97 g" sugeruje użycie nieadekwatnych poprawek (np. mylenie z innym stężeniem, przedwczesne zaokrąglenia lub podmiana wielkości z innego przepisu). Taka wartość nie wynika z proporcji dla 250 g.
- "2,58 g" może pochodzić z błędu rachunkowego albo z przyjęcia innego stężenia niż to wynikające z przepisu. W zadaniu należy trzymać się składu farmakopealnego i prostego skalowania.
Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu wykonaj szybkie oszacowanie. Skoro 250 g to 2,5 razy więcej niż 100 g, to ilość jodu też musi być 2,5 razy większa od wartości "na 100 g". Taki test sensowności często pozwala wyłapać pomyłkę jednostek lub brak przeliczenia.
