KWALIFIKACJA MEC3 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 6.
Podczas montażu maszyny stosujesz dwie siły o wartościach 20 N i 30 N. Siły te działają pod kątem 180 stopni do siebie. Określ, jaka jest wartość wynikowej siły.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gdy dwie siły działają pod kątem 180°, są współliniowe i mają przeciwne zwroty. Wypadkowa ma więc wartość równą różnicy ich modułów: |30 N − 20 N| = 10 N. Kierunek wypadkowej jest zgodny ze zwrotem większej siły, ale pytanie dotyczy tylko wartości.

Pełne wyjaśnienie:

Siła jest wielkością wektorową, więc przy wyznaczaniu siły wypadkowej trzeba uwzględnić nie tylko wartości liczbowe (moduły), ale także kierunek i zwrot. Informacja, że siły działają pod kątem 180° oznacza, że leżą na jednej prostej, lecz są skierowane przeciwnie.

W takim przypadku dodawanie wektorów sprowadza się do odejmowania modułów, bo jedna siła "znosi" część działania drugiej. Zatem wartość (moduł) siły wypadkowej wynosi:

|Fw| = |F2 − F1| = |30 N − 20 N| = 10 N

Zwrot siły wypadkowej jest zgodny ze zwrotem siły większej (30 N), jednak w pytaniu poproszono wyłącznie o wartość, więc poprawną odpowiedzią jest "10 N".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "20 N" i "30 N" sugerują, że ktoś uznał wypadkową za jedną z sił składowych (błąd pominięcia drugiej siły) albo błędnie przyjął, że większa siła "wygrywa" bez odejmowania.
  • "50 N" jest wynikiem mechanicznego zsumowania 20 N + 30 N. Taki wynik byłby właściwy dla sił o kącie 0° (ten sam kierunek i zwrot), a nie dla 180°.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj kąt między wektorami. Dla 180° zapamiętaj regułę: wypadkowa = różnica, a dla 0°: wypadkowa = suma.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kąt 180° między siłami oznacza, że ich wektory leżą na jednej prostej, ale mają przeciwne zwroty. To typowy przypadek "ciągnięcia w dwie strony". W takiej sytuacji przy liczeniu wypadkowej nie sumuje się wartości, tylko porównuje, która siła jest większa.
Dla sił współliniowych o przeciwnych zwrotach (180°) wartość siły wypadkowej to różnica modułów: |F2 − F1|. Następnie wynik podajesz w niutonach. Zwrot wypadkowej jest zgodny z większą siłą, ale często w zadaniu pytają tylko o wartość.
Dodawanie 20 N + 30 N byłoby poprawne, gdyby siły miały ten sam zwrot (kąt 0°). Przy 180° jedna siła działa "przeciw" drugiej, więc część działania się znosi. Dlatego wynik nie rośnie do 50 N, tylko maleje do różnicy między wartościami.
Dla dwóch sił działających na jednej linii w przeciwnych kierunkach zwrot wypadkowej jest zgodny z większą siłą. Zwrot przeciwny do większej siły nie wystąpi, bo mniejsza nie jest w stanie "przeważyć". Wyjątkiem byłaby zmiana wartości sił (np. zamiana 20 N i 30 N).
Spójrz na informację o kącie lub opisie zwrotów. (ten sam zwrot) → suma. 180° (przeciwny zwrot) → różnica. Gdy nie ma kąta, szukaj sformułowań typu "w tym samym kierunku" albo "w przeciwnych kierunkach".
Moduł siły to jej wartość liczbowa w niutonach, bez informacji o kierunku i zwrocie (np. 30 N). W pytaniu proszą o "wartość wynikowej siły", więc trzeba podać moduł wypadkowej. Kierunek/zwrot można opisać dodatkowo, ale nie zastąpi to poprawnej wartości.
Najczęstsze pomyłki to: automatyczne dodawanie wartości (daje 50 N), ignorowanie informacji o kącie, albo wybieranie większej siły jako wyniku (30 N). Warto też uważać na znak "minus" – w odpowiedziach zwykle podaje się wartość (np. 10 N), a nie "-10 N".
Np. przy dociskaniu i jednoczesnym podpieraniu elementu, przy napinaniu i luzowaniu w układach z ściągami, podczas ustawiania zespołów montażowych, a także przy użyciu dwóch narzędzi działających z przeciwnych stron. Umiejętność szybkiej oceny wypadkowej pomaga nie przeciążać części.
Sama liczba 10 N oznacza wartość (moduł) wypadkowej. Aby opisać kierunek/zwrot, trzeba wskazać, która siła była większa: wypadkowa ma zwrot zgodny z 30 N. Na egzaminie czytaj uważnie polecenie: jeśli pytają o "wartość", wystarczy moduł w N.
W przypadku 180° wynik musi być mniejszy od większej siły (tu mniejszy od 30 N) i równy zero tylko wtedy, gdy siły są równe. Jeśli wychodzi 50 N, to znak, że policzono jak dla 0°. Taka kontrola sensowności chroni przed najczęstszym błędem.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że gdy dwie siły działają pod kątem 180°, są współliniowe i mają przeciwne zwroty.

Materiały:

  • Podręcznik do fizyki: dział "wektory" i "składanie sił"
  • Zestawy zadań z mechaniki: dodawanie wektorów i siły współliniowe
  • Notatki/ściąga: przypadki kątów 0°, 180°, 90° dla wypadkowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego