KWALIFIKACJA MEC5 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 20.
Podczas obróbki tokarskiej nastąpiła przerwa w dostawie prądu. W takim przypadku należy w pierwszej kolejności
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Po zaniku zasilania priorytetem jest natychmiastowe ograniczenie ryzyka: zatrzymać/wyłączyć napęd oraz odsunąć narzędzie od detalu. Dzięki temu nie dojdzie do zakleszczenia, uszkodzenia powierzchni ani gwałtownego obciążenia układu skrawania przy powrocie zasilania.

Pełne wyjaśnienie:

W sytuacji nagłej przerwy w dostawie prądu podczas toczenia najważniejsze jest zabezpieczenie procesu skrawania i ograniczenie ryzyka dla operatora, narzędzia oraz detalu. Dlatego właściwe postępowanie zaczyna się od wyłączenia napędu (aby wykluczyć niekontrolowany rozruch) oraz odsunięcia narzędzia od przedmiotu obrabianego. Ten krok usuwa kontakt w strefie skrawania i zmniejsza prawdopodobieństwo zakleszczenia lub wyrwania narzędzia.

Odpowiedź "wyłączyć napęd i odsunąć narzędzie od przedmiotu obrabianego." jest poprawna, bo opisuje czynność bezpośrednio redukującą zagrożenie: po powrocie zasilania lub przy przypadkowym włączeniu maszyny narzędzie nie powinno znajdować się w położeniu roboczym.

Odpowiedź "sprawdzić, czy problem dotyczy również sąsiednich stanowisk." jest nieprawidłowa jako pierwsze działanie, ponieważ rozpoznanie skali awarii nie usuwa natychmiastowego ryzyka na własnym stanowisku.

Odpowiedź "poinformować elektryka lub pracownika utrzymania ruchu o awarii zasilania." jest ważna organizacyjnie, ale powinna nastąpić dopiero po zabezpieczeniu strefy pracy. Najpierw trzeba doprowadzić stanowisko do stanu bezpiecznego.

Odpowiedź "wyłączyć napęd i zabezpieczyć narzędzie przed przypadkowym odsunięciem od przedmiotu obrabianego." jest nielogiczna z punktu widzenia bezpieczeństwa procesu: celem jest odsunięcie narzędzia, a nie utrzymanie go przy detalu. Pozostawienie narzędzia blisko lub w kontakcie zwiększa ryzyko uszkodzenia i niekontrolowanych sił skrawania po wznowieniu pracy.

Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: najpierw czynność ograniczająca zagrożenie tu i teraz (zatrzymanie ruchu, rozdzielenie narzędzia i detalu), dopiero potem diagnostyka i zgłoszenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw doprowadź stanowisko do stanu bezpiecznego: wyłącz napęd i odsuń narzędzie od obrabianego przedmiotu. Dopiero potem zajmuj się diagnozą (czy awaria jest lokalna) i zgłoszeniem do utrzymania ruchu.
Odsunięcie narzędzia usuwa kontakt w strefie skrawania, zmniejsza ryzyko zakleszczenia oraz uszkodzenia powierzchni. Przy powrocie zasilania ogranicza też możliwość gwałtownego obciążenia układu skrawania i wyrwania narzędzia.
Nie jako pierwszą czynność. Zgłoszenie awarii jest ważne, ale nie redukuje natychmiastowego ryzyka na stanowisku. Najpierw zabezpiecz maszynę i proces (wyłącz napęd, odsuń narzędzie), a dopiero potem informuj odpowiednie osoby.
Może dojść do zakleszczenia, uszkodzenia detalu lub narzędzia, a po przywróceniu zasilania do nagłego obciążenia i niekontrolowanego ruchu. Pozostawienie narzędzia w położeniu roboczym zwiększa ryzyko wypadku i strat materiałowych.
Czynności bezpieczeństwa to te, które natychmiast zmniejszają ryzyko (zatrzymanie napędu, odsunięcie narzędzia, zabezpieczenie strefy). Czynności diagnostyczne to sprawdzenie przyczyny i zakresu awarii oraz zgłoszenia. Na egzaminie pierwszeństwo ma bezpieczeństwo.
Po wykonaniu działań natychmiastowych na własnym stanowisku, czyli po wyłączeniu napędu i odsunięciu narzędzia. Wtedy rozpoznanie, czy problem jest ogólny, pomaga w organizacji pracy i zgłoszeniu, ale nie zastępuje zabezpieczenia maszyny.
Najczęściej wybierane są odpowiedzi "organizacyjne" (zgłoszenie, sprawdzenie innych stanowisk) zamiast działań zmniejszających ryzyko. Częsty jest też błąd polegający na pozostawieniu narzędzia przy detalu pod pretekstem "zabezpieczenia" jego położenia.
Najbardziej narażone są: krawędź skrawająca (wyszczerbienia), powierzchnia detalu (rysy, wżery), a także układ mocowania i prowadnice (uderzeniowe obciążenia). Odsunięcie narzędzia jest prostą metodą ograniczenia tych skutków.
Skutki mogą być podobne (brak napędu), ale przy zaniku zasilania kluczowe jest przygotowanie na nieoczekiwany powrót energii. Dlatego zasada "wyłącz napęd i odsuń narzędzie" jest bezpiecznym minimum, niezależnie od tego, jak doszło do zatrzymania.
Ucz się schematów postępowania: najpierw zabezpieczenie ludzi i maszyny, potem diagnoza i zgłoszenia. Przerób typowe sytuacje: zanik zasilania, zakleszczenie wióra, bicie przedmiotu, pęknięcie narzędzia. Pomaga też analiza instrukcji stanowiskowej i DTR.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 65% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że po zaniku zasilania priorytetem jest natychmiastowe ograniczenie ryzyka: zatrzymać/wyłączyć napęd oraz odsunąć narzędzie od detalu.

Źródła:

  • PN-EN 60204-1:2018-12, Bezpieczeństwo maszyn — Wyposażenie elektryczne maszyn — Część 1: Wymagania ogólne
  • PN-EN ISO 12100:2012, Bezpieczeństwo maszyn — Ogólne zasady projektowania — Ocena ryzyka i zmniejszanie ryzyka

Materiały:

  • Instrukcja obsługi/DTR konkretnej tokarki używanej w pracowni
  • Szkoleniowe procedury BHP dla obrabiarek skrawających w zakładzie
  • Materiały dydaktyczne z podstaw toczenia (organizacja stanowiska, bezpieczeństwo)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego