KWALIFIKACJA MED13 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 13.
Pan Jan w przebiegu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc bardzo często zanosi się kaszlem, ma uczucie duszności w klatce piersiowej, męczy się przy codziennych czynnościach samoobsługowych i wyjściu do pobliskiego sklepu. Opis wskazuje na deprywację potrzeb
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis dotyczy duszności, uporczywego kaszlu i szybkiej męczliwości, które ograniczają podstawowe funkcje organizmu oraz samoobsługę. Taki stan wskazuje na niezaspokojenie potrzeb związanych z fizjologią (np. oddychaniem i tolerancją wysiłku), a nie na potrzeby estetyczne, afiliacji czy bezpieczeństwa.

Pełne wyjaśnienie:

W przedstawionym opisie kluczowe są objawy: częsty, męczący kaszel, uczucie duszności w klatce piersiowej oraz szybkie męczenie się podczas czynności samoobsługowych i krótkiego wyjścia do sklepu. Te elementy bezpośrednio dotyczą podstawowego funkcjonowania organizmu, w szczególności możliwości swobodnego oddychania i utrzymania wysiłku koniecznego do wykonania czynności dnia codziennego.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "fizjologicznych". W ujęciu hierarchii potrzeb potrzeby fizjologiczne obejmują m.in. procesy podtrzymujące życie i sprawność, a zaburzenia oddychania oraz znaczna męczliwość mogą oznaczać, że osoba doświadcza deprywacji właśnie na tym najbardziej podstawowym poziomie. W terapii zajęciowej ma to praktyczne znaczenie: zanim przejdzie się do celów wyższego rzędu, należy tak zaplanować aktywności, aby były możliwe do wykonania (np. dzielenie zadań na etapy, przerwy, ekonomizacja energii, dostosowanie tempa).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "estetycznych" – dotyczą odczuć związanych z pięknem, wyglądem, porządkiem czy wrażeniami artystycznymi. W opisie nie ma problemu z tą sferą, tylko z podstawową wydolnością.
  • "afiliacji" – odnoszą się do więzi, relacji, przynależności i kontaktów społecznych. Trudność pacjenta wynika z objawów somatycznych ograniczających aktywność, a nie z deprywacji relacji.
  • "bezpieczeństwa" – wiążą się z poczuciem stabilizacji, ochrony, przewidywalności i brakiem zagrożenia. Choroba może wywoływać niepokój, jednak w tym opisie nie podkreślono lęku, zagrożeń środowiskowych czy potrzeby ochrony, tylko ograniczenie podstawowej czynności, jaką jest oddychanie, oraz funkcjonowania w samoobsłudze.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opisie dominują objawy wpływające na "przetrwanie" i podstawową sprawność (oddychanie, sen, jedzenie, wydolność), najpierw rozważ potrzeby fizjologiczne. Dopiero gdy opis akcentuje lęk, ryzyko, ochronę lub brak stabilizacji, bardziej pasuje kategoria bezpieczeństwa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Deprywacja potrzeb to sytuacja, gdy ważna potrzeba człowieka nie jest zaspokojona i wpływa to na funkcjonowanie. W terapii zajęciowej oznacza to często barierę w wykonywaniu ADL, pracy lub aktywności czasu wolnego. Terapeuta identyfikuje, która potrzeba jest kluczowa, by dobrze ustalić cele terapii.
Potrzeby fizjologiczne rozpoznasz, gdy opis dotyczy podstawowych funkcji: oddychania, snu, jedzenia, odpoczynku, bólu, zmęczenia czy wydolności. Jeśli objawy ograniczają samoobsługę lub poruszanie się, zwykle chodzi o poziom podstawowy. Wtedy cele terapii zaczynają się od umożliwienia bezpiecznego wykonania codziennych czynności.
Duszność dotyczy oddychania, czyli jednej z najbardziej podstawowych funkcji organizmu. Męczliwość utrudnia utrzymanie wysiłku potrzebnego do mycia, ubierania czy wyjścia z domu. To bezpośrednie ograniczenia biologiczne, więc opis najtrafniej pasuje do deprywacji potrzeb fizjologicznych, a nie do relacji społecznych czy estetyki.
Potrzeby fizjologiczne dotyczą funkcji podtrzymujących życie i sprawność (np. oddychanie, odpoczynek). Potrzeba bezpieczeństwa dotyczy ochrony przed zagrożeniem, stabilności i przewidywalności (np. obawa przed upadkiem, przemocą, utratą domu). W zadaniach egzaminacyjnych rozstrzyga, czy problem jest "biologiczny" czy "ochronny/stabilizujący".
W POChP oba obszary mogą być istotne, ale w opisach z dominującą dusznością i ograniczeniem aktywności zwykle na pierwszym planie są potrzeby fizjologiczne. Bezpieczeństwo częściej pojawia się, gdy opis mówi o lęku przed zaostrzeniem, ryzyku upadku, braku poczucia kontroli lub konieczności stałej opieki. Na egzaminie liczy się, co jest wprost opisane.
Afiliacja to potrzeba kontaktu z innymi, przynależności, akceptacji i relacji. Będzie pasować, gdy opis dotyczy samotności, izolacji, odrzucenia, braku wsparcia lub trudności w utrzymaniu więzi. Jeśli pacjent ma głównie objawy somatyczne ograniczające samoobsługę, afiliacja zwykle nie jest osią problemu w tym typie pytania.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi "bezpieczeństwa" przy każdej chorobie, bo choroba kojarzy się z zagrożeniem. Drugi błąd to czytanie jednego słowa (np. "duszność") bez uwzględnienia wpływu na ADL. Pomaga pytanie kontrolne: czy w opisie widać problem biologiczny, relacyjny, estetyczny, czy związany ze stabilnością i ochroną?
Gdy pacjent ma deprywację potrzeb fizjologicznych (np. duszność, szybkie męczenie się), terapeuta dobiera aktywności o odpowiedniej intensywności, uczy planowania przerw i ekonomizacji energii oraz modyfikuje środowisko (organizacja kuchni/łazienki). Celem jest zwiększenie samodzielności w ADL przy minimalizacji przeciążenia.
Potrzeby estetyczne byłyby trafne, gdy opis dotyczy braku dostępu do bodźców estetycznych, zaniedbania otoczenia, braku harmonii, potrzeby kontaktu ze sztuką lub dbałości o wygląd jako głównego problemu. W praktyce terapii zajęciowej może to dotyczyć np. działań arteterapeutycznych, ale tylko wtedy, gdy opis wskazuje na tę sferę jako deprywowaną.
Najpierw podkreśl w opisie 2–3 słowa klucze (np. "duszność", "męczy się", "samoobsługa"). Następnie przyporządkuj je do obszaru potrzeb: biologiczne, bezpieczeństwa, społeczne, estetyczne. Na końcu sprawdź, czy odpowiedź jest najsilniej wsparta treścią opisu, a nie Twoimi domysłami o chorobie.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Opis dotyczy duszności, uporczywego kaszlu i szybkiej męczliwości, które ograniczają podstawowe funkcje organizmu oraz samoobsługę."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Hierarchia potrzeb Maslowa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Hierarchia_potrzeb_Maslowa (dostęp: 2026-03-01)
  • MedlinePlus: "COPD" (symptoms/shortness of breath, cough) – https://medlineplus.gov/copd.html (accessed 2026-03-01)
  • National Health Service (NHS): "Chronic obstructive pulmonary disease (COPD) – Symptoms" – https://www.nhs.uk/conditions/chronic-obstructive-pulmonary-disease-copd/symptoms/ (accessed 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki z psychologii motywacji i potrzeb (rozdziały o hierarchii potrzeb)
  • Materiały dydaktyczne z terapii zajęciowej dotyczące ADL i oceny funkcjonalnej
  • Edukacyjne materiały o przewlekłych chorobach układu oddechowego i wpływie na aktywność

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego