KWALIFIKACJA TKO3 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 13.
Zgodnie z przedstawionym na rysunku obrazem widocznym w lunecie niwelatora, mierzona odległość wynosi
Ilustracja przedstawia widok przez lunetę niwelatora, co jest typowym elementem w zadaniach związanych z pomiarami
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt odległości z obrazu w lunecie niwelatora wymaga prawidłowej interpretacji podziałki na łacie w miejscu przecięcia przez nitki (zgodnie z tym, co pokazuje rysunek). Po ustaleniu właściwej wartości z podziałki i zapisie w metrach otrzymuje się wynik 14,9 m.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z niwelatorem kluczowe jest, aby nie zgadywać na podstawie "podobnych" liczb, tylko konsekwentnie odczytać wartość dokładnie tak, jak wynika z obrazu w lunecie.

W praktyce odczyt polega na:

  • zidentyfikowaniu miejsca, w którym nitka (lub odpowiedni układ nitek widoczny na rysunku) przecina podziałkę łaty,
  • rozpoznaniu części metrowej i decymetrowej (oraz ewentualnie dokładniejszego podziału, jeśli rysunek to umożliwia),
  • zapisaniu wyniku w metrach w standardowej postaci dziesiętnej.

Poprawna odpowiedź 14,9 m jest zgodna z odczytem z ilustracji: wartość odpowiada wskazaniu widocznemu w lunecie po uwzględnieniu pełnych metrów oraz części dziesiętnej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 19,0 m – typowy błąd "przeskoczenia" do kolejnego pełnego metra/decymetra lub odczytania innego miejsca skali niż wskazane przez nitkę.
  • 17,3 m – często wynika z pomylenia położenia nitek lub niedokładnego rozróżnienia segmentów podziałki (np. błędnego odczytu części dziesiętnej).
  • 25,6 m – wartość znacznie większa, zwykle będąca skutkiem odczytu z niewłaściwego fragmentu łaty (np. przesunięcia o kilka metrów) albo błędnego założenia, że chodzi o inną wielkość niż ta wskazana na rysunku.

Wskazówka egzaminacyjna: zanim wybierzesz odpowiedź, sprawdź, czy wynik jest spójny z logiką odczytu: najpierw ustal pełne metry, potem dopiero część dziesiętną. To ogranicza pomyłki o 1–10 m, które są najczęstsze w zadaniach z ilustracją.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Patrzysz, gdzie nitki w lunecie przecinają podziałkę łaty i odczytujesz wartość w metrach zgodnie ze skalą. Najpierw ustal pełne metry, potem część dziesiętną. Nie przenoś wzroku na sąsiedni "słupek" skali, bo to daje błąd o 1 m lub więcej.
Podziałka pokazuje wartości w metrach i ich częściach (np. decymetrach/centymetrach zależnie od typu łaty). Odczyt polega na przypisaniu właściwej wartości dokładnie w miejscu przecięcia przez nitkę. Błąd wynika zwykle z pomylenia segmentów lub kierunku odczytu.
Najczęściej przez nieuwagę: odczyt z niewłaściwego fragmentu łaty (przesunięcie o 1–10 m) albo złączenie niepasujących części (metry z jednego pola i dziesiętne z innego). Pomaga zasada: metry odczytuj jako pierwsze, a dopiero potem doprecyzuj część dziesiętną.
Kluczowe jest położenie nitek względem podziałki: miejsce przecięcia skali i to, czy odczytujesz właściwą nitkę wskazaną na rysunku. Ważna jest też ostrość i poprawne ustawienie instrumentu – rozmyty obraz zwiększa ryzyko przesunięcia odczytu o kilka działek.
Zwykle jest to zadanie na odczyt z przedstawionego obrazu. Obliczenia są potrzebne tylko wtedy, gdy polecenie mówi o różnicy odczytów, przewyższeniu lub odległości z nitek dalmierczych. Jeśli pytanie brzmi o "mierzoną odległość" z rysunku, najczęściej decyduje poprawny odczyt.
Porównaj wynik z warunkami: typowe odległości w niwelacji roboczej nie są przypadkowe, a odczyt nie powinien "skakać" o kilka metrów bez powodu. Jeśli widzisz wyraźnie segment metrowy, wynik musi być z nim zgodny. Nielogiczna wartość często oznacza odczyt z innego pola skali.
To zwykle błąd przesunięcia w części metrowej: osoba odczytuje podobnie wyglądający fragment skali, ale o kilka metrów wyżej/niżej. Drugi częsty mechanizm to "zaokrąglenie" do pełnych metrów bez podstawy w obrazie. Pomaga kontrola: czy widać dokładnie położenie względem metra.
Podczas robót budowy i utrzymania infrastruktury: wyznaczania i kontroli rzędnych, sprawdzania profilu wysokościowego, kontroli odwodnienia oraz pomiarów na obiektach inżynieryjnych. Poprawny odczyt jest podstawą do późniejszych obliczeń przewyższeń i sporządzenia dokumentacji pomiarowej.
Celowa to linia celowania instrumentu (to, co "widzi" luneta) skierowana na łatę. Odczyt powstaje w miejscu przecięcia tej linii (nitek) z podziałką. Jeśli instrument jest źle wypoziomowany lub obraz nie jest wyostrzony, celowa i odczyt mogą być obarczone błędem.
Ćwicz na wielu przykładach: odczytuj metry i części metra w różnych położeniach nitek oraz zapisuj wynik w jednej, stałej konwencji (np. m z jedną cyfrą po przecinku, jeśli tego wymagają odpowiedzi). Po każdym odczycie zrób autokontrolę: czy nie pomyliłeś pola metrowego i czy liczba pasuje do skali.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Odczyt odległości z obrazu w lunecie niwelatora wymaga prawidłowej interpretacji podziałki na łacie w miejscu przecięcia przez nitki (zgodnie z tym, co pokazuje rysunek)."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Niwelator - dostęp 2026-02-23
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Niwelacja - dostęp 2026-02-23
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81ata_(geodezja) - dostęp 2026-02-23

Materiały:

  • Instrukcje szkolne/laboratoryjne z ćwiczeń z niwelacji (obsługa niwelatora i odczyty na łacie)
  • Materiały dydaktyczne z geodezji inżynieryjnej dotyczące niwelacji i interpretacji obrazu w lunecie
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z działu pomiarów sytuacyjno-wysokościowych dla robót kolejowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego