W przetwórstwie rybnym efektywność obróbki wstępnej (często nazywana też uzyskiem jadalnym) opisuje, jaka część masy surowca zamienia się w część jadalną po wykonaniu czynności takich jak patroszenie, usuwanie głowy, płetw czy łusek. Jest to prosty, ale bardzo praktyczny wskaźnik: im wyższy, tym mniejsze straty surowca i zwykle lepsza opłacalność produkcji.
Stosuje się wzór:
Efektywność = (masa części jadalnych / masa surowca) × 100%
W zadaniu masa surowca wynosi 150 kg, a masa części jadalnych po obróbce 90 kg, więc:
- Najpierw obliczamy udział: 90 / 150 = 0,6
- Następnie zamieniamy na procent: 0,6 × 100% = 60%
Dlatego poprawny wynik to 60%.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- 40% odpowiada raczej odpadom/stratom, bo 100% − 60% = 40%. To częsta pomyłka: mylenie uzysku z wielkością odpadu.
- 50% mogłoby wyjść przy błędnym "zaokrąglaniu w głowie" albo przy pomyleniu danych. Z obliczeń wynika jednak dokładnie 60%.
- 70% oznaczałoby 105 kg części jadalnych z 150 kg surowca, czego w danych nie ma. Taki wynik nie jest zgodny z podanymi masami.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy wynik jest logiczny. Jeśli części jadalne (90 kg) są mniejsze od surowca (150 kg), to efektywność musi być mniejsza niż 100%, a przy takich danych dokładnie 60%.
