W geodezji budowlanej (także przy inwestycjach kolejowych) teodolit oraz jego nowocześniejsze odmiany (np. tachimetr/total station) służą do precyzyjnego pomiaru kątów poziomych i pionowych. Z tego punktu widzenia teodolit może być narzędziem używanym do kontroli geometrii robót ziemnych, w tym do wyznaczania kierunków i odczytu kątów pionowych, które można powiązać z nachyleniem.
Jednocześnie w praktyce terenowej istnieją narzędzia wyspecjalizowane w pomiarze nachylenia, takie jak klinometr (inklinometr). Są one prostsze i często używane do szybkiej oceny kąta skarpy, ale zwykle nie zapewniają tej samej dokładności co instrumenty geodezyjne. To powoduje, że odpowiedź zależy od tego, co autor rozumie przez "najczęściej": pomiar geodezyjny w obsłudze budowy czy pomiar orientacyjny w bieżącej kontroli robót ziemnych.
- "Teodolit" – poprawny, jeśli pytanie dotyczy profesjonalnej obsługi geodezyjnej i pomiaru kątów pionowych z wymaganą dokładnością.
- "Kątomierz" – narzędzie warsztatowe; w terenie budowy i geodezji nie jest standardem do kontroli skarp nasypu na większej skali.
- "Poziomica" – służy głównie do wyznaczania poziomu/pionu; nie jest typowym przyrządem do pomiaru dowolnego kąta nachylenia skarpy na budowie kolejowej.
- "Miernik odległości laserowy" – mierzy odległość, a nie kąt; samodzielnie nie rozwiązuje zadania pomiaru nachylenia.
Wniosek dydaktyczny: aby pytanie miało jedną odpowiedź, musi doprecyzować sytuację (kto mierzy, jaką metodą, jaka dokładność). Bez tego zarówno podejście "geodezyjne" (teodolit/tachimetr), jak i "szybkie terenowe" (klinometr) może być uznane za zasadne.
