KWALIFIKACJA ELM5 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 11.
Pamięć ROM w układzie przedstawionym na schemacie
Ilustracja przedstawia schemat blokowy systemu komputerowego, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
ROM to nieulotna pamięć półprzewodnikowa używana do przechowywania treści, które nie znikają po wyłączeniu zasilania. W systemach mikroprocesorowych umieszcza się w niej przede wszystkim kod programu (firmware) i procedury startowe. Wyniki tymczasowych obliczeń trafiają do RAM, a szybki dostęp do często używanych danych zapewnia cache.

Pełne wyjaśnienie:

Pamięć ROM (Read-Only Memory) jest pamięcią nieulotną, czyli zachowuje zapisane informacje po odłączeniu zasilania. Z tego powodu w systemach mikroprocesorowych i urządzeniach wbudowanych przechowuje się w niej treści, które mają być dostępne natychmiast po uruchomieniu urządzenia.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "przechowuje kod programu"?
Procesor po resecie musi pobrać pierwsze instrukcje z obszaru pamięci mapowanego jako pamięć programu (typowo ROM/Flash). W ROM znajduje się więc firmware (np. bootloader, BIOS/UEFI lub program mikrokontrolera), czyli instrukcje wykonywane przez CPU.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "służy do przechowywania stałych danych inicjalizacyjnych" – ROM może zawierać stałe tablice i ustawienia, ale w typowej klasyfikacji roli pamięci w systemie mikroprocesorowym kluczowym zadaniem ROM jest przechowywanie instrukcji programu (firmware). Dane inicjalizacyjne są elementem stałej zawartości, lecz nie opisują najlepiej podstawowej funkcji ROM w układzie.
  • "jest wykorzystywana do przechowywania tymczasowych wyników obliczeń" – tymczasowe dane, stos, zmienne i wyniki pośrednie są przechowywane w RAM, bo wymagają częstych zapisów i zmian w trakcie pracy. ROM nie pełni funkcji pamięci roboczej.
  • "umożliwia szybki dostęp do najczęściej używanych instrukcji" – to opis mechanizmu pamięci cache (zwykle SRAM), która przyspiesza dostęp do często używanych danych/instrukcji. ROM jest nieulotna i nie jest projektowana jako warstwa przyspieszająca odwołania procesora.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się "wyniki tymczasowe" → myśl RAM; "przyspieszanie dostępu" → myśl cache; "uruchomienie/firmware/boot" → myśl ROM/Flash.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
ROM to nieulotna pamięć półprzewodnikowa, która przechowuje dane po wyłączeniu zasilania. W praktyce służy głównie do przechowywania kodu programu (firmware) i procedur startowych, dzięki czemu urządzenie może się uruchomić od razu po włączeniu.
ROM jest nieulotna i przeznaczona głównie do stałej zawartości (np. firmware). RAM jest ulotna i służy jako pamięć robocza: zmienne, buforowanie, stos oraz tymczasowe wyniki obliczeń. Po zaniku zasilania RAM traci dane.
Firmware musi być dostępny natychmiast po starcie i nie może znikać po odłączeniu zasilania. Pamięć nieulotna (ROM/Flash/EEPROM) spełnia ten warunek, więc procesor może pobrać pierwsze instrukcje rozruchowe bez potrzeby wcześniejszego ładowania programu do RAM.
Tak. Oprócz kodu programu ROM/Flash może przechowywać stałe tablice, procedury startowe i wybrane dane konfiguracyjne, o ile nie wymagają częstych zmian. Na egzaminie warto jednak pamiętać, że podstawowa rola ROM w systemie to przechowywanie instrukcji programu.
W RAM trafiają dane, które zmieniają się w trakcie pracy: zmienne programu, buforowane dane wejścia/wyjścia, stos wywołań oraz tymczasowe wyniki obliczeń. RAM jest szybka i przystosowana do częstego zapisu, dlatego pełni rolę pamięci roboczej.
Cache to szybka pamięć pośrednia (zwykle SRAM) przyspieszająca dostęp do często używanych danych lub instrukcji. Działa dynamicznie i jest ulotna. ROM jest pamięcią nieulotną do przechowywania stałej zawartości (np. firmware), więc jej rola jest inna niż "przyspieszanie dostępu".
W praktyce spotyka się rodziny pamięci nieulotnych: PROM (jednorazowo programowalna), EPROM (kasowana UV), EEPROM (kasowana elektrycznie) oraz Flash (odmiana kasowana blokami). W wielu urządzeniach firmware jest właśnie w pamięci Flash.
Najczęściej po resecie lub włączeniu zasilania procesor pobiera pierwszą instrukcję z ustalonego adresu startowego w przestrzeni pamięci programu. Ten obszar jest mapowany na pamięć nieulotną (ROM/Flash), co umożliwia wykonanie procedur inicjalizacji i dalsze uruchomienie systemu.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie ROM z RAM (ulotność), przypisywanie ROM roli pamięci roboczej dla wyników obliczeń oraz utożsamianie "szybkiego dostępu do instrukcji" z ROM zamiast z cache. Pomaga skojarzenie: boot/firmware → ROM, zmienne → RAM, przyspieszanie → cache.
Najpierw ustal, czy pytanie dotyczy funkcji pamięci, a nie jej wyprowadzeń. Jeśli element jest opisany jako ROM/Flash, kojarz go z kodem programu i procedurami startowymi. Odpowiedzi o "tymczasowych wynikach" kierują do RAM, a o "najczęściej używanych instrukcjach" do cache.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "ROM to nieulotna pamięć półprzewodnikowa używana do przechowywania treści, które nie znikają po wyłączeniu zasilania."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Pamięć tylko do odczytu", https://pl.wikipedia.org/wiki/Pami%C4%99%C4%87_tylko_do_odczytu - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (PL), "Pamięć o dostępie swobodnym", https://pl.wikipedia.org/wiki/Pami%C4%99%C4%87_o_dost%C4%99pie_swobodnym - dostęp 2026-02-18
  • Encyclopaedia Britannica, "Read-only memory (ROM)", https://www.britannica.com/technology/read-only-memory - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw architektury komputerów i systemów mikroprocesorowych (rozdziały: pamięci, rozruch, magistrale)
  • Dokumentacje mikrokontrolerów (sekcje: memory map, boot process, Flash/EEPROM/RAM)
  • Materiały dydaktyczne z elektroniki cyfrowej: rodzaje pamięci półprzewodnikowych (ROM, PROM, EPROM, EEPROM, Flash)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego