KWALIFIKACJA SPC4 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 37.
Podczas produkcji wędlin podrobowych masz do dyspozycji 100 kg surowca. Według specyfikacji technologicznej, wydajność produkcji wynosi 70%. Ile kilogramów gotowego produktu otrzymasz?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wydajność 70% oznacza, że masa produktu gotowego stanowi 70% masy wsadu. Dla 100 kg surowca liczymy 100 × 0,70 = 70 kg. Pozostałe 30 kg to ubytki technologiczne (np. obróbka cieplna, odcieki, straty podczas procesów i manipulacji).

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z technologii żywności wydajność (uzysk) jest najczęściej rozumiana jako stosunek masy produktu gotowego do masy surowca (wsadu), wyrażony w procentach. Jeśli wydajność wynosi 70%, to znaczy, że z każdej porcji surowca po zakończeniu procesów technologicznych pozostaje 70% masy jako wyrób gotowy.

Obliczenie wykonuje się jak "procent z liczby":

  • masa surowca: 100 kg
  • wydajność: 70% = 0,70
  • masa wyrobu gotowego: 100 kg × 0,70 = 70 kg

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 100 kg to masa wsadu. Taki wynik oznaczałby wydajność 100% (brak ubytków), czego nie podano.
  • 130 kg sugeruje wzrost masy względem surowca. Przy wydajności 70% uzysk jest mniejszy niż wsad, więc wynik nie może przekraczać 100 kg.
  • 170 kg jest jeszcze bardziej sprzeczne z definicją wydajności 70% i z logiką ubytków technologicznych.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zamień procent na ułamek dziesiętny (70% → 0,70) i sprawdź "sens" wyniku: przy wydajności poniżej 100% masa produktu gotowego powinna być mniejsza od masy surowca.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wydajność (uzysk) w procentach opisuje, jaka część masy surowca staje się wyrobem gotowym. Jeśli wydajność wynosi 70%, to z 100 kg wsadu otrzymuje się 70 kg produktu, a reszta to ubytki technologiczne (np. odcieki, parowanie, straty obróbkowe).
Zamień procent na ułamek dziesiętny i pomnóż przez masę surowca: 70% = 0,70. Następnie: masa wyrobu = masa surowca × 0,70. To najczęstszy schemat obliczeń na egzaminie przy zadaniach o uzysku.
Wydajność poniżej 100% oznacza, że w procesie część masy jest tracona. W praktyce to np. wytop tłuszczu, odcieki, parowanie wody, ścinki i straty manipulacyjne. Dlatego masa produktu gotowego jest mniejsza niż masa wsadu.
Oznacza, że z każdych 100 kg surowca zakład planuje uzyskać 70 kg wyrobu gotowego. Taki wskaźnik pomaga w kalkulacji partii: planowaniu opakowań, ustalaniu kosztu jednostkowego oraz porównywaniu, czy produkcja przebiega zgodnie ze specyfikacją.
Ubytki wynikają m.in. z obróbki cieplnej (parowanie wody, wytapianie tłuszczu), odcieków po procesie, strat podczas rozdrabniania i napełniania osłonek oraz ścinek. W zadaniach egzaminacyjnych te straty są ujęte właśnie w wartości wydajności.
Gdy masz podaną wydajność w % i masę surowca, standardowo liczysz "procent z liczby", czyli mnożysz przez ułamek dziesiętny (np. 0,70). Dzielenie pojawia się częściej w zadaniach odwrotnych: gdy znasz masę produktu i chcesz policzyć potrzebny wsad.
Ubytek to różnica między masą surowca a masą produktu gotowego. Dla 100 kg wsadu i 70% wydajności: produkt = 70 kg, więc ubytek = 100 − 70 = 30 kg. W ujęciu procentowym ubytek wynosi 30% (bo 100% − 70% = 30%).
Tylko wtedy, gdy wydajność wynosi 100% (brak strat) albo gdy zadanie wyraźnie mówi o masie surowca, a nie o masie produktu gotowego. Jeśli pytanie dotyczy produktu gotowego i wydajność jest mniejsza niż 100%, wynik 100 kg jest sprzeczny z definicją.
Najczęstsze pomyłki to: traktowanie 70% jako "straty 70%", dodawanie 70 do 100 zamiast mnożenia, albo wybór liczby z treści bez liczenia. Pomaga szybki test sensu: przy 70% wynik musi być mniejszy niż masa wsadu.
Ćwicz trzy typy zadań: (1) policz produkt z danego wsadu i % wydajności, (2) policz potrzebny wsad z danego produktu i % wydajności, (3) policz ubytki masy. Zawsze zapisuj: procent → ułamek dziesiętny → działanie → jednostka.
info

Statystycznie 81% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wydajność 70% oznacza, że masa produktu gotowego stanowi 70% masy wsadu.

Materiały:

  • Materiały szkolne z matematyki: procenty i proporcje (poziom zawodowy)
  • Notatki z technologii przetwórstwa mięsa: definicje uzysku i ubytków technologicznych
  • Zadania rachunkowe z kalkulacji surowcowej i wydajności w produkcji żywności

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego