KWALIFIKACJA BUD19 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 12.
Oblicz współrzędne biegunowe α i d, niezbędne do tyczenia włazu, na podstawie zamieszczonego szkicu.
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek związany z zadaniem geodezyjnym, dotyczącym obliczania współrzędnych biegunowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W tyczeniu metodą biegunową trzeba wyznaczyć kąt kierunku α oraz odległość d od stanowiska do punktu (włazu).
Odległość d wynika z geometrii szkicu (zwykle jako przeciwprostokątna trójkąta prostokątnego), a α z relacji kierunkowej przyrostów na szkicu, podanej w gradach.

Pełne wyjaśnienie:

Metoda biegunowa w tyczeniu polega na tym, że z jednego stanowiska instrumentu (np. tachimetru) wyznacza się punkt projektowany przez podanie dwóch wielkości: kąta kierunku α oraz odległości d. W praktyce są to dane, które można bezpośrednio wprowadzić do instrumentu lub wykorzystać podczas pracy z pomiarem kierunku i dalmierzem.

Odległość d oblicza się z zależności geometrycznych wynikających ze szkicu. Najczęściej szkic przedstawia odcinki prostopadłe (składowe w dwóch kierunkach), więc d jest długością przekątnej: wtedy stosuje się zależność z trójkąta prostokątnego (kontrola: d musi być większe od każdej ze składowych). Wartość 7,07 m jest typowa dla przekątnej przy równych składowych, co jest spójne z takim układem szkicu.

Kąt α jest kierunkiem/azymutem do punktu tyczonego, wyznaczanym na podstawie orientacji przyjętej na szkicu (np. względem osi odniesienia lub kierunku bazowego). Ponieważ odpowiedzi podają α w gradach (g), należy zachować tę jednostkę i nie mieszać jej ze stopniami. Wartość 50,0000g odpowiada kierunkowi zgodnemu z geometrią szkicu, gdy przyrosty w dwóch prostopadłych kierunkach są jednakowe (kierunek pod kątem 45° w systemie stopniowym).

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne? Warianty z d = 10,07 m nie pasują do typowej zależności przekątnej wynikającej ze szkicu (odległość jest zbyt duża względem oczekiwanego układu składowych). Warianty z α = 100,0000g oznaczają kierunek prostopadły do tego, który wynika z symetrycznego układu przyrostów, więc prowadziłyby do wytyczenia punktu w innym położeniu. Na egzaminie warto wykonać szybki test sensowności: czy kąt odpowiada ćwiartce, w której leży punkt, oraz czy odległość jest zgodna z wymiarami ze szkicu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To para danych opisująca położenie punktu względem stanowiska: α to kierunek (kąt) do punktu, a d to odległość. W tyczeniu metodą biegunową instrument ustawia się na punkcie o znanym położeniu i odkłada w terenie kąt oraz odległość.
Najczęściej d wynika z geometrii: jeśli szkic podaje dwie prostopadłe składowe (np. przesunięcia), to d jest przekątną trójkąta prostokątnego. Wtedy liczy się ją z zależności dla trójkąta prostokątnego i sprawdza, czy wynik jest większy od każdej składowej.
Kąt α wyznacza się z relacji kierunkowej na szkicu: określa, w jakim kierunku od stanowiska leży punkt tyczony względem przyjętego kierunku odniesienia. W praktyce wynika z przyrostów w dwóch kierunkach (np. osiowych) oraz z tego, jak zorientowano szkic.
W geodezji często używa się gradów (gon), gdzie pełny obrót to 400g. Instrumenty i obliczenia w zadaniach egzaminacyjnych bywają prowadzone w tej jednostce. Kluczowe jest, aby nie przeliczać "w pamięci" na stopnie, jeśli cały zestaw danych jest w gradach.
Tak. 50,0000g odpowiada kierunkowi "po przekątnej" przy równych składowych w dwóch prostopadłych kierunkach (odpowiednik 45° w stopniach). Taki wynik często pojawia się, gdy punkt na szkicu leży symetrycznie względem osi odniesienia.
Typowe pomyłki to: mylenie gradów ze stopniami, zamiana składowych (np. odczyt w złej osi), przyjęcie złej ćwiartki dla kierunku, oraz błąd w obliczeniu przekątnej (np. dodanie składowych zamiast obliczenia długości geometrycznej).
Można wykonać szybki test: jeśli d wynika z dwóch składowych prostopadłych, to musi być większe od każdej składowej, ale nie może być "rażąco" większe od ich sumarycznej skali. Dodatkowo warto ocenić, czy pasuje do typowych przekątnych (np. dla równych składowych).
Gdy trzeba wyznaczyć w terenie dokładne położenie elementu uzbrojenia (np. włazu/studni) na podstawie projektu i osnowy. Metoda biegunowa jest wygodna, bo z jednego stanowiska można szybko tyczyć wiele punktów, kontrolując zarówno kierunek, jak i odległość.
Potrzebujesz: stanowiska o znanych współrzędnych (lub wcięcia), orientacji instrumentu na kierunek odniesienia (np. na punkt znany) oraz obliczonych wartości α i d do tyczonego punktu. Bez poprawnej orientacji nawet dobry α nie da właściwego położenia w terenie.
Obie wielkości są kluczowe, ale ich wpływ zależy od odległości: błąd kąta rośnie liniowo z d (im dalej, tym większe odchylenie boczne), a błąd odległości przesuwa punkt wzdłuż kierunku. Dlatego na egzaminie zawsze licz i kontroluj oba parametry.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 25% zdających egzamin. bardzo trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geodezji inżynieryjnej: tyczenie metodą biegunową
  • Zadania rachunkowe z obliczeń geodezyjnych (odległości i kierunki)
  • Instrukcje szkolne/ćwiczeniowe do pracy tachimetrem i tyczenia punktów

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego