To zadanie jest klasycznym przykładem kalkulacji podziałowej ze współczynnikami (metody przeliczeniowej). Gdy wyroby różnią się "wagą" (czyli zużyciem zasobów na 1 sztukę), nie można dzielić kosztów łącznych tylko przez liczbę sztuk, bo bochenek cięższy powinien "zabrać" większą część kosztów.
Krok 1: ustalenie kosztów produkcji łącznie
Do kosztu wytworzenia w tym zadaniu wchodzą: materiały bezpośrednie, płace bezpośrednie oraz koszty wydziałowe. Suma: 4000 zł + 1500 zł + 500 zł = 6000 zł.
Krok 2: ustalenie współczynników (jednostek umownych)
Informacja "chleb mały jest 2 razy lżejszy od dużego" interpretujemy jako: mały ma połowę masy dużego. Przyjmujemy więc współczynniki: mały = 1, duży = 2. Oznacza to, że 1 sztuka dużego odpowiada 2 sztukom małego w sensie przeliczeniowym.
Krok 3: produkcja w jednostkach umownych
Mały: 2000 szt. × 1 = 2000 j.u.
Duży: 1000 szt. × 2 = 2000 j.u.
Razem: 2000 + 2000 = 4000 j.u.
Krok 4: koszt 1 jednostki umownej i koszt jednostkowy wyrobów
Koszt 1 j.u. = 6000 zł / 4000 j.u. = 1,50 zł.
Stąd koszt jednostkowy:
- chleb mały: 1 × 1,50 zł = 1,50 zł,
- chleb duży: 2 × 1,50 zł = 3,00 zł.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne? Wynik "2,00 zł i 4,00 zł" oraz "4,00 zł i 2,00 zł" nie zgadza się z relacją wag (duży powinien kosztować dwa razy tyle co mały przy tej metodzie) oraz z sumą kosztów 6000 zł i produkcją przeliczeniową 4000 j.u. Odpowiedź "3,00 zł i 1,50 zł" odwraca przypisanie kosztu: to typowy błąd odwrócenia współczynnika (cięższy produkt ma wyższy koszt jednostkowy).
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się informacja o różnej wadze/rozmiarze i łącznych kosztach dla kilku wyrobów, najczęściej trzeba przejść na jednostki przeliczeniowe, a dopiero potem dzielić koszty.
