KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 40.
Podczas próby rozruchu silnika indukcyjnego w układzie przedstawionym na rysunku, nie nastąpiło przełączenie uzwojeń silnika w trójkąt. Pomiary wykazały brak napięcia na cewce stycznika K3. Który z wymienionych elementów został uszkodzony?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z uruchamianiem silnika indukcyjnego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Brak napięcia na cewce stycznika K3 oznacza, że K3 nie otrzymuje sygnału sterującego w torze zasilania cewki. W typowym układzie gwiazda–trójkąt za podanie sygnału (po czasie i przy spełnionych blokadach) odpowiada element sterujący, np. przekaźnik/styk pośredni oznaczony jako K4. Jego uszkodzenie uniemożliwia przełączenie na trójkąt.

Pełne wyjaśnienie:

W rozruchu gwiazda–trójkąt przełączenie z połączenia "gwiazda" na "trójkąt" nie zachodzi samoczynnie w torze mocy, tylko jest wynikiem pracy obwodu sterowania. Jeżeli pomiar wykazał brak napięcia na cewce stycznika K3, to oznacza, że:

  • K3 nie jest "przyciągany", bo do jego cewki nie dociera zasilanie sterowania,
  • przyczyną jest przerwa/usterka w torze sterowania K3 (np. styk pomocniczy, blokada, przekaźnik czasowy, element pośredni), a nie sam fakt, że K3 ma nieaktywną cewkę.

W typowym układzie gwiazda–trójkąt za podanie sygnału na stycznik "trójkąta" odpowiada element realizujący zwłokę czasową i sekwencję oraz zapewniający, że najpierw wyłącza się "gwiazda", a dopiero potem może włączyć się "trójkąt". W wielu schematach takim elementem jest przekaźnik czasowy lub styk pośredni, który w zadaniu oznaczono jako K4. Uszkodzenie K4 może przerwać obwód zasilania cewki K3, więc przełączenie na trójkąt nie nastąpi.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są mniej trafne w logice diagnostycznej podanej w pytaniu?

  • Odpowiedź "K3": sama awaria cewki K3 zwykle objawia się tym, że napięcie jest obecne, ale stycznik nie zadziała. Tutaj wskazano brak napięcia, więc szuka się usterki "przed" cewką.
  • Odpowiedzi "K1" lub "K2": te elementy (w zależności od przyjętych oznaczeń na rysunku) mogą odpowiadać za główny stycznik lub stycznik "gwiazdy". Ich uszkodzenie częściej powoduje brak rozruchu albo brak możliwości wejścia w etap "gwiazdy", a nie specyficznie brak zasilania cewki K3 przy próbie przełączenia na "trójkąt".

W praktyce serwisowej, po stwierdzeniu braku napięcia na cewce, kolejnym krokiem jest prześledzenie toru sterowania: sprawdzenie styków pomocniczych, działania przekaźnika czasowego, stanu blokad oraz ciągłości przewodów. Taki tok rozumowania prowadzi do wniosku, że najbardziej prawdopodobny jest element sterujący sekwencją, czyli K4.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To metoda ograniczenia prądu rozruchowego: silnik startuje w połączeniu "gwiazda", a po rozpędzeniu przełącza uzwojenia na "trójkąt". Wymaga układu styczników i sterowania sekwencją, aby przełączenie było bezpieczne i nie doprowadziło do zwarć.
Stycznik "trójkąta" realizuje docelowe połączenie uzwojeń silnika, zapewniając pełny moment i normalną pracę po rozruchu. Jest włączany dopiero po wyłączeniu stycznika "gwiazdy" i po spełnieniu blokad, żeby uniknąć jednoczesnego zwarcia układów.
Bo odróżnia awarię elementu wykonawczego od problemu w sterowaniu. Jeśli na cewce nie ma napięcia, to stycznik nie ma "czym" zadziałać, więc sprawdza się tor sterowania: styki pomocnicze, blokady, przekaźniki, przewody i zasilanie obwodu sterowania.
Typowe przyczyny to: uszkodzony styk pomocniczy (przypalony, zanieczyszczony), brak zasilania sterowania, przerwa w przewodzie, uszkodzenie przekaźnika czasowego lub niewłaściwie działająca blokada między stycznikami. Diagnozę prowadzi się krokowo pomiarami.
Stosuje się blokadę elektryczną (styki pomocnicze w obwodzie cewek) oraz często mechaniczną, aby uniemożliwić jednoczesne załączenie "gwiazdy" i "trójkąta". To zabezpiecza przed zwarciem i uszkodzeniem aparatury oraz silnika.
Po upływie nastawionego czasu i gdy warunki sterowania są spełnione (np. wyłączenie stycznika "gwiazdy", poprawne działanie blokad). Czas zależy od obciążenia i charakterystyki rozruchu; ustawienie zbyt krótkie lub zbyt długie pogarsza pracę układu.
Nie. Często bywa odwrotnie: napięcie na zaciskach cewki jest obecne, ale stycznik nie przyciąga (cewka przerwana, zwarcie, zbyt niskie napięcie). Brak napięcia wskazuje raczej na przerwę w sterowaniu "przed" cewką niż na samą cewkę.
Najpierw mierzy się napięcie na zaciskach cewki w momencie, gdy stycznik powinien zadziałać. Jeśli napięcia nie ma, analizuje się obwód sterowania krok po kroku. Jeśli napięcie jest, a stycznik nie działa, sprawdza się cewkę i mechanikę stycznika.
Bo są to typowe oznaczenia elementów łączeniowych (np. styczników, przekaźników) na schematach sterowania. Zadanie sprawdza umiejętność czytania schematu i wnioskowania: który element steruje danym stycznikiem oraz jakie warunki muszą być spełnione, by nastąpiło przełączenie.
Warto ćwiczyć: rozpoznawanie ról styczników (główny, gwiazda, trójkąt), śledzenie toru zasilania cewek na schemacie oraz typowe objawy usterek (brak napięcia, brak zadziałania mimo napięcia, błędne blokady). Pomagają też proste ćwiczenia pomiarowe na makietach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 65% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Brak napięcia na cewce stycznika K3 oznacza, że K3 nie otrzymuje sygnału sterującego w torze zasilania cewki."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Rozruch gwiazda-trójkąt" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Rozruch_gwiazda-tr%C3%B3jk%C4%85t (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do elektrotechniki/elektrycznych układów sterowania (dział: rozruch silników)
  • Dokumentacje katalogowe styczników i przekaźników czasowych (zasada działania cewki i styków pomocniczych)
  • Schematy dydaktyczne układów rozruchu gwiazda–trójkąt i ćwiczenia diagnostyczne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego