Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - TEST WIEDZY NR 6



PYTANIE NR 24.
Podczas sporządzania maści w aptece, technik farmaceutyczny korzysta z różnych urządzeń. Wskaż, które z poniższych urządzeń jest najczęściej używane do tego procesu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Moździerz jest podstawowym narzędziem recepturowym do ucierania i mieszania składników maści z podłożem, zwłaszcza przy ręcznym sporządzaniu w aptece. Mikroskop, centryfuga i spektrofotometr służą głównie do obserwacji lub analiz laboratoryjnych, a nie do wytwarzania maści.

Pełne wyjaśnienie:

W recepturze aptecznej sporządzanie maści często polega na rozdrobnieniu/ucieraniu substancji leczniczej (lub jej równomiernym rozproszeniu) oraz dokładnym wymieszaniu ze wskazanym podłożem. Do takiej pracy, wykonywanej manualnie, typowym i najczęściej kojarzonym sprzętem jest moździerz (z tłuczkiem), który umożliwia jednocześnie rozcieranie i mieszanie.

Odpowiedź "Moździerz" jest poprawna, ponieważ odpowiada realnej czynności technologicznej: przygotowaniu jednorodnej masy maściowej poprzez ucieranie składników i ich łączenie z podłożem. Jest to sprzęt standardowo obecny w loży recepturowej.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo odnoszą się do innych zadań laboratoryjnych niż sporządzanie maści:

  • "Mikroskop" służy do obserwacji struktur (np. oceny cząstek, kryształów), a nie do mieszania i ucierania podłoża z lekiem.
  • "Centryfuga" jest używana do rozdzielania składników w zawiesinach lub próbkach na skutek siły odśrodkowej; nie jest narzędziem do wytwarzania maści recepturowej.
  • "Spektrofotometr" służy do analiz ilościowych/jakościowych (pomiar absorbancji), czyli kontroli analitycznej, a nie do przygotowania postaci leku.

W praktyce aptecznej mogą występować także inne urządzenia do sporządzania (np. mieszadła/homogenizatory), jednak w ujęciu podstawowym i przy wskazanych opcjach to moździerz jest właściwym wyborem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest moździerz w recepturze aptecznej?
Moździerz to naczynie (zwykle porcelanowe lub szklane) używane z tłuczkiem do ucierania, rozdrabniania i mieszania składników leku recepturowego. W sporządzaniu maści pomaga uzyskać jednorodną masę i równomierne rozproszenie substancji leczniczej w podłożu.
Jakie czynności wykonuje się moździerzem przy sporządzaniu maści?
Najczęściej wykonuje się: ucieranie substancji stałych, łączenie proszku z niewielką ilością podłoża (tzw. zwilżanie/rozcieranie), a potem stopniowe wcieranie kolejnych porcji podłoża. Celem jest brak grudek i równomierna konsystencja.
Dlaczego mikroskop nie jest podstawowym urządzeniem do sporządzania maści?
Mikroskop służy głównie do obserwacji (np. oceny wielkości cząstek, obecności kryształów), a nie do technologicznego wytwarzania maści. Nie miesza ani nie rozciera składników, więc nie jest typowym narzędziem procesu sporządzania postaci leku.
Czy centryfuga ma zastosowanie w recepturze aptecznej przy maściach?
W typowym sporządzaniu maści recepturowej centryfuga nie jest narzędziem pierwszego wyboru. Centryfugowanie wykorzystuje się do rozdzielania faz lub osadzania cząstek w próbkach, co dotyczy raczej analiz i prac laboratoryjnych niż ręcznego przygotowania maści.
Co robi spektrofotometr i dlaczego nie służy do sporządzania maści?
Spektrofotometr mierzy pochłanianie światła przez próbkę, co umożliwia analizy jakościowe i ilościowe (kontrolę). To aparatura do badań, a nie do mieszania podłoża z substancją leczniczą. Wytwarzanie maści wymaga narzędzi do ucierania i homogenizacji.
Jakie urządzenia poza moździerzem mogą być używane do wykonywania maści w aptece?
W zależności od wyposażenia stosuje się m.in. mieszadła, homogenizatory lub urządzenia do mieszania w pojemnikach, ale ich dobór zależy od procedur apteki i rodzaju maści. Na egzaminie warto pamiętać, że podstawą pracy ręcznej pozostaje moździerz i szpatułki.
Jak uniknąć grudek w maści sporządzanej w moździerzu?
Pomaga stopniowe dodawanie podłoża, dokładne ucieranie oraz właściwa kolejność łączenia składników (najpierw rozcieranie substancji z małą porcją podłoża). Ważne jest też, aby składniki stałe były odpowiednio rozdrobnione i równomiernie rozproszone w masie.
Kiedy wybiera się ucieranie w moździerzu zamiast innej metody mieszania?
Ucieranie w moździerzu wybiera się szczególnie wtedy, gdy lek przygotowuje się ręcznie, w małej ilości, oraz gdy trzeba rozetrzeć substancje stałe i dokładnie połączyć je z podłożem. Jest to metoda prosta, kontrolowalna i typowa dla receptury aptecznej.
Jakie błędy na egzaminie wynikają z mylenia sprzętu recepturowego z analitycznym?
Częsty błąd polega na wybieraniu urządzeń "laboratoryjnych" (mikroskop, spektrofotometr) do zadań wytwórczych. Warto zapamiętać: sporządzanie wymaga mieszania/ucierania, a kontrola wymaga pomiaru i obserwacji. To pomaga szybko odróżnić role urządzeń.
Jak rozpoznać w pytaniu, że chodzi o sprzęt do sporządzania maści, a nie kontrolę jakości?
Wskazówką są czasowniki typu "sporządzanie", "wytwarzanie", "mieszanie", "ucieranie", "przygotowanie postaci leku". Gdy pytanie dotyczy kontroli jakości, zwykle pojawiają się słowa "oznaczenie", "pomiar", "analiza", "badanie". To zmienia właściwy dobór aparatury.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 74% zdających egzamin. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Moździerz jest podstawowym narzędziem recepturowym do ucierania i mieszania składników maści z podłożem, zwłaszcza przy ręcznym sporządzaniu w aptece."

Materiały:

  • Brak możliwości weryfikacji źródła - wiedza ogólna z dziedziny technologii postaci leku (receptura apteczna)
  • Skrypty i podręczniki szkolne do przedmiotu: receptura/technologia postaci leku (poziom technik farmaceutyczny)
  • Instrukcje stanowiskowe i procedury wewnętrzne apteki dotyczące sporządzania leków recepturowych
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego