KWALIFIKACJA ELE2 - TEST WIEDZY NR 6

PYTANIE NR 8.
Podczas montażu silnika elektrycznego, musisz zdecydować, gdzie umieścić wirnik. Gdzie powinien być umieszczony wirnik w silniku elektrycznym?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wirnik jest częścią ruchomą silnika i obraca się w polu magnetycznym wytwarzanym przez stojan, dlatego konstrukcyjnie znajduje się wewnątrz stojana (w jego otworze, oddzielony szczeliną). Umieszczenie "na zewnątrz stojana" byłoby sprzeczne z typową budową silnika.

Pełne wyjaśnienie:

W typowym silniku elektrycznym stojan jest częścią nieruchomą, a wirnik częścią ruchomą (wirującą). Aby moment elektromagnetyczny mógł powstać, wirnik musi znajdować się w obszarze oddziaływania pola magnetycznego wytwarzanego przez stojan. Z tego powodu wirnik jest osadzony na wale i pracuje wewnątrz stojana, w jego otworze, z zachowaniem małej szczeliny powietrznej między elementami.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne lub mylące?

  • Na zewnątrz stojana – w klasycznej konstrukcji silnika byłoby to nielogiczne: wirnik nie znalazłby się w odpowiednim obwodzie magnetycznym i nie współpracowałby prawidłowo ze stojanem.
  • Wewnątrz obudowy silnika – obudowa jest elementem mechanicznym, który osłania i utrzymuje części silnika. W wielu konstrukcjach wirnik faktycznie jest "wewnątrz obudowy", ale to sformułowanie nie opisuje właściwej relacji funkcjonalnej i montażowej wirnik–stojan, którą zwykle sprawdza się na egzaminie.
  • Na zewnątrz obudowy silnika – wirnik jako element wewnętrzny nie pracuje na zewnątrz obudowy; na zewnątrz wychodzi co najwyżej koniec wału, a nie sam wirnik.

W praktyce montażowej elektryk dba m.in. o poprawne osadzenie łożysk, współosiowość oraz brak ocierania wirnika o stojan (tarcie może powodować hałas, grzanie i wzrost poboru prądu). Rozumienie, że wirnik pracuje wewnątrz stojana, pomaga szybciej diagnozować typowe usterki mechaniczne i montażowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wirnik to część ruchoma silnika, połączona z wałem, która obraca się podczas pracy. Współpracuje z polem magnetycznym wytwarzanym przez stojan, dzięki czemu powstaje moment obrotowy. W zależności od typu silnika wirnik może mieć uzwojenia, pręty klatki lub magnesy.
Stojan to nieruchoma część silnika. Zwykle zawiera uzwojenia lub magnesy i wytwarza pole magnetyczne, w którym pracuje wirnik. Stojan stanowi też ważny element konstrukcyjny, bo utrzymuje geometrię szczeliny powietrznej i wpływa na sprawność oraz kulturę pracy napędu.
Wirnik umieszcza się wewnątrz stojana, aby znajdował się w obwodzie magnetycznym i w polu, które wytwarza stojan. Tylko wtedy siły elektromagnetyczne mogą wytworzyć moment obrotowy. Dodatkowo taka konstrukcja ułatwia łożyskowanie wału i utrzymanie małej, kontrolowanej szczeliny powietrznej.
Nie zawsze: mechanicznie wiele wirników rzeczywiście znajduje się "w obudowie". W zadaniach egzaminacyjnych zwykle chodzi jednak o relację funkcjonalną wirnik–stojan, bo to ona definiuje budowę maszyny elektrycznej. Dlatego najbezpieczniej kojarzyć wirnik jako element pracujący wewnątrz stojana.
Stojan to część nieruchoma związana z korpusem; ma pakiet blach i często uzwojenia w żłobkach. Wirnik jest na wale i obraca się; w silniku klatkowym ma pręty i pierścienie, a w komutatorowym uzwojenia i komutator. Pomaga też obserwacja łożysk: są osadzone na wale wirnika.
Typowe objawy to głośna praca (tarcie), wibracje, nierówny rozruch, wzrost prądu oraz nagrzewanie się silnika. Przy dłuższej pracy może dojść do uszkodzenia izolacji uzwojeń, zatarcia łożysk i zwarć. W serwisie sprawdza się m.in. osiowość, łożyska i ślady przetarć w szczelinie.
Ryzyko uszkodzeń rośnie podczas wciskania łożysk, wprowadzania wirnika do stojana oraz przy niewłaściwym podparciu wału. Błędy montażowe mogą spowodować zarysowania pakietu blach, skrzywienie wału lub uszkodzenie bieżni łożyska. Stosuje się odpowiednie przyrządy i dba o czystość elementów.
Stojan to element elektromagnetyczny (pakiet blach, uzwojenia/magnesy), który tworzy pole magnetyczne. Obudowa to element mechaniczny: osłania wnętrze, zapewnia sztywność i odprowadzanie ciepła (żebra). W wielu silnikach stojan jest mocowany w korpusie, ale pojęcia nie są tożsame.
W klasycznych silnikach elektrycznych wirnik jest częścią wirującą, a stojan nieruchomą. Wyjątkiem są pewne nietypowe konstrukcje specjalne, ale w standardowych zastosowaniach przemysłowych i w zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się definicję: wirnik się obraca, stojan pozostaje nieruchomy.
Ucz się na rysunkach złożeniowych i przekrojach: nazwij elementy (stojan, wirnik, wał, łożyska, obudowa, wentylator) i opisz ich funkcje. Trenuj też typowe usterki (hałas, grzanie, drgania) i ich przyczyny montażowe. Pomaga praca z DTR i rzeczywistym silnikiem w pracowni.
info

Około 83% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Wirnik jest częścią ruchomą silnika i obraca się w polu magnetycznym wytwarzanym przez stojan, dlatego konstrukcyjnie znajduje się wewnątrz stojana (w jego otworze, oddzielony szczeliną)."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Wirnik" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wirnik (dostęp: 2026-02-26)
  • Wikipedia (pl): "Stojan" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Stojan (dostęp: 2026-02-26)
  • Encyclopaedia Britannica: "Rotor" – https://www.britannica.com/technology/rotor (dostęp: 2026-02-26)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z "Maszyn elektrycznych" (budowa i zasada działania)
  • Instrukcje serwisowe/DTR silników (rysunki złożeniowe stojana i wirnika)
  • Materiały dydaktyczne producentów silników (sekcje: budowa, eksploatacja, konserwacja)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego