W zapisie tolerancji ±0,03 mm zakłada się, że wymiar rzeczywisty może odchylić się od wymiaru nominalnego o 0,03 mm w dół lub w górę.
Jeżeli punktem odniesienia jest wymiar 30,00 mm, to:
- dolna granica: 30,00 − 0,03 = 29,97 mm
- górna granica: 30,00 + 0,03 = 30,03 mm
Otrzymujemy więc dopuszczalny przedział 29,97–30,03 mm. Zmierzony wymiar nowej tulei to 29,97 mm, czyli wartość dokładnie równa dolnej granicy. Przy typowym rozumieniu tolerancji granice są włączone do przedziału, więc taki wymiar mieści się w tolerancji.
Dlatego odpowiedź "Tak, ponieważ nowa tuleja jest w granicach tolerancji." jest poprawna: uzasadnia ją formalne sprawdzenie przedziału, a nie intuicja.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- "Nie, ponieważ nowa tuleja jest poza granicami tolerancji." – błąd rachunkowy lub pominięcie faktu, że 29,97 mm jest granicą dopuszczalną, a nie wartością poza zakresem.
- "Tak, ponieważ różnica jest zbyt mała, aby miała znaczenie." – to uzasadnienie jest nieprecyzyjne. W technice różnice rzędu setnych milimetra mogą mieć znaczenie; o dopuszczalności decyduje tolerancja, nie subiektywna ocena "małości".
- "Nie, ponieważ wymiary zewnętrzne tulei nie mają znaczenia." – w praktyce wymiary (zwłaszcza średnica zewnętrzna elementu wciskanego) są kluczowe dla pasowania, trwałości i braku luzów.
W warsztacie warto pamiętać o poprawnym punkcie odniesienia (wymiar nominalny z dokumentacji/oznaczeń części) oraz o niepewności pomiaru narzędzia: jeśli wynik jest na granicy, trzeba zadbać o prawidłową technikę pomiaru i warunki (czystość, temperatura, brak zadziorów).
