Podczas toczenia powierzchni zewnętrznej wałka narzędzie ma za zadanie zdjąć warstwę materiału (naddatek), czyli doprowadzić detal do mniejszej średnicy zgodnej z wymiarem i tolerancją. Gdy ostrze noża jest zużyte (stępienie krawędzi skrawającej, większy promień naroża, mikrowykruszenia), rosną opory i siły skrawania. To z kolei powoduje większe ugięcia elementów układu obrabiarka–uchwyt–przedmiot–narzędzie oraz nasila zjawisko sprężynowania obrabianego materiału.
Skutek praktyczny jest wymiarowo "podstępny": mimo że operator nastawił określoną głębokość skrawania, zużyte ostrze może realnie usuwać mniej materiału (z powodu ugięcia i nierównego skrawania). Po przejściu narzędzia na detalu pozostaje więc większa średnica niż zakładana. Dlatego odpowiedź "średnicy wałka" jest poprawna jako jeden z typowych objawów zużycia ostrza w toczeniu zewnętrznym.
- Odpowiedź "wydajności obróbki" jest nieprawidłowa, bo zużycie narzędzia zwykle wymusza zmniejszenie parametrów skrawania, daje gorsze warunki pracy i spowalnia proces (wydajność spada, nie rośnie).
- Odpowiedź "dokładności wykonania" jest nieprawidłowa, bo wraz ze wzrostem sił skrawania i niestabilnością procesu dokładność wymiarowa oraz powtarzalność pogarszają się (dokładność nie zwiększa się).
- Odpowiedź "gładkości obrobionej powierzchni" jest nieprawidłowa, bo stępione ostrze zwykle zwiększa chropowatość (powierzchnia staje się bardziej szorstka), a więc gładkość maleje.
W praktyce operator powinien obserwować trend pomiarów średnicy (mikrometrem/suwmiarką). Jeżeli średnica zaczyna "uciekać" w stronę zbyt dużej, a jednocześnie pojawia się gorsza powierzchnia lub większe siły/drgania, jest to silna przesłanka do wymiany płytki lub korekty narzędzia.
