KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 27.
Opiekun pomagając pacjentce sprawnej ruchowo, która ma założone opatrunki na oczy, w samodzielnym spożywaniu posiłku nie powinien
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nie należy wyręczać pacjentki sprawnej ruchowo w jedzeniu, nawet jeśli ma opatrunki na oczach. Właściwa pomoc polega na zapewnieniu orientacji i bezpieczeństwa (miejsce przy stole, informacja gdzie są talerz i sztućce), aby mogła samodzielnie spożyć posiłek. Karmienie "do ust" ogranicza samodzielność bez wskazań.

Pełne wyjaśnienie:

U pacjentki sprawnej ruchowo, która czasowo nie widzi (opatrunki na oczach), kluczową zasadą opieki jest wspieranie samodzielności i podawanie pomocy adekwatnej do deficytu. Ograniczenie widzenia nie oznacza automatycznie, że pacjent nie potrafi sam jeść. Najczęściej potrzebuje on uporządkowanego otoczenia, jasnej komunikacji i wskazówek, a nie wykonania czynności za niego.

Dlatego działanie "podawać pacjentce pokarmu do ust." jest niewłaściwe w opisanej sytuacji: to forma wyręczania. Może obniżać poczucie sprawczości, nasilać zależność od personelu i utrwalać bierność. Takie karmienie byłoby uzasadnione dopiero wtedy, gdy pacjentka miałaby ograniczoną sprawność kończyn górnych, znaczne zaburzenia połykania, ciężkie osłabienie lub inne przeciwwskazania do samodzielnego jedzenia.

Pozostałe działania są typowymi elementami prawidłowego wsparcia:

  • "pomagać pacjentce w zajęciu miejsca przy stole." – asekuracja podczas dojścia i zajęcia miejsca zmniejsza ryzyko potknięcia i daje pacjentce poczucie bezpieczeństwa.
  • "sygnalizować pacjentce ustawienia talerza i sztućców." – informacja o położeniu przedmiotów (słownie i ewentualnie przez delikatne naprowadzenie dłoni) pomaga w orientacji i umożliwia samodzielne jedzenie.
  • "informować pacjentki, że posiłek i napój postawiono na stole." – uprzedzanie o czynnościach i zmianach w otoczeniu jest ważne, by uniknąć przypadkowego potrącenia naczyń, rozlania napoju lub oparzenia.

Praktyczna wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści jest podkreślone "nie powinien" oraz pacjent jest "sprawny ruchowo", zwykle chodzi o odróżnienie pomocy organizacyjno-informacyjnej od wyręczania w podstawowej czynności dnia codziennego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pomoc powinna polegać na organizacji i komunikacji: bezpieczne doprowadzenie do stołu, stabilne ustawienie naczyń oraz jasne wskazanie, gdzie jest talerz, kubek i sztućce. Jeśli pacjent ma zachowaną sprawność ruchową, celem jest umożliwienie mu samodzielnego jedzenia, a nie karmienie.
Wyręczanie bez wskazań obniża samodzielność i może utrwalać zależność od opiekuna. U pacjentki sprawnej ruchowo problem dotyczy orientacji (brak widzenia), więc właściwe jest wsparcie informacyjne i asekuracja. Karmienie "do ust" jest adekwatne dopiero przy ograniczeniach manualnych lub połykania.
Właściwa komunikacja to m.in. poinformowanie, że posiłek stoi na stole oraz opis położenia przedmiotów: "talerz jest na wprost, widelec po lewej, nóż po prawej, kubek przy prawej ręce". Można też zapytać, czy pacjent woli wskazówki słowne czy krótkie naprowadzenie dłoni.
Karmienie jest uzasadnione, gdy pacjent nie jest w stanie sam jeść: ma znacznie ograniczoną sprawność kończyn górnych, ciężkie osłabienie, zaburzenia koordynacji lub wymaga specjalnego tempa i kontroli kęsów (np. ryzyko zakrztuszenia). Wtedy działania opiekuna są elementem bezpiecznego żywienia, a nie wyręczania.
Najczęstsze błędy to: zbyt szybkie przejęcie czynności (wyręczanie), brak informowania o ustawieniu naczyń, przestawianie rzeczy bez uprzedzenia oraz pośpiech. To zwiększa ryzyko rozlania, potknięcia, frustracji pacjenta i obniża jego samodzielność. Dobra praktyka to spokojne tempo i pytanie o preferencje pacjenta.
Ustaw naczynia stabilnie i zawsze w tym samym układzie, aby pacjent mógł zapamiętać położenie. Opisz układ słownie (np. jak tarcza zegara) i upewnij się, że kubek stoi w bezpiecznej odległości od krawędzi stołu. Nie zmieniaj położenia przedmiotów bez poinformowania pacjenta.
Tak, jeśli jest sprawny ruchowo i manualnie oraz nie ma przeciwwskazań (np. zaburzeń połykania). Opatrunki ograniczają wzrok, więc opiekun powinien zapewnić orientację i bezpieczeństwo, ale nie musi wykonywać czynności za pacjenta. Zawsze warto ocenić możliwości konkretnej osoby i jej komfort.
To wyręczanie, gdy opiekun wykonuje kluczową część czynności mimo że pacjent potrafi ją wykonać po prostym wsparciu (instrukcji, asekuracji, przygotowaniu otoczenia). Sygnałem jest też brak pytania o potrzeby pacjenta i "automatyczne" karmienie. Pomoc powinna zwiększać niezależność, a nie ją zastępować.
Pacjent bez kontroli wzrokowej może potrącić naczynia, rozlać gorący napój lub dotknąć rozgrzanych elementów, co grozi oparzeniem. Informacja o tym, że posiłek jest postawiony na stole oraz gdzie dokładnie stoi kubek i talerz, zmniejsza ryzyko urazu i pomaga pacjentowi zaplanować ruchy rąk.
Najpierw ustal, co jest celem opieki w danej sytuacji (bezpieczeństwo, samodzielność, komfort). W pytaniach z "nie powinien" szukaj czynności, która jest nadmierna albo nieadekwatna do stanu pacjenta, np. wyręczanie mimo zachowanej sprawności. Dopiero potem porównaj pozostałe opcje jako działania wspierające.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Nie należy wyręczać pacjentki sprawnej ruchowo w jedzeniu, nawet jeśli ma opatrunki na oczach."

Źródła:

  • WHO Patient Safety Curriculum Guide: Multi-professional Edition (2011) – section on communication and patient safety. https://apps.who.int/iris/handle/10665/44641 (dostęp: 2026-03-01)
  • International Council of Nurses (ICN), The ICN Code of Ethics for Nurses (2021). https://www.icn.ch/resources/publications-and-reports/icn-code-ethics-nurses (dostęp: 2026-03-01)
  • RNIB (Royal National Institute of Blind People) – practical guidance on supporting a person with sight loss (orientation/assistance). https://www.rnib.org.uk/living-with-sight-loss/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji opiekuna medycznego dotyczące czynności dnia codziennego (ADL)
  • Podręczniki i skrypty z podstaw opieki/pielęgnowania: zasady wspierania samodzielności pacjenta
  • Wytyczne patient safety dotyczące komunikacji i zapobiegania zdarzeniom niepożądanym przy karmieniu

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego