Odleżyny (uszkodzenia skóry i tkanek podskórnych) powstają najczęściej na skutek długotrwałego ucisku, a także tarcia i sił ścinających. U osoby chorej i niesamodzielnej, zwłaszcza leżącej, ucisk na wyniosłości kostne może ograniczać ukrwienie tkanek. Gdy trwa to zbyt długo, dochodzi do niedotlenienia i uszkodzeń, które mogą przejść w ranę przewlekłą.
Dlatego jednym z podstawowych działań profilaktycznych jest regularna zmiana pozycji pacjenta, szczególnie w trakcie i pomiędzy czynnościami higienicznymi. Odpowiedź "Co dwie godziny." jest uznawana za typową, praktyczną częstość, która ma zmniejszać czas nieprzerwanego ucisku na te same okolice ciała. W opiece ważne jest też każdorazowe sprawdzenie stanu skóry, dbanie o suchość, delikatne osuszanie bez tarcia oraz właściwe ułożenie z użyciem wałków/poduszek tak, aby nie powodować dodatkowego ucisku.
Pozostałe propozycje nie są optymalne jako ogólna zasada:
- "Co godzinę." – może być potrzebne w szczególnych sytuacjach (np. bardzo wysokie ryzyko, nietolerancja ucisku), ale jako uniwersalna odpowiedź bywa zbyt rygorystyczne i nie wynika wyłącznie z faktu wykonywania higieny; może też sugerować brak dopasowania działań do stanu pacjenta.
- "Co cztery godziny." – zbyt rzadko w typowej profilaktyce; zwiększa ryzyko, że ucisk utrzyma się na tej samej okolicy zbyt długo.
- "Co sześć godzin." – zdecydowanie za rzadko jako standardowa praktyka profilaktyczna; może sprzyjać pogłębianiu zmian i rozwojowi odleżyn.
W praktyce zawsze należy uwzględniać indywidualny plan opieki, ocenę ryzyka oraz zalecenia pielęgniarki/lekarza i procedury placówki. Jeśli pacjent zgłasza ból, ma zaczerwienienie nieblednące pod uciskiem lub skóra jest uszkodzona, częstotliwość i sposób ułożenia wymagają szczególnej uwagi oraz zgłoszenia personelowi.
