KWALIFIKACJA HGT12 - TEST WIEDZY NR 6

PYTANIE NR 23.
Planujesz dietę dla osoby z chorobą wrzodową żołądka. Który z poniższych produktów powinien być ograniczony w jej diecie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W chorobie wrzodowej (zwłaszcza przy nasilonych objawach) zwykle ogranicza się produkty kwaśne i potencjalnie drażniące błonę śluzową.
Pomidory i przetwory pomidorowe mogą zwiększać dolegliwości (np. pieczenie, zgagę). Banany i biały ryż są zwykle lepiej tolerowane, a pełne ziarno bywa ograniczane głównie ze względu na błonnik.

Pełne wyjaśnienie:

W planowaniu żywienia przy chorobie wrzodowej celem jest zmniejszenie podrażnienia błony śluzowej żołądka i ograniczenie czynników nasilających dolegliwości (ból w nadbrzuszu, pieczenie, zgaga, dyskomfort po jedzeniu). W praktyce gastronomicznej często stosuje się założenia diety łatwostrawnej oraz unika się składników o profilu drażniącym lub nasilającym objawy u części osób.

Odpowiedź "Pomidory" jest właściwa, ponieważ pomidory oraz przetwory pomidorowe (sok, koncentrat, ketchup, kwaśne sosy) są produktami kwaśnymi i u części chorych mogą wywoływać lub nasilać nieprzyjemne objawy. W jadłospisie "łagodnym" częściej wybiera się warzywa mniej kwaśne oraz obróbkę, która zmniejsza drażniący charakter potraw.

Dlaczego pozostałe propozycje są mniej trafne w tym ujęciu:

  • "Banany" – zwykle są dobrze tolerowane, mają miękką konsystencję i często pojawiają się w zaleceniach jako owoc łagodny; oczywiście w praktyce liczy się indywidualna tolerancja.
  • "Pieczywo pełnoziarniste" – w diecie łatwostrawnej bywa ograniczane z powodu większej ilości błonnika i frakcji drażniących mechanicznie, ale nie jest to typowy "drażniący kwaśny" produkt; pytanie wymaga wskazania najbardziej oczywistego produktu do ograniczenia spośród podanych.
  • "Ryż biały" – jest klasycznym produktem lekkostrawnym, często wykorzystywanym w dietach oszczędzających przewód pokarmowy.

Warto pamiętać na egzaminie, że zalecenia żywieniowe mogą być indywidualizowane (różna tolerancja tych samych produktów), a w praktyce ocenia się objawy po posiłkach i dostosowuje jadłospis do pacjenta/gościa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Dieta łatwostrawna to sposób żywienia, w którym wybiera się produkty i techniki kulinarne obciążające przewód pokarmowy w mniejszym stopniu.

W praktyce oznacza to m.in. gotowanie/duszenie, ograniczenie potraw smażonych, bardzo tłustych, ostrych oraz takich, które u wielu osób nasilają objawy (np. kwaśne).

Pomidory i przetwory pomidorowe są kwaśne i u części osób mogą nasilać pieczenie w przełyku lub dyskomfort w nadbrzuszu.

W diecie oszczędzającej często ogranicza się produkty wywołujące objawy, zwłaszcza w okresie zaostrzenia. Kluczowa jest obserwacja tolerancji po posiłku.

Banany są często uznawane za owoc łagodny: mają miękką konsystencję i zwykle są dobrze tolerowane.

Nie ma jednak jednej listy "dla wszystkich" – jeśli po bananach pojawiają się objawy, porcję lub częstotliwość trzeba zmniejszyć i dobrać inny owoc, najlepiej po obróbce.

W dietach oszczędzających często wybiera się pieczywo pszenne lub mieszane, mniej bogate w grube frakcje błonnika.

Pieczywo pełnoziarniste może być trudniej tolerowane (większa ilość otrębów), więc bywa ograniczane, szczególnie przy nasilonych objawach lub wrażliwości jelit.

Produkty kwaśne ogranicza się przede wszystkim wtedy, gdy po ich spożyciu pojawiają się lub nasilają objawy, takie jak zgaga czy pieczenie.

W praktyce gastronomicznej przy układaniu diety "łagodnej" na start eliminuje się typowe wyzwalacze, a następnie stopniowo sprawdza tolerancję.

Zamiast sosu pomidorowego można wykorzystać łagodne sosy na bazie delikatnego bulionu warzywnego, mleka/napoju mlecznego (jeśli tolerowane) lub łagodnych warzyw (np. dynia, marchew).

Ważne jest ograniczenie ostrych przypraw i kwaśnych dodatków oraz dopasowanie konsystencji do pacjenta.

Biały ryż jest zwykle zaliczany do produktów lekkostrawnych, dlatego często pojawia się w jadłospisach oszczędzających przewód pokarmowy.

Najlepiej podawać go gotowanego, bez ostrych przypraw i ciężkich sosów. Sama metoda przygotowania potrawy ma duże znaczenie dla tolerancji.

Najczęściej wybiera się gotowanie w wodzie i na parze, duszenie bez obsmażania oraz pieczenie w folii/rękawie (bez mocnego przypieczenia).

Unika się smażenia i grillowania, bo zwiększają udział związków drażniących i tłuszczu. W gastronomii liczy się też temperatura potraw (nie skrajnie gorąca).

Częsty błąd to skupienie się wyłącznie na "zdrowo/niezdrowo", a pominięcie tolerancji i sposobu obróbki (np. dobre składniki, ale smażone).

Inny błąd to zbyt restrykcyjna eliminacja wielu grup produktów bez potrzeby. Lepiej usuwać wyzwalacze objawów i obserwować reakcję.

Zwróć uwagę na słowa-klucze: "choroba wrzodowa", "zgaga", "podrażnienie", "oszczędzająca/łatwostrawna".

Wtedy typowo rozważa się ograniczenie potraw kwaśnych, ostrych, smażonych, bardzo tłustych lub z gruboziarnistym błonnikiem. Z podanych opcji wybiera się najbardziej typowy czynnik drażniący.

info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Banany i biały ryż są zwykle lepiej tolerowane, a pełne ziarno bywa ograniczane głównie ze względu na błonnik."

Źródła:

  • MSD Manuals (wersja polska), "Choroba wrzodowa (żołądka i dwunastnicy)" – opis objawów i ogólne zalecenia postępowania: https://www.msdmanuals.com/pl/ (wyszukiwanie w serwisie: "choroba wrzodowa") - dostęp 2026-03-05
  • Medycyna Praktyczna (mp.pl), hasło/opracowanie dla pacjentów lub lekarzy dotyczące "Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy" (sekcje o stylu życia/diecie): https://www.mp.pl/ (wyszukiwanie w serwisie: "choroba wrzodowa dieta") - dostęp 2026-03-05
  • Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ), materiał o diecie łatwostrawnej i ograniczaniu produktów drażniących przewód pokarmowy: https://ncez.pzh.gov.pl/ (wyszukiwanie w serwisie: "dieta łatwostrawna") - dostęp 2026-03-05

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z dietetyki i technologii gastronomicznej dotyczące diety łatwostrawnej
  • Poradniki żywieniowe instytucji zdrowia publicznego dotyczące dolegliwości przewodu pokarmowego
  • Podręczniki dla technika żywienia: planowanie jadłospisów w wybranych chorobach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego