KWALIFIKACJA HAN3 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 7.
Zidentyfikuj pierwodruk na podstawie poniższych danych:
TytułAutorRok wydania
Księga Wszystkich DziełJan Kowalski2000
Księga Wszystkich DziełJan Kowalski2005
Księga Wszystkich DziełJan Kowalski2010
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pierwodruk to pierwsze (najwcześniejsze) wydanie danego tytułu. W tabeli wszystkie pozycje mają ten sam tytuł i autora, różni je jedynie rok wydania, więc należy wybrać rekord z najniższą datą. Najwcześniejszy rok to 2000, dlatego ten zapis wskazuje pierwodruk.

Pełne wyjaśnienie:

Pierwodruk rozumie się jako pierwsze wydanie danego utworu (najwcześniejsza publikacja w obiegu wydawniczym). W zadaniu podano trzy rekordy o identycznym tytule i tym samym autorze, co oznacza, że opisują to samo dzieło, ale w różnych latach wydania.

Kluczem rozstrzygającym jest więc rok wydania:

  • 2000
  • 2005
  • 2010

Najwcześniejsza data to 2000, dlatego prawidłowy wybór to: "Księga Wszystkich Dzieł, Jan Kowalski, 2000".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 2005 – to późniejsze wydanie, więc nie może być pierwodrukiem, jeśli istnieje wydanie z 2000 r.
  • 2010 – analogicznie: jest jeszcze późniejsze, więc tym bardziej nie spełnia definicji pierwodruku.
  • "Nie można zidentyfikować…" – w tym konkretnym zestawieniu wystarcza porównanie lat. Dodatkowe dane (np. wydawca, miejsce) bywają potrzebne przy rozstrzyganiu wątpliwości między różnymi publikacjami o podobnym tytule, ale tutaj tytuł i autor są takie same, a lata jednoznacznie wskazują kolejność wydań.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy identyfikujesz pierwodruk wśród kilku wydań, najpierw sprawdź, czy rekordy dotyczą tego samego dzieła (tytuł/autor), a następnie wybierz najniższy rok wydania. Dopiero przy niejednoznacznych przypadkach sięgaj po kolejne elementy opisu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pierwodruk to pierwsze (najwcześniejsze) wydanie danego utworu, czyli publikacja, która ukazała się jako pierwsza w danej historii wydawniczej tytułu. W praktyce porównujesz dane wydań (np. rok wydania) i wybierasz rekord najstarszy.
Jeśli tytuł i autor są identyczne, a różni się wyłącznie rok, wybór jest prosty: pierwodruk to rekord z najniższym rokiem wydania. Dopiero gdy tytuł/autor nie są jednoznaczne, potrzebujesz dodatkowych danych (wydawca, miejsce, ISBN).
Pierwodruk oznacza "pierwsze wydanie", więc w szeregu wydań tego samego dzieła pierwsze będzie chronologicznie najwcześniejsze. Z tego powodu w tabeli z kilkoma latami wybiera się najmniejszą wartość roku.
W typowych zadaniach egzaminacyjnych i w praktyce informacyjno-bibliograficznej pierwodruk jest traktowany jako pierwsze wydanie utworu. Trzeba jednak uważać na sytuacje z przedrukami lub wydaniami równoległymi—wtedy rozstrzygają dodatkowe elementy opisu.
Gdy rekordy mogą dotyczyć różnych publikacji o tym samym tytule (np. inni autorzy, inne dzieła), albo gdy rok jest taki sam dla kilku wydań i brakuje innych danych (wydawca, edycja, format). Wtedy same lata nie wystarczą do jednoznacznej identyfikacji.
Najczęściej: tytuł, autor/autorzy, rok wydania oraz wydawca. W praktyce księgarskiej i bibliograficznej pomagają też ISBN, numer wydania (np. 2. wyd.), miejsce wydania i informacje o redakcji/tłumaczeniu.
Typowe błędy to wybór najnowszego wydania (bo kojarzy się z aktualnością), pominięcie najstarszej daty podczas szybkiego czytania tabeli oraz uznanie, że brakuje danych, mimo że tytuł i autor są identyczne i wystarcza porównanie roku.
Nie zawsze. Rok wydania działa jednoznacznie wtedy, gdy masz pewność, że porównujesz to samo dzieło (ten sam autor i tytuł) oraz że lata są różne. Jeśli tytuł jest popularny lub występują warianty autorstwa, potrzebujesz dodatkowych elementów opisu.
Pierwodruk to pierwsze ukazanie się utworu, a wznowienie to kolejne wydanie tego samego tytułu po pewnym czasie. Wznowienia zwykle mają późniejszy rok wydania, czasem informację o numerze wydania, zmianach redakcyjnych lub nowej szacie graficznej.
Ćwicz porównywanie rekordów: najpierw sprawdź zgodność tytułu i autora, potem porównaj rok, a na końcu wydawcę/ISBN. Rób krótkie notatki "najstarsze = pierwodruk" i ucz się podstawowych terminów: wydanie, wznowienie, przedruk, edycja.
info

Około 81% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pierwodruk to pierwsze (najwcześniejsze) wydanie danego tytułu.

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło "pierwodruk" (definicja terminu), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/pierwodruk;3956380.html - accessed 2026-02-07

Materiały:

  • Słowniki terminologii bibliotekarskiej i bibliograficznej (hasła: pierwodruk, wydanie, edycja)
  • Materiały dydaktyczne z bibliografii i opisu bibliograficznego dla kierunków księgarskich
  • Ćwiczenia z porównywania wydań na podstawie metadanych (tytuł/autor/rok/wydawca)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego