KWALIFIKACJA CHM4 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 24.
Płyn Lugola stosowany w badaniach mikrobiologicznych do barwienia preparatów metodą Grama to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Płyn Lugola używany w barwieniu metodą Grama to wodny roztwór jodu stabilizowany jodkiem potasu.
KI zwiększa rozpuszczalność jodu w wodzie i umożliwia działanie odczynnika jodowego jako "utrwalacza" barwy. Same roztwory KI lub roztwory alkoholowe nie odpowiadają definicji płynu Lugola w tej metodzie.

Pełne wyjaśnienie:

Płyn Lugola (odczynnik jodowy) stosowany w barwieniu metodą Grama jest wodnym roztworem jodu, w którym jod jest rozpuszczony dzięki obecności jodku potasu. W praktyce oznacza to, że w odczynniku muszą występować jednocześnie: jod (I2) oraz jodek potasu (KI) w wodzie.

W metodzie Grama płyn Lugola pełni funkcję tzw. mordantu (odczynnika utrwalającego). Jod umożliwia wytworzenie trwalszego kompleksu barwnika podstawowego (np. fioletu krystalicznego) w komórkach bakterii, co jest kluczowe dla późniejszego różnicowania podczas odbarwiania i dobarwiania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Alkoholowy roztwór jodku potasu" – nie zawiera jodu cząsteczkowego jako aktywnego składnika odczynnika jodowego, a ponadto forma alkoholowa nie jest tym, co standardowo określa się jako płyn Lugola w barwieniu Grama.
  • "Wodny roztwór jodku potasu" – zawiera tylko KI; bez jodu nie spełnia roli odczynnika jodowego i nie odpowiada składowi płynu Lugola.
  • "Alkoholowy roztwór jodu" – może kojarzyć się z innymi preparatami jodowymi (np. roztwory odkażające), ale nie opisuje typowego składu płynu Lugola stosowanego w tej procedurze, gdzie kluczowe jest rozpuszczenie jodu w wodzie dzięki KI.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedzi brakuje jodu albo brakuje jodku potasu, to nie jest to płyn Lugola w rozumieniu odczynnika do barwienia metodą Grama.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Płyn Lugola to wodny roztwór jodu w jodku potasu. W mikrobiologii jest używany m.in. w barwieniu metodą Grama jako odczynnik jodowy, który pomaga utrwalić zabarwienie po zastosowaniu barwnika podstawowego.
Jodek potasu zwiększa rozpuszczalność jodu w wodzie. Dzięki temu można przygotować stabilny wodny odczynnik jodowy, który działa poprawnie w procedurach laboratoryjnych, np. w barwieniu metodą Grama.
Płyn Lugola działa jako odczynnik utrwalający (mordant). Wspiera tworzenie trwalszego kompleksu barwnika podstawowego z materiałem komórkowym, co jest kluczowe dla różnicowania bakterii podczas kolejnych etapów barwienia.
Nie. Wodny roztwór jodku potasu zawiera tylko KI, a płyn Lugola musi zawierać także jod. Bez jodu odczynnik nie będzie pełnił funkcji odczynnika jodowego w metodzie Grama.
Zwykle nie. W barwieniu metodą Grama stosuje się odczynnik jodowy przygotowany jako roztwór wodny jodu w jodku potasu. Roztwory alkoholowe jodu kojarzą się raczej z innymi zastosowaniami (np. odkażanie) niż z klasycznym odczynnikiem Grama.
Najprościej: jod to pierwiastek (I2), a jodek to anion/sól (np. KI). Płyn Lugola wymaga obecności obu składników: jodu (aktywny odczynnik jodowy) i KI (ułatwia rozpuszczenie jodu w wodzie).
Najczęstsze pomyłki to wybór odpowiedzi z samym "jodkiem potasu" (bez jodu) albo skojarzenie płynu Lugola z roztworem alkoholowym jodu. Warto zapamiętać: w Gramie kluczowe są jod + KI + woda.
Płyn Lugola stosuje się po nałożeniu barwnika podstawowego, a przed etapem odbarwiania. Jego zadaniem jest "utrwalenie" efektu pierwszego barwienia, aby późniejsze różnicowanie bakterii było możliwe i czytelne.
Kluczowa jest rozpuszczalność jodu w wodzie zwiększana przez KI oraz właściwości jodu jako składnika odczynnika jodowego. To umożliwia prawidłową interakcję z barwnikiem podstawowym i strukturami komórkowymi w preparacie.
Ucz się "funkcja + skład" dla każdego odczynnika. Dla płynu Lugola: skład to wodny roztwór jodu w jodku potasu, a funkcja w Gramie to odczynnik utrwalający. Pomaga też robienie fiszek: nazwa odczynnika ↔ rola ↔ skład.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że same roztwory KI lub roztwory alkoholowe nie odpowiadają definicji płynu Lugola w tej metodzie.

Źródła:

  • CDC (Centers for Disease Control and Prevention), "Gram Stain Procedure", sekcja dot. odczynnika jodowego (Gram's iodine) – https://www.cdc.gov/labquality/ (podstrona procedur Gram stain) – dostęp 2026-02-27
  • Merck/Sigma-Aldrich, karta produktu/description: "Lugol's Iodine Solution" (I2 w KI, roztwór wodny) – https://www.sigmaaldrich.com/ (konkretna strona produktu Lugol's iodine solution) – dostęp 2026-02-27
  • PubChem, wpis z opisem mieszaniny/roztworu: "Iodine; Potassium Iodide (Lugol's solution)" – https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/ – dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Instrukcje/standardowe procedury laboratoryjne (SOP) dotyczące barwienia metodą Grama
  • Podręczniki z mikrobiologii laboratoryjnej opisujące odczynniki i ich funkcje w barwieniach
  • Karty charakterystyki (SDS) dla jodu oraz roztworów jodu/jodku potasu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego