KWALIFIKACJA BUD14 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 15.
Oś obrotu okna uchylnego znajduje się w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W oknie uchylnym skrzydło odchyla się do wnętrza u góry, a jego ruch odbywa się jak "zawias" względem dolnej krawędzi. Dlatego oś obrotu jest pozioma i leży przy dole skrzydła. Odpowiedzi z osią pionową dotyczą typowego otwierania rozwiernego, a nie uchyłu.

Pełne wyjaśnienie:

Okno uchylne to takie, w którym skrzydło nie otwiera się na bok jak drzwi, tylko odchyla się – zwykle do wnętrza pomieszczenia – poprzez odsunięcie górnej części skrzydła od ościeżnicy. Taki ruch wymaga, aby dolna część skrzydła stanowiła linię "podparcia" dla obrotu.

Z tego powodu poprawna jest odpowiedź: "dolnej krawędzi i jest pozioma." Oś obrotu przebiega wzdłuż dolnej krawędzi skrzydła, czyli ma orientację poziomą. W praktyce odpowiada to temu, że przy uchylaniu górna krawędź odsuwa się od ramy, a dolna pozostaje w położeniu prowadzącym ruch.

  • Odpowiedź "połowie szerokości i jest pionowa." jest nieprawidłowa, bo w uchyle nie występuje obrót wokół pionowej osi zlokalizowanej "w środku" – byłby to inny mechanizm niż typowe okucia okienne.
  • Odpowiedź "bocznej krawędzi i jest pionowa." opisuje ruch charakterystyczny dla okna rozwiernego (skrzydło obraca się wokół pionowej osi na zawiasach bocznych), a nie dla funkcji uchylnej.
  • Odpowiedź "połowie wysokości i jest pozioma." sugeruje obrót wokół poziomej osi przechodzącej przez środek skrzydła. W realnej konstrukcji okna uchylnego skrzydło nie obraca się "w połowie", tylko opiera ruch o dolną krawędź, co wynika z rozmieszczenia elementów okuć.

Wskazówka egzaminacyjna: warto kojarzyć uchył z prostą obserwacją ruchu – góra odchyla się, dół prowadzi. Jeśli w odpowiedzi pojawia się "oś pionowa", najczęściej dotyczy to rozwarcia na bok, a nie uchyłu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Okno uchylne to okno, w którym skrzydło otwiera się przez odchylenie górnej części do wnętrza (funkcja uchyłu), a nie przez otwarcie na bok. Taki ruch realizują okucia, które prowadzą skrzydło wzdłuż dolnej krawędzi.
W typowym oknie uchylnym oś obrotu znajduje się przy dolnej krawędzi skrzydła i ma kierunek poziomy. Dzięki temu górna krawędź może się odchylić, a dolna pozostaje punktem prowadzącym ruch.
Ponieważ uchył polega na odchyleniu skrzydła "do środka" u góry. Taki ruch jest możliwy, gdy skrzydło obraca się względem linii na dole, czyli wokół osi przebiegającej poziomo wzdłuż dolnej krawędzi.
Okno uchylne odchyla się u góry, a oś obrotu jest pozioma przy dole skrzydła. Okno rozwierne otwiera się na bok jak drzwi, a oś obrotu jest pionowa przy bocznej krawędzi (na zawiasach bocznych).
Okno rozwierno-uchylne ma dwie funkcje pracy okuć: w trybie uchyłu zachowuje się jak okno uchylne (ruch względem dolnej krawędzi), a w trybie rozwarcia jak okno rozwierne (ruch względem bocznej krawędzi).
Za uchył odpowiada zestaw okuć, które utrzymują dolną część skrzydła w położeniu prowadzącym oraz pozwalają odsunąć górną część skrzydła od ościeżnicy. W praktyce są to elementy narożne i prowadzące, współpracujące z klamką.
Oś pionowa oznacza obrót skrzydła "na bok", jak w drzwiach. Tak pracują zawiasy boczne w oknach rozwiernych: skrzydło obraca się wokół pionowej osi przy krawędzi bocznej, a nie odchyla u góry.
W trybie uchyłu górna krawędź skrzydła jest odsunięta od ramy, a dolna pozostaje osadzona i stabilna. Widać szczelinę u góry i charakterystyczne "odchylenie" skrzydła do środka pomieszczenia.
Najczęściej myli się uchył z rozwarciem i automatycznie wybiera odpowiedź o osi pionowej na boku. Drugi błąd to ignorowanie kierunku osi (pozioma/pionowa) i skupienie się wyłącznie na miejscu (krawędź/połowa).
Pomaga schemat: uchył = góra się odsuwa, dół prowadzi; rozwieranie = bok działa jak zawias drzwi; rozwierno-uchylne = dwie funkcje w jednym. Warto też obejrzeć instrukcje okuć i wykonać kilka obserwacji na realnym oknie.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "W oknie uchylnym skrzydło odchyla się do wnętrza u góry, a jego ruch odbywa się jak "zawias" względem dolnej krawędzi."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Okno" – opis sposobów otwierania (uchylne/rozwierne), https://pl.wikipedia.org/wiki/Okno (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL), "Okucie budowlane" – informacje ogólne o okuciach i ich roli w ruchu skrzydeł, https://pl.wikipedia.org/wiki/Okucie_budowlane (dostęp: 2026-02-28)
  • Roto Frank, materiały informacyjne o funkcji uchyłu/rozwierno-uchylnej okien (opis ruchu skrzydła), https://www.roto-frank.com/pl/ (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Instrukcje montażu i regulacji okuć okiennych (materiały producentów okuć)
  • Podręczniki/kompendia z budownictwa ogólnego: stolarka budowlana i okucia
  • Materiały dydaktyczne z zakresu elementów budynku (okna, drzwi) dla szkół branżowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego