Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2019



PYTANIE NR 14.
Oblicz ilość ziela skrzypu, którą należy użyć w celu sporządzenia 250,0 g ziół moczopędnych zgodnie z FP XI.
Ilustracja przedstawia tabelę z wykazem składników ziół moczopędnych, oznaczonych jako SPECIES DIURETICAE.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W "ziołach moczopędnych" wg FP XI ziele skrzypu stanowi określony udział masy mieszanki.
Aby obliczyć masę skrzypu dla 250,0 g mieszaniny, mnoży się masę całkowitą przez udział skrzypu (w ułamku). Daje to 250,0 g × 0,10 = 25,0 g skrzypu.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z receptury aptecznej dotyczących mieszanek farmakopealnych kluczowe jest rozróżnienie dwóch wielkości:

  • masa całkowita mieszaniny (tu: 250,0 g),
  • udział wagowy składnika wynikający z receptury farmakopealnej (w tym przypadku dla ziela skrzypu w "ziołach moczopędnych" wg FP XI).

Jeżeli receptura podaje, że dany surowiec stanowi 10% masy mieszaniny, to w obliczeniach używa się ułamka 0,10. Następnie stosuje się prostą proporcję:

masa składnika = masa mieszaniny × udział składnika

Dla ziela skrzypu otrzymujemy:

250,0 g × 0,10 = 25,0 g

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "25,0 g".

Pozostałe propozycje są typowymi wynikami błędów rachunkowych lub błędnej interpretacji składu:

  • "10,0 g" – odpowiadałoby 4% z 250 g albo jest efektem mylnego przyjęcia zbyt małego udziału surowca.
  • "30,0 g" – odpowiada 12% z 250 g; często wynika z nieuważnego zaokrąglania lub zgadywania "na oko".
  • "75,0 g" – odpowiada 30% z 250 g; może wynikać z pomylenia proporcji (np. potraktowania 10% jako 30% lub przestawienia cyfr).

Wskazówka egzaminacyjna: zanim policzysz, zamień procent na ułamek dziesiętny (10% → 0,10), a na końcu sprawdź wynik "na zdrowy rozsądek": 10% z 250 g to jedna dziesiąta, czyli 25 g.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to są zioła moczopędne według Farmakopei Polskiej?
To farmakopealna mieszanka surowców roślinnych o określonym składzie wagowym, stosowana tradycyjnie w celu wspomagania diurezy. W zadaniach egzaminacyjnych najważniejsze jest to, że każdy składnik ma z góry określony udział, a obliczenia polegają na przeliczeniu masy składnika na masę całej mieszanki.
Jak obliczyć masę składnika, gdy znam procent w mieszance?
Użyj wzoru: masa składnika = masa mieszaniny × (procent/100). Najpierw zamień procent na ułamek dziesiętny (np. 10% → 0,10), a potem pomnóż przez masę całkowitą. Na końcu sprawdź, czy wynik jest logiczny (np. 10% to "jedna dziesiąta").
Dlaczego w zadaniu trzeba znać skład z FP XI, a nie zgadywać?
Ponieważ pytanie odwołuje się do konkretnej receptury farmakopealnej, a bez udziału wagowego ziela skrzypu nie da się jednoznacznie wyliczyć jego masy w 250,0 g mieszanki. Zgadywanie prowadzi do typowych błędów skali (zbyt mały lub zbyt duży udział), które egzamin łatwo wychwytuje.
Jakie błędy najczęściej popełnia się w obliczeniach mieszanek ziołowych?
Najczęstsze błędy to: pomylenie procentu z gramami (np. wzięcie 10 g zamiast 10%), niewłaściwe przeliczenie (10% zapisane jako 0,01), brak przemnożenia przez masę docelową oraz nieuwaga w odczycie liczby (250,0 g odczytane jako 25,0 g). Pomaga zawsze zapisać wzór i jednostki.
Czy 25,0 g z 250,0 g to zawsze 10%?
Tak, bo 25,0/250,0 = 0,10, czyli 10%. Taka kontrola "w drugą stronę" jest dobrym sposobem na sprawdzenie obliczeń na egzaminie. Jeśli po podzieleniu masy składnika przez masę mieszaniny nie wychodzi oczekiwany ułamek, to znaczy, że gdzieś pojawił się błąd rachunkowy.
Kiedy w aptece wykonuje się takie obliczenia masy surowców?
Gdy sporządza się mieszanki ziołowe (farmakopealne lub recepturowe) i trzeba odważyć składniki w prawidłowych proporcjach, a także przy przygotowaniu większej serii mieszaniny. Obliczenia są też potrzebne do kontroli jakości: porównuje się masę odważoną z masą wynikającą z receptury i dokumentacji technologicznej.
Jak sprawdzić wynik bez kalkulatora na egzaminie?
Stosuj proste przybliżenia: 10% to 1/10, 20% to 1/5, 25% to 1/4. Dla 250 g jedna dziesiąta to 25 g, więc wynik da się uzyskać "w pamięci". Potem możesz szybko oszacować, czy pozostałe odpowiedzi mają sens (np. 75 g to aż 30%, zwykle zbyt dużo).
Co oznacza zapis 250,0 g w zadaniu z receptury?
To masa całkowita gotowej mieszaniny, którą należy sporządzić. Oznacza to, że suma mas wszystkich składników po odważeniu ma wynosić 250,0 g. W obliczeniach zawsze odnosimy udział składnika do tej masy całkowitej, a nie do dawki jednorazowej czy ilości do zaparzania.
Czy w takich zadaniach trzeba uwzględniać straty technologiczne?
Zwykle nie, jeśli zadanie tego wyraźnie nie podaje. Pytania egzaminacyjne z tego typu obliczeń dotyczą najczęściej idealnego przeliczenia wynikającego ze składu receptury (proporcji wagowych). Straty (np. pylenie, przywieranie) rozważa się w praktyce, ale w zadaniu musiałoby to być doprecyzowane.
Jak przygotować się do zadań z mieszanek ziołowych na technika farmaceutycznego?
Ćwicz dwa elementy równolegle: (1) znajomość typowych mieszanek i ich składu (z farmakopei lub materiałów dydaktycznych), (2) szybkie przeliczenia procentów i proporcji. Pomaga robienie krótkich notatek: "udział → ułamek → wzór → kontrola dzieleniem", bo ogranicza to błędy z nieuwagi.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "W "ziołach moczopędnych" wg FP XI ziele skrzypu stanowi określony udział masy mieszanki.Aby obliczyć masę skrzypu dla 250,0 g mieszaniny, mnoży się masę całkowitą przez udział skrzypu (w ułamku)."

Materiały:

  • Aktualne wydanie Farmakopei Polskiej (dział mieszanek ziołowych) – do nauki proporcji i nazewnictwa
  • Podręczniki z receptury aptecznej (dział: preparaty ziołowe i obliczenia recepturowe)
  • Zestawy zadań rachunkowych dla technika farmaceutycznego (procenty, stężenia, proporcje)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego